
Ünye'de Bir Gün, Kale, Müze ve Kıyı
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap
Ordu'nun batı ucunda, kıyının görece düz bir koyunda kurulmuş Ünye, ilin Altınordu'dan sonra en kalabalık ilçesi. Yamaçları fındık bahçeleriyle kaplı, sahili uzun kumsallarla çevrili, ama asıl karakterini limana inen eski sokaklarından alan bir kasaba.
Gezi Hakkında
Ordu'nun batı ucunda, kıyının görece düz bir koyunda kurulmuş Ünye, ilin Altınordu'dan sonra en kalabalık ilçesi. Yamaçları fındık bahçeleriyle kaplı, sahili uzun kumsallarla çevrili, ama asıl karakterini limana inen eski sokaklarından alan bir kasaba. Bu gezi Ünye'yi tek günde tanımak isteyenler için kurgulandı: sabah meydanın çevresindeki tarihi doku ve müze, öğle saatlerinde kısa bir araç yolculuğuyla kale, öğleden sonra kıyı boyunca Burunucu'ndan Çamlık'a yürüyüş, akşam da kenti yukarıdan gören Çakırtepe. Kale ve müzenin ayrıntıları kendi mekan sayfalarında anlatılıyor; burada onları günün akışına yerleştiriyoruz.
Limanla büyümüş bir kent
Ünye Belediyesi'nin kent tarihi sayfası, yerleşimin MÖ 8. yüzyılda Karadeniz'deki koloni hareketi içinde antik bir kent olarak kurulduğunu ve kuruluş dönemindeki adını bugüne taşıyan ender yerlerden biri olduğunu yazıyor. Aynı sayfa, Prof. Dr. Kılıç Kökten'in kazılarının bölgedeki insan izlerini çok daha eskiye götürdüğünü aktarıyor. Eski kaynaklarda ad Oinoe, Onea ve Unieh gibi biçimlerde geçiyor. Kent 1346'da Hacı Emir Bey'in, 1461'de ise Osmanlıların yönetimine geçti. 1864'teki bir düzenlemeyle kısa bir süre sancak merkezi yapıldı, üç yıl sonra yeniden kaza oldu ve 4 Aralık 1920'de Ordu'ya bağlandı.
Kenti zengin eden şey deniz oldu. Türkçe Vikipedi, eski Ünye'nin yelkenli gemi yapımıyla tanındığını ve her yıl yirmi ile yirmi beş gemi inşa edildiğini, bu gemilerle Kırım'a, İstanbul'a, Bulgaristan'a ve Romanya'ya mal taşındığını aktarıyor. Belediye ise Osmanlı donanmasının ip ihtiyacının uzun süre Ünye'den karşılandığını not ediyor. Gemi yapımının getirdiği zenginlik konak olarak kente yansıdı; vapur çağı başlayınca tersaneler geriledi ve yerini bakırcılık, demircilik, kalaycılık gibi zanaatlar aldı. 1870'lerin başında kasabanın 250 metrelik bir rıhtımı ve demir bir iskelesi vardı; bugünkü iskele yeri değiştirilerek yenilenmiş haliyle meydanın önünde duruyor.
Sabah, meydandan Kadılar Yokuşu'na
Güne Cumhuriyet Meydanı'nda başlayın. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün turizm danışma bürosu meydanda; kent planı ve güncel ziyaret bilgisi için ilk uğrak burası olabilir. Ünye Müzesi, yani Yaşayan Kültürel Miras Müzesi, Hükümet Konağı'nın hemen arkasında. Sabahın ilk saatlerinde, kalabalık oluşmadan konağın odalarını dolaşmak, eski Ünye evinin içini gördükten sonra sokaklardaki cephelere başka bir gözle bakmanızı sağlar.
