Ana içeriğe atla
Radar Türkiye
Etkinlikleri uygulamada keşfet
Aç
Radar Türkiye
Kızılırmak Boyunca Selçuklu Taşı, Çeşnigir Köprüsü ve Kesikköprü Kervansarayı
Kültürel

Kızılırmak Boyunca Selçuklu Taşı, Çeşnigir Köprüsü ve Kesikköprü Kervansarayı

Henüz puan yok

Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Kızılırmak, Ankara'nın güneydoğusunda Bala ilçesinin doğu sınırını çizerek kuzeye akar. Bu kıyıda 13. yüzyıldan kalma iki Selçuklu köprüsü, bir Hitit höyüğü ve bir kervansaray, Anadolu'nun eski kervan yollarının nehri nerede ve nasıl geçtiğini anlatır.

Bala, Ankara
Kültürel
Radar Editör
30 Eylül 2026

Gezi Hakkında

Kızılırmak, Ankara'nın güneydoğusunda Bala ilçesinin doğu sınırını çizerek kuzeye akar. Bu kıyıda 13. yüzyıldan kalma iki Selçuklu köprüsü, bir Hitit höyüğü ve bir kervansaray, Anadolu'nun eski kervan yollarının nehri nerede ve nasıl geçtiğini anlatır. Çeşnigir Köprüsü, Bala'nın hemen doğusunda, Kırıkkale'nin Karakeçili ilçesinde Kızılırmak'ı on iki kemerle aşar; yanındaki Büklükale höyüğü aynı geçidin Tunç Çağı'ndan beri kullanıldığını gösterir. Bala'nın Kesikköprü mahallesinde ise nehir, adını taşıyan barajın gölüne dönüşür. Kesikköprü Kervansarayı adıyla bilinen 1268 tarihli Cacabey Hanı ise aynı nehrin yaklaşık yüz kilometre yukarısında, Kırşehir'in güneyindeki adaş köyde, on üç gözlü Kesik Köprü'nün başında durur. Bu yazı önce Bala kıyısını, sonra nehrin yukarısındaki hanı anlatıyor; ikisini aynı güne sığdırmak uzun bir sürüş ister, çoğu gezgin için Çeşnigir ve Kesikköprü gölü bir gün, Kırşehir tarafındaki han ayrı bir yolculuktur.

Oraya varmak

Bala ilçe merkezi Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre kentin 69 kilometre güneyinde, 1.350 metre rakımda; Bala Belediyesi'nin tarifiyle Konya yolundan Gölbaşı'nı geçtikten sonra Beynam Ormanları tabelasından Bala yönüne dönülür. Çeşnigir Köprüsü'ne Ankara'dan iki yoldan gidilir: ya Bala üzerinden doğuya, ırmağa inen yollarla ya da Kırıkkale yönünden Karakeçili'ye. Vikipedi'ye göre Karakeçili Ankara'ya 95, Kırıkkale'ye 35 kilometre; ilçe güneyde Bala ile sınır komşusu ve köprü ilçenin Köprüköy köyü yakınında. Kesikköprü Barajı ise Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Bala merkezine 40, Ankara'ya 110 kilometre; Ankara Valiliği'nin yazdığına göre ilçe merkezinden geçen devlet yolu barajın kıyısına ulaşır. Toplu taşımayla bu noktalar arasında gün içinde dolaşmak pratik değil; kendi aracınızla gidin ve yakıtı ilçe merkezlerinde tamamlayın, ırmak kıyısında yerleşim seyrek.

