Ana içeriğe atla
Radar Türkiye
Etkinlikleri uygulamada keşfet
Aç
Radar Türkiye
Tuzla'da Tersanelerin Yanında Bir Kuş Gölü
Kültürel

Tuzla'da Tersanelerin Yanında Bir Kuş Gölü

Henüz puan yok

Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Tuzla, İstanbul'un güneydoğu ucunda, Marmara'ya 13 kilometrelik bir kıyıyla açılan ilçe. Adını çoğu kişi tersanelerden bilir, çünkü Türkiye'nin en büyük tersaneler bölgesi burada.

Tuzla, İstanbul
Kültürel
Radar Editör
24 Eylül 2026

Gezi Hakkında

Tuzla, İstanbul'un güneydoğu ucunda, Marmara'ya 13 kilometrelik bir kıyıyla açılan ilçe. Adını çoğu kişi tersanelerden bilir, çünkü Türkiye'nin en büyük tersaneler bölgesi burada. Ama vinçlerin birkaç kilometre ötesinde, deniz kıyısında sığ bir göl var: Kamil Abduş Gölü, diğer adlarıyla Tuzla Gölü ya da Balık Gölü. Bir zamanlar kuruyup yok olan, sonra yeniden su verilen bu lagün bugün Marmaray'la ulaşılabilen bir kuş gözlem noktası. Dürbününüzü alıp bir sabahı burada geçirmek, sonra Tuzla sahilinde yürümek için iyi bir gün planı.

Oraya varmak

En pratik yol Marmaray. İçmeler istasyonu göle kuş uçuşu iki kilometre kadar uzakta, Tuzla istasyonu biraz daha doğuda. İstasyondan göle kısa bir otobüs yolculuğuyla ya da yürüyerek varabilirsiniz; güncel otobüs hatlarını İETT'nin sitesinden kontrol edin. Gölün çevresinde bisiklet yolu, koşu parkuru ve yürüyüş yolu bulunuyor, yani bisikletle gelmek de mantıklı.

Bir lagünün hikayesi

Göl yaklaşık 300 hektarlık bir alanda, denizden doğal ve yapay setlerle ayrılmış bir lagün. Umurbey Deresi'nin suyu buraya ulaşıyor. Adını, nüfus mübadelesiyle gelen ve çevresindeki araziler kendisine verilen bir çiftçi olan Kamil Abduş'tan alıyor. Milliyet'in 2006 tarihli haberi onun Batı Trakya'dan geldiğini, soyu sürmeyince gölün kamulaştırıldığını yazıyor.

Tuzla adının kaynağı konusunda kaynaklar ayrışıyor. Vikipedi ve aynı haber gölün 1929'a kadar İstanbul'un tuz ihtiyacını karşılayan bir tuzla olduğunu söylüyor. Tuzla Kaymakamlığı'nın ilçe tarihi ise farklı bir görüşü öne çıkarıyor: çevredeki derelerin suyu Kamil Abduş'ta toplandığı için tuzluluğun düşeceğini, asıl tuzlanın bugün Deniz Harp Okulu arazisinde kalan başka bir göl olduğunu yazıyor. Aynı sayfaya göre Osmanlı tapu tahrir defterinde, 1530 tarihli kayıtta Tuzla köyünde tuzcu zümresine kayıtlı 31 kişi var; yani bölgede tuz üretimi kesin, hangi gölde yapıldığı tartışmalı.

Milliyet'in haberine göre göl 1969'a kadar lagün ve kuş cenneti özelliğini korudu. Sonra art arda açılan tersaneler gölün üçte ikisini kapladı, kalan kısmın üzerinden geçen karayolu denizle bağlantıyı kesti. Tatlı suya dönen gölden 27 yerleşik kuş türü ve deniz canlıları çekildi; 2001'de göl tümüyle kurudu. Ardından başlayan çalışmalarda taban derinleştirildi, denizle bağlantı için iki boğaz açıldı, kuşların üreyip konaklaması için yapay adacıklar oluşturuldu. Projenin danışmanı o sırada deniz suyuyla birlikte pavurya yengecinin besin zincirini kuracağını, kefal, karagöz ve levrek gibi Marmara balıklarının da gölde yaşayabileceğini söylüyordu. 2016'da Biological Diversity and Conservation dergisinde yayımlanan bir çalışma, gölün bu rehabilitasyonla yeniden sucul bir ekosisteme kavuştuğunu anlatıyor ve planktonunu inceliyor.

Koruma altında bir alan

Göl ve çevresi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 14 Ağustos 2020 tarihli onayıyla doğal sit alanı olarak tescil edildi. Bir kısmı nitelikli doğal koruma alanı, bir kısmı sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı; gölün bir bölümü için ayrıca kesin korunacak hassas alan tescili yapıldı. Pratikte bunun anlamı basit: yürüyüş yollarında kalın, kıyıdaki sazlıklara ve adacıklara girmeyin.

Hangi kuşlar görülüyor

Resmi bir tür listesi yerine vatandaş bilimi kayıtlarına bakmak iyi bir fikir veriyor. iNaturalist'te gölün merkezinden 1,5 kilometrelik çevrede, uzmanlarca doğrulanmış araştırma düzeyinde 2023-2026 arasında 76 kuş türü kaydedilmiş. Bu listede öne çıkan gruplar şunlar:

  • Su kuşları: yeşilbaş, elmabaş patka, macar ördeği, çıkrıkçın, fiyu, çamurcun, sakarmeke, kuğu.
  • Batağanlar ve karabataklar: küçük batağan, bahri, kara boyunlu batağan, karabatak, küçük karabatak.
  • Balıkçıllar: gri balıkçıl ve küçük ak balıkçıl; kayıtlarda en sık görünen tür gri balıkçıl.
  • Kıyı kuşları: kızılbacak, yeşilbacak, dere düdükçünü, terek düdükçünü, kızıl kumkuşu, küçük kumkuşu, dövüşken kuş, halkalı cılıbıt, poyrazkuşu, taşçeviren, bayağı uzunbacak ve bataklık kırlangıcı.
  • Martılar ve sumrular: karabaş martı, gümüş martı, kara gagalı sumru, bayağı sumru, gülen sumru.
  • Yırtıcılar ve sazlık kuşları: saz delicesi, kerkenez, yalıçapkını, kamışbülbülü, bataklık çintesi.