Müzeden çıkınca meydandaki eski hamamın arkasından Kadılar Yokuşu'na yönelin. Belediye, Osmanlı döneminde Ünye'nin çok sayıda kadı yetiştirdiğini, kadılığın ailelerde babadan oğula geçtiğini ve bu ailelerin yokuşta konaklar yaptırarak burayı bir kadılar mahallesine çevirdiğini anlatıyor. Konakların birçoğu ayakta. Özgün taş döşemeli yol, işçiliği özenli giriş kapıları ve eski Ünye evleriyle sokak, belediyenin deyişiyle adeta bir müze sokak. Yokuşta yapılan sokak sağlıklaştırma ve kentsel tasarım çalışması, Tarihi Kentler Birliği'nin on beşinci kez düzenlediği koruma yarışmasında En İyi Uygulama Ödülü'nü almış. Yavaş yürüyün; kapı söveleri, saçak altları ve taş duvarların örgüsü fotoğraf için en iyi ayrıntılar.
Yokuşun devamı Bakırcılar Arastası. Belediyenin bilgisine göre geçmişi iki yüz yıl öncesine uzanan bu çarşı, plan şeması ve geleneksel dokusuyla yaşamını sürdüren tek arasta. Eski canlılığında olmasa da hala çekiç sesine rastlamak mümkün. Kaymakamlık binasının arkasındaki Hacı Emin Caddesi'nde, halk arasında Kadı Evi diye anılan Hüseyin Sabri Kadı Konağı da aynı dokunun parçası; belediye kamulaştırma ve restorasyon sonrasında yapıyı konukevi olarak kullanıyor. Meydandan Saray Caddesi'ne saparsanız 19. yüzyılın başında Süleyman Paşa Sarayı ile birlikte yapılan Saray Hamamı'nın önünden geçersiniz. Saray 19. yüzyılın ortasında çıkan yangında yok oldu, geriye surları ve hamamı kaldı; Vikipedi, bugün sur duvarlarının üzerinde ailenin torunlarına ait evler bulunduğunu yazıyor. Hamamın restorasyonu belediyenin Kültür Yolu projesi kapsamında sürdüğü için içine girmek yerine dışarıdan bakmak gerekebilir.
Öğle, kaleye kısa bir yolculuk
Ünye Kalesi kent merkezinde değil, ilçenin yaklaşık beş kilometre güneydoğusunda, Ünye-Niksar yolunun yedinci kilometresinde bir tepenin üzerinde. Araçla birkaç dakikalık bir sapma; sabah merkezi yürüyerek gezdikten sonra öğle saatlerinde gitmek, günün akışını bozmaz. Kale uzun bir restorasyon dönemi geçirdi; İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü sayfası 2022'de ziyarete kapalı olduğunu yazıyor, Anadolu Ajansı'nın haberine göre ise kale çevre düzenlemesiyle birlikte tamamlanan çalışmaların ardından 3 Haziran 2025'te yeniden ziyarete açıldı. Yola çıkmadan önce güncel durumu danışma bürosundan ya da işleten kurumdan sorun. Tırmanış dik ve basamaklı olduğundan düz tabanlı ayakkabı ve su yanınızda olsun. Tepeden bakınca sabah gezdiğiniz kentin kıyıya nasıl yayıldığını ve arkasındaki fındık yamaçlarını tek bakışta görürsünüz.
Öğleden sonra, Burunucu'ndan Çamlık'a kıyı yürüyüşü
Kentin kıyısı günün ikinci yarısı için en iyi sahne. Meydanın önündeki iskeleden batıya, Yalı semtine doğru yürüyün. Türkçe Vikipedi, eski Ünye'nin Yalı denen yerden Çakırtepe'ye doğru uzanan bir alanda kurulu olduğunu ve eski evlerin bu kesimde hala durduğunu aktarıyor. Yalıyı geçince Burunucu'ndaki tarihi yarımadaya varırsınız. Belediye yarımadayı kentin simgelerinden biri olarak anıyor ve restorasyonunun 2019'da tamamlandığını belirtiyor. Burunucu'nun kent hafızasında ayrı bir yeri var: belediyenin el sanatları sayfasına göre çömlekçiliğin altın yılları sayılan 1945 ile 1955 arasında Ünye çömleklerinin büyük kısmı buradan kayıklara yüklenip ülkenin pazarlarına gönderiliyordu.