Çeşnigir Köprüsü

Köprü, Karakeçili ile Keskin'e bağlı Köprüköy arasında Kızılırmak'ı geçer. Vikipedi'ye göre yapım tarihi kesin bilinmiyor; mimarisinden 13. yüzyıla, Anadolu Selçuklu dönemine ait olduğu tahmin ediliyor. Kültür Portalı bir rivayeti aktarıyor: Yavuz Sultan Selim Mısır Seferi öncesinde köprüyü Mimar Sinan'a yeniden yaptırmış. Bir başka rivayete göre Timur'un ordusu 1402'de Ankara Savaşı'na giderken buradan geçmiş; iki anlatı da kaynaklarda rivayet olarak duruyor, kesin bilgi olarak değil. Kesme taştan yapılan köprü 110 metre uzunluğunda, 6 metre genişliğinde ve kayalık zemin üzerine sağlam temellerle oturuyor. Toplam on iki kemeri var: üçü suyun üstünde görünüyor, dokuzu Kapulukaya Barajı'nın yükselttiği suyun altında kaldı; orta açıklık 18,6 metre. Köprünün en belirgin özelliği ortasındaki eğim; kemerlerin iki yandan yükselip ortada buluşması siluete sırt gibi bir kavis veriyor. Köprü 1989'a kadar araç trafiğine açıktı; baraj gölü ayaklarını su altında bırakınca araçlara kapatıldı, 2010'da Karayolları tarafından onarıldı ve bugün yalnızca yayaların ziyaretine açık. Köprünün üstünde yürürken göl gibi durgunlaşan ırmağa, kıyıdaki yuvarlak kaya kümelerine ve karşı yamaçtaki köye bakın; sabah ışığı kemerleri suya yansıtır. Çevrede gölge az, yaz öğlesinde sıcak çok; suya girmeyin, baraj gölünün derinliği ve dip yapısı kıyıdan kestirilemez.

Büklükale, köprünün yanındaki höyük

Köprünün hemen kuzeyinde, Köprüköy'ün yanında Büklükale höyüğü yükseliyor. Vikipedi'ye göre yaklaşık 30 hektarlık alan Erken Tunç Çağı'ndan Osmanlı dönemine kadar kesintisiz yerleşim görmüş; Orta ve Geç Tunç Çağı'nda önemli bir Hitit yerleşimiydi. İsviçreli Hititolog Emil Forrer 1926'da burayı ziyaret etmiş; Japon arkeolog Sachihiro Omura 1991 ve 2006'da yüzey araştırması yapmış, 2009'dan beri Japon Anadolu Arkeoloji Enstitüsü, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi ile birlikte Kimiyoshi Matsumura başkanlığında kazı yürütüyor. Kazılarda Hititçe ve Hurrice çivi yazılı tabletler, birden çok evreli sur duvarları ve akropolde kiklopik duvarlı anıtsal bir yapı ortaya çıktı; Büklükale, Anadolu'da çivi yazılı tablet bulunan en batıdaki yer sayılıyor. Aynı kaynağa göre Selçuklu köprüsünün altında bir Roma köprüsünün kalıntıları da görülebiliyor. Yani bu geçit Tunç Çağı'ndan Roma'ya, Selçuklu'dan Osmanlı'ya aynı noktada kullanılmış; kervanlar, ordular ve tüccarlar ırmağı hep buradan aşmış. Höyük aktif bir kazı alanı; kazı zamanında açmalara girilmez, ekipten izin istemeden fotoğraf çekmeyin. Höyüğün üstünden köprüye ve vadiye bakış, gezinin en iyi manzarası.

