Ana içeriğe atla
Radar Türkiye
Etkinlikleri uygulamada keşfet
Aç
Radar Türkiye
Kalecik Kalesi ve Kızılırmak Kıyısında Bir Gün
Kültürel

Kalecik Kalesi ve Kızılırmak Kıyısında Bir Gün

Henüz puan yok

Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Ankara'nın 71 kilometre kuzeydoğusunda, Çankırı yolu üzerinde küçük bir ilçe merkezi var; ortasında sarp bir kaya, kayanın tepesinde bir kale, doğusunda ise Türkiye'nin en uzun nehri Kızılırmak. Kalecik'in adı bu kaleden geliyor ve kasabanın her sokağından o kaya görünüyor.

Kalecik, Ankara
Kültürel
Radar Editör
30 Eylül 2026

Gezi Hakkında

Ankara'nın 71 kilometre kuzeydoğusunda, Çankırı yolu üzerinde küçük bir ilçe merkezi var; ortasında sarp bir kaya, kayanın tepesinde bir kale, doğusunda ise Türkiye'nin en uzun nehri Kızılırmak. Kalecik'in adı bu kaleden geliyor ve kasabanın her sokağından o kaya görünüyor. Yerleşim tarihi Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Kalkolitik Çağ'a, yani milattan önce dördüncü binyıla kadar iniyor; kaleyi Galatların kurduğu, Romalıların onardığı, Selçukluların 1075'te aldığı, Osmanlıların ise Çankırı sancağına bağlı işlek bir kaza olarak yaşattığı anlatılıyor. Bugün Kalecik, üzüm bağları, Kızılırmak üzerindeki yedi gözlü taş köprüsü ve tepeden bakan kalesiyle Ankara'dan günübirlik gidilecek en sakin yerlerden biri.

Oraya varmak

Kalecik, Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Ankara'nın 71 kilometre kuzeydoğusunda; ilçe merkezinin rakımı 725 metre. Kendi aracınızla Ankara'dan Çankırı yönüne giden karayolunu izleyin; Kalecik Belediyesi kaleyi Çankırı'ya giden yol üzerindeki en önemli kalelerden biri olarak anlatıyor ve ilçe merkezi bu yolun üzerinde. Toplu taşıma için Ankara'dan Kalecik'e giden otobüs ve minibüs hatlarının güncel kalkış yerini ve saatlerini yola çıkmadan kontrol edin. Irmak-Zonguldak demiryolu ilçenin içinden geçiyor ve 23 Nisan 1931'de açılan Kalecik Tren İstasyonu hala TCDD'nin elinde, ama Vikipedi'ye göre istasyonda bugün yolcu treni durmuyor; trenle gelmeyi planlamayın. Kasabaya girer girmez kale kayası önünüze çıkar; merkezdeki meydandan her yöne yürüyerek ulaşılabilecek kadar küçük bir yer.

Kalenin ve kasabanın tarihi

Kalecik ve çevresi, Kaymakamlığın tarihçesine göre milattan önce 4000 yıllarına kadar uzanan çok eski bir yerleşim bölgesi; bu dönemde Ön Hititlerin bölgede yaşadığına dair kalıntılar bulunmuş. Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ilk yerleşimi Kalkolitik Çağ'a, milattan önce 3500-4000 yıllarına tarihliyor ve Hititler, Frigler, Galatlar, Romalılar ve Bizanslıların birbirini izlediğini yazıyor. Kalecik Belediyesi'ne göre kale ilk kez milattan önce 275 dolayında Galatlar tarafından kuruldu, Romalılar onarıp kullandı. Kaymakamlık ise kalenin Romalılar ya da Bizanslılar zamanında yapıldığının sanıldığını, kitabesi bulunmadığı için kesin tarih verilemediğini belirtiyor. Belediye, araştırmacı W. Ramsay'in antik coğrafyada Acitorizacum adlı bir kentten söz ettiğini ve Kalecik'i Eçelriga olarak tanımladığını aktarıyor.

1071 Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu'ya Türk yerleşimi başladı ve 1075'te Kalecik Kalesi Selçuklu Türklerinin eline geçti. Selçuklu Devleti'nin çözülmesinden sonra bölgede Candaroğulları, öteki adıyla İsfendiyaroğulları hüküm sürdü. Kaymakamlığa göre Yıldırım Bayezid döneminde Ankara ile birlikte Kalecik Kalesi de Osmanlı topraklarına katıldı; Kültür ve Turizm Müdürlüğü ise 1243 Kösedağ Savaşı'ndan sonra bölgede Moğol egemenliğini, 1461'de Fatih Sultan Mehmet'in Candaroğulları Beyliği'ne son vermesiyle de kesin Osmanlı katılımını kaydediyor. Osmanlı yüzyıllarında Kalecik uzun süre Çankırı sancağına bağlı bir kaza olarak yaşadı ve gelişmiş bir kasabaya dönüştü; Evliya Çelebi Seyahatname'sinde adını anıyor, tabakçılık, bakırcılık ve kumaş dokumacılığı dönemin gelişmiş el sanatlarıydı. Kültür ve Turizm Müdürlüğü kasabanın ticaretteki yeri için "Küçük Mısır" benzetmesinin kullanıldığını yazıyor. Kurtuluş Savaşı'nda ilçe milli kuvvetlere lojistik destek sağladı; 1925'te Atatürk ilçeyi ziyaret etti.

