Bursa'da yaşayan herkesin bir teleferik hatırası vardır; şehrin güneyinde yükselen dağa çıkmanın en kısa ve en keyifli yolu, 1963'ten beri havadan gidiyor. Kadıyayla ve Sarıalan istasyonları arasındaki yolculuk, kestane kuşağından kayın ormanına, oradan köknarların arasına, yani Uludağ'ın bitki katlarının içinden geçen yirmi dakikalık bir ders gibidir. Bu yazı dağın kendisini değil, o dağa günübirlik bir çıkışı anlatıyor: sabah Teferrüç'te kabine binip öğlen Sarıalan'da ormanda yürümek, akşam yine kabinle şehre inmek.

Türkiye'nin ilk teleferiği

Bursa Teleferik, Türkiye'de kurulan ilk teleferik hattıdır. Türkçe Vikipedi'ye göre inşaat 1958'de başladı ve beş yıl sürdü; hat, Cumhuriyet'in kırkıncı yılının kutlandığı 29 Ekim 1963'te açıldı. Kültür Portalı aynı tarihi veriyor ve hattın açıldığı günden 2012'ye kadar aynı teknolojiyle çalıştığını yazıyor. 7 Haziran 2014'te teknolojisi, altyapısı ve istasyonları tümüyle yenilenmiş haliyle yeniden hizmete girdi; o yılın aralık ayında da hat Oteller Bölgesi'ne kadar uzatıldı. Bugün dört istasyon var: Teferrüç, Kadıyayla, Sarıalan ve Oteller Bölgesi; sonuncusu Kurbağakaya adıyla da anılıyor. Türkçe Vikipedi hattın dokuz kilometrelik yatay uzunluğuyla halatlı taşımacılıkta Türkiye'nin en uzun teleferiği olduğunu, en uzun açıklığın ise Sarıalan ile Oteller Bölgesi arasında 4.212 metreyi bulduğunu aktarıyor.

Kültür Portalı'nın teknik notlarına göre hatta sekizer kişilik 144 kabin dolaşıyor ve kabinler yirmi saniyede bir kalkıyor. Rakamlar yolculuğun doğasını da anlatıyor: eskiden otuzar kişilik kabinlerle yirmi dakikada bir sefer vardı; şimdi sıra beklemeden küçük kabinlere biniliyor. Kadıyayla istasyonu deniz seviyesinden 1.231 metre, Sarıalan 1.635 metre, Oteller Bölgesi istasyonu ise 1.810 metre yükseklikte. Kültür Portalı'nın altını çizdiği karşılaştırma günübirlikçi için önemli: karayoluyla Sarıalan'a varmak 36 kilometrelik, üç yüzü aşkın virajlı bir yol demekken teleferik aynı yere birkaç dakika içinde ulaşıyor. Kaynaklar bu sürenin on iki ile yirmi dakika arasında olduğunu yazıyor; kabinde geçen süre, istasyonlarda beklemeden sayılırsa kısa, bütünüyle sayılırsa biraz daha uzun.

Oraya varmak

Hattın başlangıç istasyonu Teferrüç, Yıldırım ilçesinde, Piremir Mahallesi'nde Teleferik Caddesi üzerinde. Kültür Portalı şehir merkezinden Teferrüç semtine otobüsle gidilebileceğini yazıyor; Bursa'yı raylı sistemle gezenler için en pratik yol, Heykel çevresinden teleferik yönüne giden bir belediye otobüsüne binmek. Hangi hattın o gün kalktığını yola çıkmadan Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin ulaşım sayfasından kontrol edin; hat adları ve güzergahlar zaman zaman değişiyor. Araçla gelenler için istasyonun 240 araçlık bir otoparkı var, ama hafta sonu sabahları erken dolduğunu hesaba katın.

Ücret, çalışma saatleri ve o günkü sefer durumu için tek güvenilir adres işletici şirketin sitesi. Teleferik planlı bakım günlerinde kapanıyor; sitenin ana sayfasında bu duyuru görünür bir yerde duruyor. Rüzgarlı ya da yoğun sisli havalarda da seferler durabiliyor. Yani Uludağ gününü planlarken ilk iş, sabah o sayfaya bakmak.