Bala ve Kesikköprü gölü

Bala, Ankara'nın güneyinde Kartal Yaylası üzerine kurulu, Vikipedi'ye göre 1.313 metre rakımlı, geniş bir bozkır ilçesi. Ankara Valiliği'ne göre yerleşim adını önce Kartaltepe, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'ndan sonra Kafkasya'dan gelen göçmenlerle Hamidiye, sonra da Bala olarak aldı; Bala Belediyesi'nin tarihçesi ise ilçeyi 1690-1691'de Tabanlı aşiretinden Şeyh Ali Mirza'nın kurduğunu ve Bozulus Türkmenlerinin yerleştiğini anlatıyor. İlçe 1887'de kaza oldu. Kızılırmak ilçenin doğu sınırını çizer ve Bala'nın Kesikköprü mahallesinde, Vikipedi'ye göre Ankara'nın 100 kilometre güneydoğusunda, ırmağın üstünde 1959-1966 arasında yapılan Kesikköprü Barajı yükselir. Baraj kaya ve toprak dolgu; yüksekliği 49,1 metre, gölü 6,5 kilometrekare, hacmi 95 milyon metreküp; 76 megavatlık santrali yılda yaklaşık 250 gigavatsaat elektrik üretiyor ve 11.860 hektar tarım alanını suluyor. ASKİ'ye göre 2009'dan bu yana her biri 128 kilometrelik üç boru hattıyla Ankara'nın içme suyu sistemine de bağlı. Bala Belediyesi göl kıyısını mesire alanı olarak tanıtıyor: gölün derinliği 29 metreye ulaşıyor, temmuzda su sıcaklığı 18 derece dolayında, ormanda rastlanmayan kuş türleri kıyıda görülüyor; yüzme, sörf, su kayağı ve dalış yapılabiliyor. Kültür ve Turizm Müdürlüğü de piknik, yüzme ve bot turlarını, Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin gençlik kamplarını sayıyor. Ağaç yalnızca küçük bir bölümde; belediye güneş şemsiyesi almanızı öneriyor. Kesikköprü adı bu mahallede bir tarihi köprü aramanıza yol açmasın; kervansarayı ve on üç gözlü Selçuklu köprüsü olan Kesikköprü, aynı ırmağın çok yukarısında, Kırşehir'de.

Nehrin yukarısında Kesikköprü Kervansarayı

Kırşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Kesik Köprü Kervansarayı Kırşehir'in 18-23 kilometre güneyinde, bugünkü Kesikköprü köyünün içinde ve Anadolu Selçuklu köprülerinin en ünlülerinden Kesik Köprü'nün yanında duruyor. Vikipedi'ye göre köy Kırşehir merkez ilçeye bağlı, 1.020 metre rakımlı ve 1698'den beri aynı adı taşıyor; nüfusu 2022'de 51 kişiydi. Cacabey Kervansarayı olarak da anılan yapıyı Kırşehir emiri Nureddin Cebrail bin Caca yaptırdı; kapalı bölümün taçkapısındaki dört satırlık kitabe hanın Hicri 667 yılının Muharrem ayında, yani 1268'de, Sultan Gıyaseddin Keyhüsrev bin Kılıçarslan adına yapıldığını söylüyor. Kırşehir kaynaklarının bazı yerlerinde 1248 ve 1251 tarihleri de geçiyor; kitabe 1268'i veriyor ve bu yazı ona bağlı kalıyor. Han, Anadolu Selçuklu kervansaraylarının karma plan tipinde: açık bir avlu ve onun gerisinde kapalı bir bölüm. Güneye bakan avlu taçkapısı cephenin ortasında kütlesiyle dışarı taşıyor; basık kemerinin taşları oyma ve kabartma geometrik motiflerle, kemerin iki yanı gülçelerle süslü, çerçevenin dış kenarlarında yuvarlak yarım sütunlar var. Alınlıktaki kornişli çerçeve kitabenin yerini gösteriyor ama o kitabe kayıp. Taçkapıdan avluya uzun, tonozlu bir geçit açılıyor; geçidin batısındaki kapıdan hanın mescidine giriliyor, mescidin büyük taş mihrabı ve iki yanındaki çırağlık nişleri geometrik bezemeli. Taçkapının doğusunda hancı odası var ve kapısı avluya bakıyor. Kapalı bölümün taçkapısında iki aslan kabartması dikkat çekiyor. İçeride beş sıra halinde on taş ayak üç nefi ayırıyor; orta nef yanlardan yüksek, üstleri tonozla örtülü, ayakların üstünde on iki sivri kemer. Yapı düzgün kesme taştan; yalnızca tonozların üst seviyeleri moloz taş. Dış duvarlarda dört köşeli payanda kuleleri ve basit oyuk taş çörtenler var. Han 1989'da Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarıldı ve Türkiye Turizm Ansiklopedisi'ne göre ziyarete açık; giriş koşullarını ve saatlerini Kırşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nden kontrol edin.