Kaleye çıkmak

Kale, kasabanın ortasında 150-160 metre yüksekliğindeki sarp bir kayanın üzerine kurulu. Kaymakamlığın tanımına göre sur duvarları yığma taştan yapılmış ve büyük bölümü harap; giriş kemerli, iki yanında silindirik birer kule var, kapı kanatları yok ve yalnızca yerleri seçiliyor. İçeride su ihtiyacı için mahzen ya da sarnıç işlevi gören bölümler, kireç harcıyla örülmüş tonoz çatılı bir mezar odası ve kaleye su getiren kanalın kalıntıları bulunuyor. Belediye, mahzenin bir zamanlar çok derin olduğunu, yüzyıllar içinde taş ve toprakla dolduğunu, çevresine de yapıların kümelendiğini yazıyor. Tepeye kasabanın içinden çıkılıyor; tırmanış kısa ama dik, sağlam ayakkabı gerektiriyor. Yukarıda bayrak dalgalanıyor ve manzara kalenin ne için yapıldığını kendiliğinden anlatıyor: belediyeye göre kale, yüksekliği sayesinde ticaret yollarını, Kızılırmak kıyısını ve verimli tarım alanlarını denetlemek için kullanılıyordu. Kuzeye ve doğuya baktığınızda ırmağın ovadaki yeşil şeridi, batıda Karbasan Dağı, güneyde İdris Dağı görünür. Sabah ışığında kaleyi aşağıdan, akşamüstü ise tepeden kasabayı fotoğraflamak en iyisi. Sur üstünde ve kaya kenarlarında korkuluk her yerde yok; çocukları yakın tutun, rüzgarlı günlerde kenara yaklaşmayın.

Kızılırmak ve taş köprü

Kızılırmak vadisi ilçeyi kuzey-güney doğrultusunda boydan boya geçer; ırmak kıyısında ova düzlükleri, batıda ve güneyde dağlık ve engebeli arazi uzanır. Kalecik'in en güzel tarihi yapılarından biri bu ırmağın üstünde: ilçe merkezine 10 kilometre uzaklıktaki Kalecik Köprüsü, öteki adlarıyla Kızılırmak Köprüsü ya da Develioğlu Köprüsü. Vikipedi'ye göre kitabesi olmadığından yapım tarihi kesin bilinmiyor; mimarisi Selçuklu dönemini düşündürüyor. 19. yüzyılın son çeyreğinde Balışeyh'in Dikmen köyünden Develioğlu ailesinden Hacı İbrahim Ağa köprüyü esaslı biçimde onarttı; taş ustası Tirkuşlu'nun imzası sayılan çekiç kabartması sol korkuluk duvarında duruyor. Kesme taştan yedi gözlü köprü 136 metre uzunluğunda, 3,4 metre genişliğinde; kemer açıklıkları kenarlardan ortaya doğru büyüyor ve en geniş açıklık 14 metre, ayak sayısı dokuz. 1967 ve 1987'de bakım gören köprü bugün yalnızca yayalara açık. Bir rivayete göre Yıldırım Bayezid Ankara Savaşı sırasında bu köprüyü kullanmış ve düşmanın geçmesini önlemek için bir bölümünü yıktırmış; kaynaklar bunu kesin bilgi olarak değil, anlatı olarak aktarıyor. Köprünün üstünde durup ırmağın kıvrımını ve karşı yamaçları izlemek için sabah ya da akşamüstü ışığını seçin. Belediyenin tarihi merkezler listesinde Buğra Mahallesi'ndeki tarihi bir asma köprü de yer alıyor; kıyı boyunca ilerlerseniz ırmağın ilçe içindeki farklı geçitlerini görürsünüz. Irmak kıyısında yüzmeyin; akıntı güçlü, kıyı çamurlu ve derinlik aldatıcıdır.