Sahil yolunda Çamlık'a doğru ilerlerken sağda Türk-Japon Dostluğu ve Ertuğrul Fırkateyni Şehitleri Anıtı'nı görürsünüz. Belediye anıtın, 1890'da Japonya dönüşünde Kushimoto açıklarında tayfuna yakalanıp batan fırkateynin denizcileri anısına 2014'te yapıldığını yazıyor. Biraz ileride Çamlık başlar. Belediyeye göre kent merkezinin iki kilometre kadar kuzeybatısında, denizle ormanın buluştuğu bu alan adını 1940'larda dikilen çamlardan alıyor ve merkezden yirmi dakikayı biraz aşan bir yürüyüşle ulaşılıyor. Anadolu Ajansı kaynaklı bir habere göre Ordu Büyükşehir Belediyesi buradaki düzenlemede alanın araç girişini kapattı, sahil boyunca kesintisiz bir yürüyüş yolu açtı, beton oturma gruplarının yerine ahşap piknik masaları koydu ve araç yolunu eski Ünye kesme taşıyla kapladı. Çamların altındaki patikalarda kayalık koylara bakan seyir noktalarında oturup dalgaları izlemek, günün en sakin saati olur. Kapak fotoğrafındaki koy da bu çam şeridinin altında.
Kumsal isteyenler için Çamlık'tan sonra Uzunkum başlar. Belediye plajın Çamlık'tan yaklaşık 250 metre ileride başladığını yazıyor; Vikipedi ise Uzunkum'u Karadeniz'in en uzun plajlarından biri sayıyor ve İncekum, İnciraltı, Çınarsuyu gibi kumsalların batıya doğru kilometrelerce bir zincir oluşturduğunu anlatıyor. Belediyeye göre Ünye'nin 27 kilometrelik kıyısındaki kumsalların büyük bölümü manyetik özellikli siyah kumdan oluşuyor; ayak altındaki koyu renk bundan. Kent merkezine on kilometre uzaklıktaki Kırkevler Plajı ise halk plajı statüsünde, engelliler için rampası olan ve birkaç yıl üst üste mavi bayrak almış bir kumsal.
Akşam, Çakırtepe'den kente bakış
Belediyenin coğrafya sayfası, Ünye merkezine en yakın yükseltinin seksen bir metrelik Çakır Tepesi olduğunu yazıyor. Meydandan ya da Yalı'dan yukarı yirmi, yirmi beş dakikalık bir yürüyüşle çıkılıyor; yürümek istemeyenler merkezden kalkan dolmuş hatlarını kullanabilir. Tepedeki çay bahçelerinden kentin kuş bakışı görüntüsü açılıyor. Gün batarken iskeleyi, Burunucu'nu ve Çamlık'ın çam şeridini yukarıdan seçmek, gün boyu yürüdüğünüz yolu bir haritaya çevirir.
Ünye sofrası
Akşam yemeği için yöresel mutfağa yönelin. Belediyenin yöresel yemekler listesinde kara lahana çorbası, kaldirik kavurması, melevcen kavurması, perzi denen pazının kavurması, turşu kavurması, mendek pirinçlisi, ısırgan çorbası, nemüslü börek, çekintili pancar sarması ve fırın fasulyesi sayılıyor. Belediye Çakırtepe'yi aynı zamanda meşhur Ünye pidesini tatmanın yeri olarak anıyor. Dönüşte bir avuç fındık almayı unutmayın; belediye Ordu'nun Türkiye'de en çok fındık yetiştiren il, Ünye'nin de ilin en çok fındık üreten ilçelerinden biri olduğunu hatırlatıyor.
Mevsim ve saat
Ünye'de tipik Karadeniz iklimi hüküm sürüyor ve belediyenin verdiği yıllık yağış ortalaması bin milimetrenin üzerinde; yanınızda bir yağmurluk bulunsun. Kıyı yürüyüşü ve kumsal için yaz ayları, kalabalıktan uzak bir kent gezisi için ilkbahar ve sonbahar uygun. Vikipedi, fındık hasadının yapıldığı temmuz sonu ve ağustosta pek çok kişinin köylere gittiğini, ilçe merkezinin bu dönemde boşaldığını, hasat öncesinin ise kentin en canlı zamanı olduğunu aktarıyor. Ünye'nin pazarı çarşamba günü kuruluyor. Belediye her yaz Uluslararası Kültür Sanat ve Turizm Festivali düzenliyor; tarihleri için belediyenin etkinlik sayfasına bakın.
