Ana içeriğe atla
Radar Türkiye
Etkinlikleri uygulamada keşfet
Aç
Radar Türkiye
Süleymaniye'nin Medreselerinden Vefa'nın Sokaklarına
Kültürel

Süleymaniye'nin Medreselerinden Vefa'nın Sokaklarına

Henüz puan yok

Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Süleymaniye denince akla önce caminin kubbesi gelir; oysa bu tepeyi asıl ilginç kılan, caminin çevresine kurulmuş küçük bir şehirdir.

Fatih, İstanbul
Kültürel
Radar Editör
24 Eylül 2026

Gezi Hakkında

Süleymaniye denince akla önce caminin kubbesi gelir; oysa bu tepeyi asıl ilginç kılan, caminin çevresine kurulmuş küçük bir şehirdir. TDV İslam Ansiklopedisi, külliyenin medreseleri, darüzziyafesi, türbeleri ve bunları birbirine bağlayan sokak örgüsüyle geniş bir alana yayıldığını, uzaktan bakana kubbenin baskınlığı yüzünden külliyenin varlığının kolayca fark edilmediğini yazar. Bu gezi caminin kendisini değil, çevresindeki medreseleri, dükkan sıralarını, mimarın mezarını ve tepenin batısında Vefa semtine uzanan sokakları anlatıyor. Sonunda da 1876'dan beri boza yapan bir dükkana varıyor.

Oraya varmak

En kolay yol metrodur. Yenikapı-Hacıosman hattının Vezneciler-İstanbul Üniversitesi istasyonundan çıkıp İstanbul Üniversitesi'nin merkez binasının arkasından Süleymaniye'ye yürüyebilirsiniz. TDV'ye göre külliye, Beyazıt'tan Vefa'ya doğru uzanan Eski Saray arazisinin bir kısmına kurulmuştur; bugün üniversite kampüsü de aynı arazinin içindedir. Tramvayla gelenler Laleli-İstanbul Üniversitesi durağında inip aynı yöne yürüyebilir. Yokuşlar kısa ama diktir, rahat ayakkabı giyin.

Tepede kurulmuş bir şehir

Kanuni Sultan Süleyman adına Mimar Sinan'ın yaptığı külliyenin temeli, TDV İslam Ansiklopedisi'ne göre 1550'de atıldı; ansiklopedi 13 Haziran 1550'nin temel atma günü olarak kabul edilebileceğini belirtir. Ana kubbe 16 Ağustos 1557'de kapatıldı ve cami 15 Ekim 1557'de, bir cuma günü açıldı. Yaklaşık altmış dönümlük arazide farklı derecelerde eğitim veren medreseler, darülhadis, tıp medresesi ve şifahane, darülkurra, sıbyan mektebi, imaret, han, hamam, mimarın kendi türbesi ve çok sayıda dükkan vardı. Evliya Çelebi bütün yapılarla birlikte külliyenin "bin kubbe" ile örtülü olduğunu ve burada 3000 kişinin hizmet verdiğini yazar.

Ansiklopedi, cami açıldığında tepenin nasıl göründüğünü de anlatır. Süleymaniye, çevresine yayılmış külliye binaları, üç katı aşmayan kiremit çatılı evler ve selviler arasından yükseliyordu. Bu dokunun korunması bugün de önem taşıyor. Süleymaniye semti 1980-1981'de koruma altına alınmış ve 1985'te İstanbul'un Tarihi Alanları adıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne giren dört bölgeden biri olmuştur.

Cami avlusuna uğrayacaksanız namaz vakitlerinin dışını seçin; omuz ve dizleri örten kıyafetle girin, kadınlar başlarını örtsün, içeride ayakkabıları çıkarın ve sessiz olun.

Medreseler ve kütüphane

Caminin batısında birbirinin eşi iki medrese durur. TDV'ye göre Evvel ve Sani medreseleri kareye yakın planlı, kesme taştan yapılar olup yan yana ve simetrik biçimde tasarlanmış, aralarında dar bir sokak bırakılmıştır. Bugün Süleymaniye Kütüphanesi olarak hizmet veriyorlar. Ansiklopedinin kütüphane maddesine göre İstanbul'un çeşitli semtlerindeki vakıf kütüphanelerinin kitapları burada toplanmış ve 1918'de Süleymaniye Umumi Kütüphanesi ortaya çıkmıştır. İki medrese arasındaki dar sokakta yürürken kubbeli odaların dışarıdan nasıl bir ritimle dizildiğine bakın.