Kasabanın camileri, konakları ve müzesi

Kalecik'in eski dokusu kalenin eteğinde toplanıyor. Kaymakamlık ve Kültür Turizm Müdürlüğü Hasbey, Saray, Tabakhane ve Hamdi camilerini, Kazancı Baba ve Alişoğlu türbelerini belli başlı tarihi eserler arasında sayıyor; belediyenin listesine göre Saray Camii Şehsuvar, Hasbey Camii Çarşı, Hamdi Camii ise Mecidiye adıyla da anılıyor ve Gökçeören Camii, Dokuzlar (Davud Dede) ve Geyikli Baba türbeleri de listede. Camiler kasabanın şehir tarihinin parçası; içeri girerken ayakkabınızı çıkarın ve sessiz olun. Belediyenin listesi kasabada ayrıca Karahan Konağı ve Müzesi, Hacı Abdullah Aksoy Konağı, Şükrü Ağa Konağı ve Atatürk Parkı'ndaki Muhabbet Konağı gibi eski evleri, tarihi belediye binalarını ve adliye sarayını, bir de Roma ve Bizans dönemine ait açık hava tarih müzesini sayıyor; Yeşilöz Mahallesi'ndeki kaya mezarları ilçenin dışında görülebilecek bir başka antik iz. Kalecik Çarşısı, Evliya Çelebi'nin tabakhaneler, bakırcılar ve dokumacılarla anlattığı ticaret kasabasının bugüne kalan merkezi. Konakların ve müzenin açık olduğu gün ve saatler değişebilir; gitmeden önce belediyenin sayfasından kontrol edin.

Kalecik karası

Kasabanın adını uzaklara taşıyan bir de üzüm var: Kalecik karası. Vikipedi'ye göre Anadolu'nun en eski üzüm çeşitlerinden biri sayılıyor ve adını yetiştiği yerden, Kalecik ilçesinden alıyor; üretimin merkezi Kalecik olmakla birlikte Denizli, Yozgat ve Nevşehir'de de yetiştiriliyor. Taneleri siyaha yakın mavi, orta büyüklükte ve çekirdekli; salkımları sık, kanatlı konik biçimli ve ortalama 150 gram. Asmalar nisanda sürer, mayıs sonunda çiçeklenir, meyve eylül ortasında olgunlaşır; dikimden en az üç yıl sonra verime girer. 1980'lerde neredeyse yok olan çeşit, kurtarma çalışmalarıyla yeniden yaşama döndürüldü ve 2006'da Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret olarak tescillendi. Kalecik Meslek Yüksekokulu'na göre ilçe topraklarının yüzde 42'si tarıma elverişli ve bağcılık ilçe tarımının önemli kollarından biri; Ankara Üniversitesi'nin bu yüksekokulu bağcılık eğitimi veriyor. Belediye her eylül Kalecik Karası Üzüm Festivali düzenliyor ve kasabada bir Üzüm Çiğneyen Kadın Heykeli bulunuyor. Eylül ortasında gelirseniz bağ bozumunu ve festivali yakalarsınız; festival tarihini belediyenin duyurularından doğrulayın.

Yolun üstünde bir Galat kalesi

Ankara'dan gelirken ya da dönerken Kalecik'e 20 kilometre kala Karalar köyü yakınındaki Blucium'a uğrayabilirsiniz. Vikipedi'ye göre burası Galatların üç büyük boyundan Tolistobogların bir kalesiydi ve Romalı hatip Cicero'nun Sezar'ın huzurunda savunduğu Galat hükümdarı Deiotarus'un konutu olarak biliniyor; Strabon ve Cicero yeri farklı adlarla anıyor. Ankara merkezine 86 kilometre uzaklıktaki alan, Türkiye'nin antik yerleşim kayıtlarında kale türünde bir arkeolojik sit olarak geçiyor. Görülecek şey bir müze değil, tepedeki sur izleri ve bozkır manzarası; sağlam ayakkabıyla ve gündüz gidin, taşları yerinden oynatmayın.

Mevsim ve saat

Kalecik 725 metrede, Ankara'dan biraz alçakta ve ırmak vadisinde; Kalecik Meslek Yüksekokulu ilçenin kendine özgü bir mikroklima taşıdığını yazıyor. Bağların yeşerdiği mayıs-haziran ile bağ bozumu ve festival zamanı olan eylül en dolu aylar. Kaleye tırmanmak için yaz öğlesinden kaçının; sabah erken çıkın, öğleyi çarşıda ve köprü kıyısında geçirin, akşamüstü yeniden kaleye bakın. Kışın kaya ve basamaklar buzlanabilir.

Pratik notlar

  • Kalede korkuluk her yerde yok; kaya kenarına yaklaşmayın, çocukları yakın tutun.
  • Kalecik Köprüsü yalnızca yayalara açık; araçla ırmağı karayolu köprüsünden geçin.
  • Konak, müze ve festival tarihleri değişir; güncel bilgiyi Kalecik Belediyesi'nin sayfasından alın.
  • Trenle ulaşım yok; toplu taşıma için otobüs ve minibüs saatlerini önceden kontrol edin.
  • Bağ ve tarla aralarında yürürken özel mülke girmeyin, üzüm koparmayın.

Kaynaklar

Konum - Kalecik Kalesi ve Kızılırmak Kıyısında Bir Gün

Gezi Bilgisi
ŞehirKalecik, Ankara
TürKültürel
Tarih30 Eylül 2026
KaynakRadar Editör
Radar TürkiyeYazarRadar TürkiyeKaynağı Ziyaret EtYol Tarifi Al