Listede serçe, saka, ispinoz, taşkuşu gibi çevredeki bahçe ve çayırlardan gelen kara kuşları da var; göl kıyısı bu yüzden yalnızca su kuşlarına bakılan bir yer değil. Burada şaşırtan şey tek bir gösterişli tür değil, küçük bir alanda bu kadar farklı grubun bir arada olması. Aynı gün kıyıda bir kızılbacak, suyun ortasında bir batağan ve sazlığın üstünde bir saz delicesi görmek mümkün.

Gözlem için öneriler

Sabah erken gelin; kuşlar hem daha hareketli olur hem de yürüyüş yolu henüz sakindir. Güneşi arkanıza alacak bir kıyı seçerseniz renkleri daha iyi seçersiniz. Bir dürbün yeterli, bir tür rehberi ya da telefonunuzdaki bir tanı uygulaması işi kolaylaştırır. Kıyı kuşlarına fazla yaklaşmayın, kalkıp uçmaları onları yorar. Köpekle geliyorsanız tasmayı çözmeyin. Gördüklerinizi iNaturalist ya da eBird gibi platformlara kaydederseniz bu listeyi siz de büyütürsünüz.

Tuzla sahilinde yürümek

Gölden sonra kıyıya inip Tuzla'nın merkezine doğru yürüyün. Tuzla Kaymakamlığı'nın ilçe tarihine göre bölgenin eski adı Akra ya da Akritas'tı, yani burun; ilk çağ yazarları Akritas'ı bugünkü Tuzla Burnu ile eşleştirir. Burada bir Rum balıkçı köyü, 1923'teki nüfus mübadelesine kadar varlığını sürdürdü. Tuzla'nın bilinen en eski geçmişi ise çok daha eskiye gidiyor: Kalekapı çevresinde, bugün İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün bulunduğu eski okul binasının temel kazısında 1958'de Neolitik döneme ait buluntulara rastlandı. Kaymakamlığın aktardığına göre bu yerleşimin sakinleri balık tutuyor, kıyıdan midye topluyor, yaban sığırı avlıyor, koyun ve keçi besliyordu; yani bu kıyıda denizden geçinmek binlerce yıllık bir alışkanlık. Bugün kıyı boyunca Kordon denen sahil şeridi uzanıyor; yürüyüşü orada tamamlayın. Güneyde Tuzla Burnu'nda Deniz Harp Okulu, merkezde İTÜ Denizcilik Fakültesi bulunuyor; denize dönük bu kurumlar, tersanelerle birlikte Tuzla'nın denizle ilişkisini hala sürdüren yanını gösteriyor.

Mevsim ve saat

İstanbul, Avrupa ile Afrika arasındaki önemli kuş göç yollarından birinin üzerinde; İBB'nin aktardığına göre şehirde yaklaşık 393 kuş türü kayda geçti. Kamil Abduş'taki doğrulanmış kayıtların büyük çoğunluğu şubat ile mayıs arasına ve kasım ayına düşüyor, temmuz ve ağustosta neredeyse hiç kayıt yok. Bu kısmen gözlemcilerin ne zaman geldiğini de yansıtır, ama kış ve bahar göçü dönemlerinin burada en verimli zamanlar olduğunu düşündürüyor. Aile bazında bakınca fark daha belirgin: düdükçün ve kumkuşlarının kayıtları mart ile mayıs arasında yoğunlaşıyor, ördek kayıtları ise en çok kasımda. Kıyı kuşları için bahar sabahlarını, ördekler için kasım ve kış günlerini seçin. Yaz öğlelerinde hem sıcak hem kuş hareketi azdır.

Bir sabah için yürüyüş önerisi

Marmaray'la İçmeler istasyonuna gelin ve göle geçin. Önce gölün çevresindeki yürüyüş yolunda acele etmeden ilerleyin; adacıkların karşısında ve sazlığın kenarında durup birkaç dakika bekleyin; hareketsiz beklemek çoğu zaman daha çok kuş görmenizi sağlar. Ardından kıyıya inip Kordon boyunca Tuzla merkezine yürüyün. Öğle yemeğini merkezde yiyip Tuzla istasyonundan Marmaray'la dönebilirsiniz. Toplamda yarım günlük, düz ve kolay bir plan; çocuklarla da yapılabilir.

Pratik notlar

  • Göl bir doğal sit alanı; yürüyüş yolunun dışına çıkmayın, adacıklara ve sazlığa girmeyin.
  • Dürbün, şapka ve su alın; kıyıda rüzgar sert olabilir.
  • Kuşları beslemeyin, gürültü yapmayın, dron uçurmayın.
  • Tersaneler çalışan sanayi alanlarıdır; kıyıda yürürken yalnızca yayalara açık yolları kullanın.

Kaynaklar

Konum - Tuzla'da Tersanelerin Yanında Bir Kuş Gölü

Gezi Bilgisi
ŞehirTuzla, İstanbul
TürKültürel
Tarih24 Eylül 2026
KaynakRadar Editör
Radar TürkiyeYazarRadar TürkiyeKaynağı Ziyaret EtYol Tarifi Al