Kadıyayla'da ilk mola

Kabin Teferrüç'ten ayrılınca şehir hızla küçülür; aşağıda Yıldırım'ın kiremit çatıları, biraz ötede Bursa Ovası, açık günlerde ta Gemlik Körfezi görünür. Ağaçlar da değişir: Doğa Koruma ve Milli Parklar 2. Bölge Müdürlüğü'nün Uludağ sayfasına göre dağın eteklerinde 350 metreye kadar Akdeniz makisi, 350 ile 700 metre arasında kestane ormanı, 700 ile 1.500 metre arasında sık doğu kayını ormanları uzanıyor. Kadıyayla istasyonu tam bu kayın kuşağının içindedir. Türkçe Vikipedi'ye göre Kadıyayla, Uludağ'ın karayoluyla doğrudan bağlanmayan tek yerleşim yeri; yani buraya yalnızca teleferikle ya da yürüyerek gelinir. İstasyonun çevresinde piknik alanları var. Bursa'nın ağustos sıcağında bile burada hava serindir; ormanın içinden gelen esintiyi hissedince şehirden ne kadar yükseldiğinizi anlarsınız. Kabin değiştirmek gerekmez, ama inip birkaç dakika dolaşmak ve yeniden binmek mümkün.

Sarıalan ve milli park

Sarıalan'da kabinden inince kendinizi Uludağ Milli Parkı'nın içinde bulursunuz. 2. Bölge Müdürlüğü'ne göre Uludağ 20 Eylül 1961'de 11.338 hektarlık bir alanda milli park ilan edildi; alan 1996'da 12.762 hektara çıkarıldı. Türkçe Vikipedi 13.024 hektar diyor; sınırlar yıllar içinde birkaç kez değiştiği için iki rakam da kaynaklara göre doğru sayılabilir. Alanın yüzde 71'i orman. Bölge Müdürlüğü parkta 1.320 bitki türü sayıyor; bunların 171'i endemik, 33'ü yalnızca Uludağ'da yaşıyor. Milli park yılda yaklaşık 800 bin ziyaretçi alıyor ve bunların 200 bini teleferikle geliyor; ziyaretlerin yarısı yaz sezonunda. Yani Sarıalan'ın asıl mevsimi kış değil, yaz.

Sarıalan, Bölge Müdürlüğü'nün adlandırmasıyla bir "Kamp ve Günübirlik Kullanım Alanı". Yaz sezonunda hizmet veren on iki kır evi, üç yüz çadırlık bir kamp alanı, hediyelik eşya satış yerleri ve kır gazinoları var. Türkçe Vikipedi'ye göre parkın ilk on yılında, 1963 ile 1972 arasında, Sarıalan yolu ve kamp alanı bu dönemde yapıldı; yani bugün çadır kurulan çayır, altmış yıldır aynı işi görüyor. Kabinden inince önce yukarı, köknarların arkasındaki tepelere bakın: Bursa'dan zirve sanılan tepe aslında 2.486 metrelik Keşiş Tepe'dir, asıl zirve olan 2.543 metrelik Uludağ Tepe onun beş kilometre güneydoğusunda kalır. Sarıalan'dan ikisi de görünmez, ama dağın sırtı bütün heybetiyle önünüzdedir.

Dağın adı da bir hikaye anlatır. Türkçe Vikipedi'ye göre Herodot ve Strabon bu dağı Olympos, Mysia Olympos'u diye yazdı; Osmanlı döneminde Keşiş Dağı dendi; 1925'te Bursa Vilayeti Coğrafya Cemiyeti'nin girişimiyle Uludağ adını aldı. Yüz yıl önce konan bir ad bugün Bursa'nın kendisiyle özdeş.

Kayın ve köknar arasında yürüyüş

Sarıalan 1.635 metrede, yani Bölge Müdürlüğü'nün tarifiyle doğu kayınının yerini Uludağ göknarına bıraktığı kuşağın içindedir. Uludağ göknarı Türkiye'nin endemik ağaç türlerinden biri ve burada çok sağlıklı topluluklar oluşturuyor. Yürüyüşe başladığınızda altınızdaki toprağın iğne yapraklarla kaplı olduğunu, gölgenin kayın ormanındakinden daha koyu ve daha serin olduğunu fark edersiniz. Bölge Müdürlüğü parkta sekiz yürüyüş parkuru belirlemiş; bunlardan biri doğrudan teleferik hattını izleyen Teferrüç, Kadıyayla, Sarıalan parkuru. Yani kondisyonu yerinde olan biri, bir yönü teleferikle, diğer yönü yürüyerek tamamlayabilir. Daha kısa bir seçenek, Sarıalan'dan Çobankaya'ya uzanan yol: Kültür Portalı'na göre yaz aylarında Sarıalan'dan 1.750 metredeki Çobankaya kamp alanına telesiyejle de çıkılıyor. Çobankaya'nın iki kilometre ötesindeki Bakacak Seyir Terası, Bölge Müdürlüğü'ne göre Bursa'nın, Gemlik Körfezi'nin ve Uluabat Gölü'nün panoramasını bir arada görebileceğiniz en iyi nokta.