Pratik notlar
Ünye, Karadeniz sahil yolunun üzerinde; batıda Samsun'a, doğuda Ordu kent merkezine ve güneyde Niksar üzerinden Tokat'a bağlanıyor. Altınordu'ya uzaklığı kaynaklarda altmış ile altmış üç kilometre arasında veriliyor. Kent merkezi, iskele, Yalı, Burunucu ve Çamlık yürüyerek gezilebilir; belediyenin kent rehberi Burunucu için Yeşil Hat'ı gösteriyor. Kale ve Kırkevler için araç ya da dolmuş gerekir. Müze ve kalenin açılış günleri ile ziyaret koşulları değişebildiği için güncel bilgiyi işleten kurumlardan ve meydandaki turizm danışma bürosundan kontrol edin. Kadılar Yokuşu'nun taş döşemesi yağmurda kayganlaşabilir; rahat ve kaymaz ayakkabı tercih edin. Kıyıda kayalık kesimlerde dalga yüksekken kenara yaklaşmayın.
Kaynaklar
- Ünye Belediyesi, Ünye Tarihi, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/unye-tarihi/
- Ünye Belediyesi, Ünye Coğrafyası, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/unye-cografyasi/
- Ünye Belediyesi, Kadılar Yokuşu, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/kadilar-yokusu/
- Ünye Belediyesi, Bakırcılık, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/bakircilik/
- Ünye Belediyesi, Hüseyin Sabri Kadı Konağı, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/huseyin-sabri-kadi-konagi/
- Ünye Belediyesi, Saray Hamamı, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/saray-hamami/
- Ünye Belediyesi, Tarihi Burunucu Yarımadası, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/tarihi-burunucu-yarimadasi/
- Ünye Belediyesi, Çömlekçilik, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/comlekcilik/
- Ünye Belediyesi, Türk-Japon Dostluğu ve Ertuğrul Fırkateyni Şehitleri Anıtı, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/turk-japon-dostlugu-ve-ertugrul-firkateyni-sehitleri-aniti/
- Ünye Belediyesi, Çamlık, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/camlik/
- Ünye Belediyesi, Uzunkum Plajı, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/uzunkum-plaji/
- Ünye Belediyesi, Manyetik Kumsallar, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/manyetik-kumsallar/
- Ünye Belediyesi, Kırkevler Plajı, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/kirkevler-plaji/
- Ünye Belediyesi, Çakırtepe, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/cakirtepe/
- Ünye Belediyesi, Ünye Yöresel Yemekleri, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/unye-yoresel-yemekleri/
- Ünye Belediyesi, Fındık, https://www.unye.bel.tr/sehir-rehberi/findik/
- Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Ünye Kalesi, https://ordu.ktb.gov.tr/TR-130747/unye-kalesi-unyeordu.html
- Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Ünye Yaşayan Kültürel Mirası, https://ordu.ktb.gov.tr/TR-130748/unye-yasayan-kulturel-mirasi-unyeordu.html
- Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Turizm Danışma Bürosu (Ünye), https://ordu.ktb.gov.tr/TR-108558/turizm-danisma-burosu-unye.html
- İstiklal (Anadolu Ajansı), 2 bin 500 yıllık Ünye Kalesi 4 ayda 290 bin ziyaretçi ağırladı, https://www.istiklal.com.tr/genel/2-bin-500-yillik-unye-kalesi-4-ayda-290-bin-ziyaretci-agirladi-1064957h
- Mynet (Anadolu Ajansı / İHA), Çamlık nefes aldı, https://www.mynet.com/camlik-nefes-aldi-180105185973
- Vikipedi, Ünye, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%9Cnye
- Wikipedia, Ünye, https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%9Cnye