Caminin doğusunda, Haliç'e bakan yamaçta ise Salis ve Rabi medreseleri yer alır. Bu iki yapı eğimli arazide kademeli olarak inşa edilmiştir ve kubbeleri basamak basamak aşağı iner. TDV, arazinin eğimi nedeniyle her iki medresenin alt katında tek sıra odalardan oluşan birer küçük medrese daha bulunduğunu, bunların Mülazimler Medresesi diye tanındığını yazar. Caminin kuzeydoğusundaki bahçeden bakınca kurşun kaplı kubbelerin ardında Haliç ve karşı kıyı görünür; tepeye neden bu kadar özenle yerleştirildiklerini burada anlarsınız.

Külliyenin batı yönünde, darüzziyafe ile tıp medresesi arasındaki köşede şifahane yer alır. TDV'ye göre darüşşifa, yan yana dikdörtgen planlı ve revaklı iki avludan oluşur; arkadaki avlunun ortasında bir havuz vardır. Tıp medresesi de caminin batısında, Sani Medresesi'nin kuzeyinde bir dizi oda halinde uzanır. Hekimlik eğitiminin ve tedavinin aynı külliyede, yan yana yürütülmesi Süleymaniye'yi bir ibadet yerinden çok bir mahalle merkezine dönüştürür.

Dükkanlar ve mimarın mezarı

Külliyenin çevresindeki dükkanlar da planın bir parçasıydı. TDV'ye göre sıbyan mektebi, Evvel ve Sani medreseleri ile tıp medresesinin altında, arazinin eğiminden kazanılan tonozlu bir dükkan sırası vardır ve burası Tiryaki Çarşısı adıyla tanınır. Caminin doğusunda, darülhadisin altında sıralanan tonozlu dükkanlara ise Dökmeciler Çarşısı denir.

Caminin kuzeyinde, iki sokağı ayıran küçük üçgen arsanın köşesinde kubbeli bir sebil ve hemen arkasında Mimar Sinan'ın türbesi durur. Ansiklopediye göre Sinan, külliyenin tamamlanmasından otuz yıl kadar sonra ölmüş ve kendi yaptığı külliyenin sınırları içinde gömülmüştür. Türbe, dikdörtgen bir alanı çeviren kemerleri ve dört yöne eğimli çatısıyla bir bahçe kameriyesini andırır. Duvardaki manzum kitabe Sai Mustafa Çelebi'ye aittir ve son mısraı "Geçti bu demde cihandan pir-i mimaran Sinan" diye biter. TDV, bir külliyede banisi ile eşinin türbelerinin yanında mimarın da mezarının bulunmasının benzerine rastlanmadığını vurgular.

Süleymaniye'nin ahşap evleri

Süleymaniye Caddesi üzerinde yürürken yarı bodrum üzerinde zemin ve iki kattan oluşan, ahşap cepheli bir konak dikkatinizi çekebilir. Vikipedi'ye göre İbrahim Efendi Konağı XIX. yüzyılda yapılmış, 1945-1950 arasında yıkılmış ve 2010'larda yeniden inşa edilmiştir. Yapının planı elde olmadığı için restitüsyon çalışmalarında Süleymaniye'de yapılan tipoloji araştırmaları esas alınmış, bölgedeki diğer ahşap konaklarla benzerlikler kurulmuştur. Kagir bir alt yapı üzerinde ahşap olarak yükselen binada harem, selamlık ve orta sofa bölümleri vardır; bugün İstanbul Üniversitesi'nin bir birimi tarafından kullanılıyor. Konağa bakarken, çevredeki ahşap evlerin kat yüksekliklerine, pencere dizilerine ve saçak çizgilerine de dikkat edin; yeniden yapılan binanın bu komşular örnek alınarak tasarlandığını bildiğinizde, sokak da bir tür açık hava arşivine dönüşür.

Vefa'ya inerken

Süleymaniye'nin batısında Vefa semti başlar. Vikipedi'ye göre Vefa bugün idari olarak Molla Hüsrev mahallesine karşılık gelir. Semt adını, TDV İslam Ansiklopedisi'ne göre 1491'de ölen Şeyh Muslihuddin Mustafa İbnülvefa'dan alır. Onun adına Fatih Sultan Mehmed tarafından yaptırılan caminin ilk yapılışı 1476'ya tarihlenir ve cami 1757'de onarım görmüştür. Yapı XX. yüzyılın başlarında yıkılmaya yüz tuttuğu gerekçesiyle yeniden yapılmak üzere yıkılmış, ama I. Dünya Savaşı yüzünden yeni inşaat gerçekleşmemiştir. Bugünkü Şeyh Vefa Camii, eldeki planlara uygun biçimde 1990-1994 arasında yeniden inşa edilmiştir. Külliyeden türbe, medresenin bazı duvarları ve çeşme günümüze ulaşmıştır.