Yürürken gözünüz ağaçların arasında olsun. Kültür Portalı ve Bölge Müdürlüğü aynı listeyi veriyor: yaban domuzu, tilki, çakal, kurt, porsuk, yaban kedisi, sincap, sansar ve ağaç yedi uyuru denen hasancık bu ormanda yaşıyor. Gündüz saatlerinde çoğunu görmezsiniz, ama sincap ve ağaçkakan sesleri eksik olmaz. Gökyüzünde süzülen büyük kuş sakallı akbaba ya da kaya kartalı olabilir; park bu iki türün üreme alanı olduğu için Önemli Kuş Alanı sayılıyor. Temmuz ve ağustosta çayırlarda uçan iri, beyaz kanatlı kelebek ise Apollo kelebeğidir; Kültür Portalı onu Türkiye'nin en büyük kelebek türü olarak anıyor. Bitki toplamayın, patika dışına çıkmayın; endemik türlerin çoğu tam da bu kuşakta yaşıyor.

Mevsimler ve saat

Uludağ denince akla kar gelir, ama teleferikle günübirlik çıkış için en iyi mevsim haziran sonundan ekim başına kadarki dönem. Türkçe Vikipedi'nin aktardığı meteoroloji verileri bunu açıklıyor: Bursa'da yıllık ortalama sıcaklık 14,6 derece iken Sarıalan istasyonunda 5,5 derece; yağış Bursa'da 696 milimetre, Sarıalan'da 1.252 milimetre. Sarıalan yılda yaklaşık 110 gün karla kaplı. Kar ekimde başlayıp mayısa kadar aralıklarla sürüyor; nisan sonunda şehirde erguvanlar açarken Sarıalan'da hala kar olabilir. Yaz günü bile kabine binerken bir hırka alın; 1.600 metrede akşam serinliği erken gelir.

Sabah erken çıkın. Hafta sonu öğleden sonra Teferrüç'te kuyruk oluşur ve dönüşte de aynı kalabalıkla karşılaşırsınız. Sabah ışığı kabinden şehir fotoğrafı çekmek için de daha iyidir; öğleden sonra ovanın üzerine pus iner. Kışın gelecekseniz Sarıalan'da kar botu şart; kamp alanı kışın kapalı, yürüyüş yolları karla örtülü.

Pratik notlar

Oteller Bölgesi'ne devam etmek isteyenler Sarıalan'dan aynı kabinle yola devam edebilir; Kültür Portalı'na göre Sarıalan ile Oteller Bölgesi arasındaki yedi kilometrelik yol minibüsle de geçiliyor. Günübirlik gezi için Sarıalan yeterli; otellerin olduğu bölge kış sporu içindir. Karayoluyla gelenler için Bölge Müdürlüğü'nün verdiği mesafeler şöyle: Bursa'dan Karabelen giriş kapısına 22 kilometre, kapıdan Kirazlıyayla'ya 3, Sarıalan'a 10, Oteller Bölgesi'ne 11 kilometre. Bu yol boyunca Kirazlıyayla ve Karabelen'de günübirlik piknik alanları var.

Sarıalan'daki satış yerleri yaz sezonunda açık; yine de yanınızda su ve küçük bir yiyecek bulundurun. Parkta çöp bırakmak, ateş yakmak ve ağaçlara zarar vermek yasak; kamp yalnızca belirlenmiş alanlarda yapılıyor. Köpekle gelenler patikada tasma kullanmalı. Dönüşte son kabinin saatini önceden öğrenin; akşam saatlerinde seferlerin bittiği bir hatta Sarıalan'da kalakalmak istemezsiniz. Milli park içindeki Sarıalan ve Çobankaya kamp alanları Bölge Müdürlüğü'ne bağlı; buralarda kalmak isteyenler güncel koşulları o kurumdan öğrenmeli.

Teleferik, Bursa'nın şehir ile dağ arasındaki en eski köprüsü. Altmış yılı aşkın süredir aynı yamaçtan çıkıyor ve her çıkışta aynı şeyi gösteriyor: şehrin hemen üstünde, yarım saat uzaklıkta, bambaşka bir iklim ve bambaşka bir orman var.

Kaynaklar

Türkiye Kültür Portalı, Uludağ Milli Parkı, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/bursa/gezilecekyer/uludag-milli-parki
Türkiye Kültür Portalı, Bursa Teleferik, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/bursa/gezilecekyer/teleferik
Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar 2. Bölge Müdürlüğü, Milli Parklar (Uludağ Milli Parkı), https://bolge2.tarimorman.gov.tr/Menu/125/Milli-Parklar
Bursa Teleferik (işletici sitesi), https://www.bursateleferik.com.tr/index.php
Vikipedi, Bursa Teleferik, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bursa_Teleferik
Vikipedi, Uludağ, https://tr.wikipedia.org/wiki/Uluda%C4%9F
Vikipedi, Uludağ Milli Parkı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Uluda%C4%9F_Mill%C3%AE_Park%C4%B1

Teleferikle Uludağ, Teferrüç'ten Sarıalan'a

Gezi Hakkında