Ana içeriğe atla
Radar Türkiye
Etkinlikleri uygulamada keşfet
Aç
Radar Türkiye
Bir Günde Kaymaklı ve Derinkuyu Yeraltı Şehirleri
Tarihi Mekanlar

Bir Günde Kaymaklı ve Derinkuyu Yeraltı Şehirleri

Henüz puan yok

Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Kapadokya'yı çoğu kişi yukarıdan, peribacalarının tepesinden ve vadilerin kenarından tanır. Oysa bölgenin en şaşırtıcı yüzlerinden biri yerin altındadır.

Derinkuyu, Nevşehir
Tarihi Mekanlar
Radar Editör
19 Ekim 2026

Gezi Hakkında

Kapadokya'yı çoğu kişi yukarıdan, peribacalarının tepesinden ve vadilerin kenarından tanır. Oysa bölgenin en şaşırtıcı yüzlerinden biri yerin altındadır. Nevşehir'den güneye, Niğde yoluna çıktığınızda yarım saatlik bir mesafe içinde iki büyük yeraltı şehri karşınıza çıkar: önce Kaymaklı, ardından Derinkuyu. İkisi aynı volkanik tüfe oyulmuştur, aynı ihtiyaçlara cevap verir, ama içlerinde yürüdüğünüzde birbirinden epey farklı iki deneyim sunarlar. Bu yazı ikisini tek güne sığdıran bir gezi planı öneriyor ve iki şehri yan yana koyarak neye bakmanız gerektiğini anlatıyor.

Yumuşak taşın altındaki şehirler

Bu yapıların var olabilmesinin sebebi, bölgenin kayasıdır. Derinkuyu ve Kaymaklı, eski yanardağların püskürttüğü külün sıkışmasıyla oluşmuş tüf katmanlarına oyulmuştur. İngilizce Vikipedi, Derinkuyu'nun Kapadokya Rumcasındaki adının Malakopia olduğunu ve bu adın büyük olasılıkla Yunanca "yumuşak" anlamına gelen malakos sözcüğüyle ilgili olduğunu aktarır. Taşın kolay işlenmesi, insanların yerin altına doğru kat kat inmesine izin vermiştir. Derinkuyu Belediyesi'nin yeraltı şehirleri sayfası, bu tür yapıların yalnızca Kapadokya'nın jeolojik oluşumuna özgü olduğunu ve başka bölgelerde benzerine rastlanmadığını vurgular.

Bölgedeki yeraltı yerleşimlerinin sayısı da azımsanacak gibi değildir. Belediye sayfası Kaymaklı ve Derinkuyu'nun yanında Özkonak, Mucur, Örentepe, Gümüşkent, Tatlarin, Ovaören ve Gökçetoprak'ı sayar ve en büyüklerinin Kaymaklı ile Derinkuyu olduğunu belirtir. Türkçe Vikipedi'nin Derinkuyu ilçe maddesi ise Kapadokya'da otuz altı yeraltı şehri bulunduğunu, Derinkuyu'nun bunların en büyüğü olduğunu yazar.

Ne zaman, kimler tarafından oyuldu

Bu soruya kesin bir cevap yok ve dürüst bir gezi bunu baştan söylemeli. Derinkuyu Belediyesi'nin sayfası yapıma hangi dönemde başlandığının bilinmediğini, şehirlerin Hitit döneminde var olduğuna dair bilgiler bulunduğunu, sonraki yüzyıllarda genişletildiğini ve özellikle baskınlara karşı sığınak olarak kullanıldığını yazar. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın müze sayfası Kaymaklı'nın ilk katının Hitit dönemine ait olduğunu, Roma ve Bizans dönemlerinde başka alanların oyularak genişletilmesiyle yeraltı şehrine dönüştüğünü belirtir. İngilizce Vikipedi ise ilk mağaraların MÖ 8. ve 7. yüzyıllarda Frigler tarafından açılmış olabileceğini, Derinkuyu'nun Bizans döneminde tam biçimini aldığını aktarır. Yani bugün gezdiğiniz koridorlar tek bir dönemin değil, yüzyıllar boyunca yapılan eklemelerin ürünüdür.