Vefa'nın sokaklarında yürürken Vefa Lisesi'nin binasını da görürsünüz. Vikipedi'ye göre okul 1872'de Vefa İdadisi adıyla kurulmuştur ve adını yerleşkesinin bulunduğu semtten alır.

Kirazlı Mescit Sokağı

Vefa'nın Bozdoğan Kemeri'ne yakın kesiminde Kirazlı Mescit Sokağı uzanır. Sokağa adını veren küçük mescit, Kültür Envanteri'ne göre XVI. yüzyıla aittir ve Süleyman Mescidi ya da Karcı Süleyman Mescidi olarak da bilinir; çevresinde aynı adı taşıyan bir çeşme ve abdest teknesi kayıtlıdır. Sokakta ahşap cepheli evler sıralanır; semtin eski dokusunu burada rahatça izleyebilirsiniz. Sokağın edebi bir hatırası da var. Vikipedi'ye göre Sait Faik Abasıyanık'ın ailesi 1924'te İstanbul'a taşındığında Bozdoğan Kemeri yakınındaki Kirazlı Mescit Sokak'ta 7 numarada oturmaya başlamıştır.

Sokağın hemen yakınında Bozdoğan Kemeri yükselir. TDV'ye göre kemer şehrin üçüncü ve dördüncü tepeleri arasındaki çukurda uzanır ve dışarıdan gelen suyun Beyazıt'taki başhavuza akmasını sağlardı. İlk yapılışına dair bilgiler kesin değildir; genellikle Roma imparatoru Valens döneminde (364-378) yapıldığı kabul edilir, bu yüzden Valens su kemeri adıyla da anılır.

Vefa Bozacısı

Gezinin son durağı Vefa Bozacısı'dır. Vikipedi'ye göre işletme 1876'da kurulmuştur. Prizren'den gelen Sadık ve İbrahim kardeşler önce Zeyrek taraflarında salep, şıra ve boza yapıp satmış, ardından Vefa'da aldıkları dükkanla bugüne gelmişlerdir; işi sonraki kuşaklar aynı adla sürdürmüştür. Boza darı, su ve şekerden yapılan bir kış içeceğidir ve Vikipedi'ye göre mevsimi eylül ortasından mayıs ortasına kadar sürer. Yürüyüşü soğuk bir günde yapıyorsanız bitiş için bundan daha uygun bir yer bulmak zor.

Yürüyüş önerisi

Vezneciler'den çıkıp üniversitenin arkasından Süleymaniye Caddesi'ne yürüyün, İbrahim Efendi Konağı'na bakın. Caminin batısındaki Evvel ve Sani medreselerinin arasındaki sokaktan geçin, Tiryaki Çarşısı'nın dükkan sırasını izleyin, şifahane köşesine uzanın. Ardından caminin kuzeyindeki Mimar Sinan türbesine ve sebile gidin, kuzeydoğudaki bahçeden Salis ve Rabi medreselerinin kubbelerine ve Haliç'e bakın. Buradan batıya, Vefa'ya inip Şeyh Vefa Camii'ni, Vefa Lisesi'ni ve Kirazlı Mescit Sokağı'nı dolaşın; Bozdoğan Kemeri'ni görüp Vefa Bozacısı'nda yürüyüşü bitirin. Rahat bir tempoyla yarım gün yeter.

Mevsim ve saat

Süleymaniye'nin kuzeydoğu bahçesinden Haliç manzarası öğleden sonra, güneş batıya döndükçe yumuşak bir ışıkla aydınlanır. Cuma öğle namazı saatlerinde camide yoğunluk olur; külliyeyi gezmek için hafta içi sabahları daha sakindir. Boza için en uygun dönem sonbahar ve kıştır.

Pratik notlar

  • Süleymaniye Kütüphanesi bir araştırma kütüphanesidir; içeride sessizliğe ve kurallara uyun.
  • Camiye namaz vakitleri dışında ve uygun kıyafetle girin.
  • Semtin sokakları yokuşludur, bazı kaldırımlar dardır.
  • Süleymaniye ve Vefa yaşayan mahallelerdir; evlerin önünde fotoğraf çekerken sakinlerin mahremiyetine saygı gösterin.

Kaynaklar

Konum - Süleymaniye'nin Medreselerinden Vefa'nın Sokaklarına

Gezi Bilgisi
ŞehirFatih, İstanbul
TürKültürel
Tarih24 Eylül 2026
KaynakRadar Editör
Radar TürkiyeYazarRadar TürkiyeKaynağı Ziyaret EtYol Tarifi Al