Antalya Oyuncak Müzesi

Antalya Oyuncak Müzesi, Kaleiçi'nin yat limanında, eski bir han binasının içinde kurulmuş bir belediye müzesidir. Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin projesi olarak, Türkiye'nin ilk oyuncak müzesini kuran araştırmacı ve yazar Sunay Akın'ın danışmanlığında hazırlandı ve 23 Nisan 2011'de, Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nda açıldı. Hazırlık çalışmaları Eylül 2010'da belediyenin Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı tarafından başlatılmıştı. Türkçe Vikipedi maddesine göre müze Türkiye'deki üçüncü oyuncak müzesidir ve Oyuncak ve Çocuk Müzeleri Birliği'nin üyesidir. 2021'de Tarihi Kentler Birliği'nin Müze Özendirme Yarışması'nda yaşam kültürü müzeleri dalında ödül aldı. Açılış için Çocuk Bayramı'nın seçilmesi tesadüf değildir; müzenin kuruluş fikri, oyuncağı çocuğun kültürel mirasının bir parçası olarak korumaktır. Antalya Valiliği'nin sayfası, koleksiyonu, tasarımı, binası ve eğitim çalışmalarıyla müzeyi Avrupa'nın seçkin oyuncak müzeleri arasında sayar ve her yaş grubundan ziyaretçinin keyifle gezdiğini belirtir. Bina liman kıyısındaki eski depo ve han yapılarından biridir; taş duvarların arasına yerleştirilen vitrinler, limanın gürültüsünden kopuk sessiz bir iç mekan oluşturur. Büyükşehir Belediyesi'nin envanterine göre müze yaklaşık 650 metrekarelik bir alanı kaplar ve oyuncaklar on ayrı bölümde sergilenir; Vikipedi 11 salon ve 44 vitrinden söz eder. Koleksiyonun büyüklüğü kaynaklara göre değişir: belediye ve Vikipedi yaklaşık üç bin oyuncaktan, Antalya Valiliği'nin sayfası yaklaşık 1500 parçadan söz eder; vitrinlerde aynı anda sergilenen parça sayısı daha azdır. Oyuncakların tarih aralığı da benzer biçimde 1860'lar ile 1990'lar arasında verilir; çekirdek koleksiyon 1870-1980 arasında üretilmiş parçalardan oluşur. Vitrinlerde Almanya, ABD, Rusya, Japonya ve Türkiye başta olmak üzere pek çok ülkeden oyuncak vardır. Alman yapımı teneke oyuncaklar, kurmalı atlıkarıncalar ve trenler, Japon yapımı plastik robotlar ve bebekler, Türkiye'nin yerli oyuncak üretiminden örnekler yan yana durur. Nasreddin Hoca'dan Keloğlan'a, Temel Reis'ten Red Kit'e kadar çizgi ve masal kahramanlarının figürleri ayrı bir bölüm oluşturur. Anadolu'nun çeşitli yörelerinin geleneksel kıyafetlerini taşıyan bebekler de sergilenir. Her vitrin bir dönemi ve bir üretim geleneğini anlatır; yetişkinler kendi çocukluklarının oyuncaklarını bulur, çocuklar hiç görmedikleri mekanik oyuncakları keşfeder. Kurmalı atlıkarıncaların boyalı ahşap vagonlarına ve içlerindeki küçük figürlere yakından bakın; bir yüzyıl önceki oyuncak ustalığı en iyi bu ayrıntılarda görülür. Müze yalnızca bakılan bir yer değil, yapılan bir yerdir. Atölyeler için iki katlı ayrı bir binası ve 500 kişilik bir tiyatrosu bulunur. Üç yaş üstü çocuklar bireysel olarak, aileleriyle ya da sınıflarıyla atölyelere katılabilir; tahta oyuncak boyama, maske yapımı, origami, yapboz, kilden heykelcik, kum boyama, resim ve drama çalışmaları düzenlenir. Okul gruplarının yoğun olduğu hafta içi sabahlarında vitrinlerin önü kalabalık olabilir; sakin bir gezi için öğleden sonrayı tercih edin. Valilik sayfasına göre müze pazartesi günleri kapalıdır; açık saatler, giriş koşulları ve atölye takvimi için güncel bilgiyi Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin sayfasından kontrol edin. Müzenin bulunduğu liman, Kaleiçi'nin en eski parçasıdır. Hemen yakında, Türkiye denizlerinde yaşayan yaklaşık 500 tür deniz canlısının sergilendiği Antalya Deniz Biyolojisi Müzesi vardır; iki müze aynı yarım güne rahatça sığar. Limanın doğusundaki surun içinden inen Kırk Merdivenler'in Venedikliler tarafından yapıldığı tahmin edilir ve limanın bu bölümü Osmanlı döneminde Merdivenli İskele adıyla anılırdı. Kıyıdaki altıgen planlı İskele Mescidi 1903'te yaptırılmıştır. Limanda bir süre oturup tekneleri ve surların üstündeki Kaleiçi evlerini seyretmek, çocuklu bir günün en sakin anıdır. Ulaşım yürüyerek ya da toplu taşımayla yapılır; limanın içinde otopark yoktur. Kalekapısı'ndan Kaleiçi sokaklarıyla aşağı inmek, yokuşu hesaba katarak on beş dakika sürer. Nostaljik tramvay hattı ve kent merkezinden geçen otobüsler limanın üst tarafındaki duraklarda durur. Çocuk arabasıyla gelenler için Kaleiçi'nin parke sokakları zorludur; limana araçla inen yolu kullanmak daha rahattır. Müzeyi Hıdırlık Kulesi ve Karaalioğlu Parkı ile aynı rotaya koymak, Muratpaşa sahilinin tamamını bir günde görmenizi sağlar.