Kesik Köprü'nün kendisi

Hanın hemen yanında Kızılırmak'ı on üç gözle aşan Kesik Köprü, Kültür Portalı'na göre Kırşehir'in 20 kilometre güneyinde, Kırşehir-Konya yolunda. Kitabesi köprünün Hicri 646, yani 1248'de, Keyhüsrev oğlu Keykavus zamanında Atabeg İzzeddin Muhammed tarafından yaptırıldığını yazıyor; Kırşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre İzmir'den gelip Tokat üzerinden Sivas ve Erzurum'a gitmek isteyenler bu köprüden geçiyordu. Adı 17. ve 18. yüzyıllarda eşkıyaların köprü üstünde kervan yollarını kesmesinden geliyor. Sivri kemerli köprünün kervansaray tarafındaki gözleri öbür yandakilerden daha geniş ve yüksek; çünkü ırmağın ana yatağı bu kıyıya yakın geçiyor. Köprü birçok onarım geçirdi ve bugün sağlam; ama onarımlarda özgün kalker yerine başka taş kullanıldığı ve gözlerin çoğunun eski yüksekliğini yitirdiği kaydediliyor. Üç satırlık kitabesinin 1953'te ırmak suları içinde olduğu biliniyor; Aksaray tarafında bir namazgah var. Han ile köprü aynı kervan yolunun iki parçası: yolcu köprüyü geçer, hanın avlusunda gecelerdi. Bala'nın Kesikköprü mahallesi ile Kırşehir'in Kesikköprü köyü arasında kuş uçuşu yaklaşık 85 kilometre var; Ankara'dan hana gitmek için Kırşehir yönüne sürüp kentin güneyine inmek gerekir. Bunu Çeşnigir ile aynı güne sığdırmak isteyen erken çıkmalı; çoğu gezgin hanı Kırşehir ve Kapadokya yönüne yapılan bir yolculuğa ekler.

Mevsim ve saat

Bozkırda yaz sert, kış soğuk. Köprüleri ve höyüğü görmek için nisan-haziran ile eylül-ekim en iyi zaman; ilkbaharda ırmak kıyısı yeşil, sonbaharda ışık yumuşak. Kesikköprü gölü temmuz-ağustosta yüzmek için tercih ediliyor; gölge azlığını hesaba katın. Çeşnigir için sabah ışığını, hanın taçkapısı için öğleden sonrayı seçin; güneye bakan cephe o saatte aydınlanır. Kış aylarında baraj gölü çevresinde rüzgar sert olur, kıyı yolu buzlanabilir.

Pratik notlar

  • Çeşnigir Köprüsü yalnızca yayalara açık; araçla köprüye çıkmayın.
  • Büklükale aktif kazı alanı; açmalara girmeyin, ekibin izni olmadan fotoğraf çekmeyin.
  • Kesikköprü gölünde yüzerken cankurtaran olmayabilir; belediyenin işaretlediği alanların dışına çıkmayın.
  • Baraj gölünde gölge az; şemsiye, şapka ve bol su alın.
  • Hanın ziyaret saatlerini ve kazı dönemlerini gitmeden önce ilgili il müdürlüklerinden kontrol edin.
  • Bala ile Kırşehir arasında yerleşim seyrek; yakıt ve suyu ilçe merkezlerinde tamamlayın.

Kaynaklar

Konum - Kızılırmak Boyunca Selçuklu Taşı, Çeşnigir Köprüsü ve Kesikköprü Kervansarayı

Gezi Bilgisi
ŞehirBala, Ankara
TürKültürel
Tarih30 Eylül 2026
KaynakRadar Editör
Radar TürkiyeYazarRadar TürkiyeKaynağı Ziyaret EtYol Tarifi Al