Ariassos Antik Kenti

Antalya'dan Burdur'a giden yolda, Çubuk Beli'ni aşar aşmaz, sol taraftaki vadinin ağzında üç kemerli bir kapı belirir. Ariassos, dağlık Pisidia'yı ovalık Pamphylia'ya bağlayan yolların üzerindeki konumuyla önem kazanmış bir Pisidia kentidir. Kültür Portalı'na göre Antalya'nın yaklaşık 50 kilometre kuzeyinde, Antalya kıyısını Anadolu platosuna bağlayan Çubukbeli'nin batısında ve Akkoç köyüne bir kilometre uzaklıktadır. Vikipedi, kentin Toroslar üzerinde 900 ile 1.100 metre yükseklikte ve Antalya-Burdur karayolunun 45. kilometresinde yer aldığını, Akkoç sapağından ulaşıldığını yazar. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre kent, mevcut kalıntılara bakılırsa Hellenistik dönemde MÖ 3. yüzyıldan Doğu Roma döneminde MS 7. yüzyıla kadar yerleşim görmüştür. Kültür Portalı resmi kuruluşu Manlius Vulso'nun seferi ve Apameia Barışı ile bağlantılı olarak MÖ 189-188 yılına tarihler. Vikipedi'ye göre kent önce Seleukos İmparatorluğu'na aitti, MÖ 189'da Bergama Krallığı'na geçti ve MÖ 133'te krallıkla birlikte Roma'ya kaldı. Augustus döneminde Roma'nın Galatia eyaletine bağlanmıştır. Kent MÖ 1. yüzyıldan Gallienus dönemine kadar sikke basmıştır. Geçiş yolları üzerindeki konumu sayesinde geçiş ücretleri ve haraçla yaşamış, diğer Pisidia kentleriyle birlik içinde olmuştur. Bizans döneminde Pamphylia eyaletinde gösterilmiş, kilise belgelerinde 12. yüzyıla kadar bir piskoposluk merkezi olarak anılmış ve bu dönemden sonra yaşam sona ermiştir. Vikipedi'ye göre antik dönemde burada bağcılık ve zeytinyağı üretimi yapıldığı anlaşılmaktadır. Ariassos sırtını yamaca dayamış bir kenttir. Üç kemerli anıtsal kapıdan başlayan ana cadde ve iki yanındaki teraslara yerleştirilmiş yapılar kent planının omurgasını oluşturur. Son yıllardaki araştırmalar bu caddenin Termessos'a ulaşan Roma dönemi yoluna kavuştuğunu göstermiştir; yani Ariassos ile Termessos antik bir yolla birbirine bağlıdır. Surlar Hellenistik temeller üzerine kurulmuş, Roma ve Bizans izleri taşır ve kenti batı, kuzey ve doğudan çevreler. Kentin en çarpıcı ve tümüyle korunmuş yapısı üç kemerli şehir kapısıdır. Roma İmparatorluğu dönemine ait kapının üzerinde, kaide ve yazıtlarından anlaşıldığına göre, ilk halinde dört büyük heykel durmaktaydı. Kültür Portalı'na göre kapının İmparator Severus Alexander zamanında kullanımda olduğu bilinir. Kapıdan sonra en iyi korunmuş kalıntılar güney ve doğu nekropolisindeki heroon tipi anıtsal mezarlardır. Bazilika, bouleuterion, stoa, nymphaeum, gymnasium, hamam ve bazı kamusal binalar ile tamamen harap durumdaki tiyatro, Roma dönemi izleri taşıyan diğer yapılardır. Kültür Portalı ayrıca sütunlu cadde üzerinde iki, kentin kuzeybatısında bir olmak üzere üç küçük kilise yapısının tespit edildiğini yazar. Mezarlar Ariassos'un ikinci büyük gösterisidir. Kent yerleşimiyle bütünleşmiş doğu ve batı nekropolisleri vardır; batı nekropolisinin kuzeyinde dokuz mozole tipi mezar sıralanır. Bunlar iki basamaklı bir stylobat üzerine oturan podyumlu, çift tonozlu yapılardır ve lahdin bulunduğu odaya altı basamaklı merdivenle çıkılır. Aynı nekropoliste platform üzerine oturan kırk kadar basit mezar binası, doğu nekropolisinde ise dokuz mezar yapısı sayılmıştır. Yanları tabula ansatalı, dar yüzleri Pisidia tipi kalkanlı kireçtaşı lahitler ve doğrudan kayaya oyulmuş gömüler de görülür. Kentin batı yamacında, bugünkü Akkoç köyü yolunu keserek inen, iri bloklarla döşeli antik Roma yolu hala izlenebilir. Gezi için pratik sıra şöyledir. Araçla vadi ağzına kadar gelip kapının önünde durun, sonra ana cadde boyunca yamaca tırmanarak terasları ve kamu yapılarını görün, dönüşte nekropollere zaman ayırın. Kalıntılar bir vadiye ve dik yamaçlara yayıldığı için sağlam ayakkabı ve su şarttır; yaz öğlesinde gölge azdır, sabah saatleri ya da sonbahar daha rahattır. Antalya Valiliği Ariassos'u Antalya Müzesi'ne bağlı ören yerleri arasında sayar; giriş düzenlemesi ve ziyaret saatleri için güncel bilgiyi müzenin ya da Bakanlığın sitesinden kontrol edin. Ariassos, Termessos ile birlikte planlanırsa tam bir Pisidia günü olur; iki kenti bağlayan antik yol bu birlikteliğin kendisidir. Kültür Portalı'na göre ulaşım Antalya-Bucak yolundaki yol ayrımından sağlanır; toplu taşımayla gelmek zordur, kendi aracınız ya da bir tur en pratik yoldur.