Oraya varmak

Her iki şehir de Nevşehir'i Niğde'ye bağlayan karayolunun üzerindedir. Bakanlığın sayfasına göre Kaymaklı Nevşehir'e yaklaşık yirmi kilometre, Derinkuyu ise otuz kilometre uzaklıktadır. Derinkuyu Belediyesi iki şehir arasındaki mesafeyi dokuz kilometre olarak verir. Bu yakınlık günü planlamayı kolaylaştırır: sabah Kaymaklı'ya girer, öğleden sonra yolun devamındaki Derinkuyu'ya geçersiniz. Kaymaklı, Nevşehir Merkez ilçesine bağlı bir beldedir; Derinkuyu ise kendi adını taşıyan ilçenin merkezindedir. İki girişin de kasaba içinde, evlerin arasında olması rastlantı değildir, çünkü yeraltı şehirleri tam da bu evlerin altında uzanır.

İlk durak Kaymaklı

Kaymaklı, bakanlığın verdiği bilgiye göre sekiz katlıdır ve bunun dört katı ışıklandırılarak ziyarete açılmıştır. Şehir 1964'te ziyaretçiye açıldı. Türkçe Vikipedi, Osmanlı kaynaklarında yerin Anaku ya da Enegüp adıyla geçtiğini, halkın ise Eneği dediğini aktarır. Kaymaklı'yı ilk kez gezen birinin dikkatini çeken şey, yer altı ile yer üstünün ne kadar iç içe olduğudur. İngilizce Vikipedi'ye göre köyün evleri yeraltı şehrinin yüze yakın tünelinin çevresine kurulmuştur ve bu tüneller bugün de depo, ahır ve kiler olarak kullanılmaktadır.

İçeride ilk kat ahırdır. Türkçe Vikipedi bunun mantıklı bir açıklamasını yapar: hayvanları daha aşağı indirmek zor olduğu için en üst kat onlara ayrılmıştır. Aşağı indikçe yaşam alanları, mutfak, erzak depoları ve üzüm sıkma yerleri yani şırahaneler gelir. Bu katlarda kaya oyma bazı yapılar da yerleşimin bir parçası olarak yer alır. Üçüncü katta mutlaka durmanız gereken bir taş var: üzerinde çok sayıda çukur bulunan andezit blok. İngilizce Vikipedi'ye göre bu taş yeraltı şehrinin oyulması sırasında ortaya çıkan bir andezit katmanından kesilmiştir ve üzerine açılmış elli yedi delik bakırın soğuk dövülmesi için kullanılmıştır. Ziyarete açık son kata ise çok dar bir tünelden girilir.

Kaymaklı'nın koridorlarına dair en önemli not, onların Derinkuyu'dan farklı olmasıdır. İngilizce Vikipedi tünellerin burada daha alçak, daha dar ve daha dik olduğunu yazar. Odaların düzeni de havalandırma bacalarına bağlıdır; her mekan bir bacanın çevresinde şekillenmiştir. Türkçe Vikipedi bu bacaların hem havalandırma hem de haberleşme için kullanıldığını, su kuyularının ise zehirlenme riskine karşı yeryüzüyle bağlantısız yapıldığını belirtir. Yürürken tavana ve duvarlardaki ızgaralı ağızlara bakın; bu sistemin nasıl işlediğini en iyi o açıklıklar anlatır.

Kaymaklı'da altı sürgü taşı vardır. Bunlar bulundukları yerde kayadan kesilip biçimlendirilmiş, ortası delikli büyük taş tekerleklerdir; içeriden yuvarlanarak geçidi kapatır ve dışarıdan açılmaları neredeyse imkansızdır. Bir sürgü taşının yanından geçerken taşın yuvasına ve onu hareket ettirecek boşluğa bakmak, bu şehirlerin aslında birer savunma düzeneği olduğunu hissettirir.

Öğleden sonra Derinkuyu

Kaymaklı'dan çıkıp yola devam ettiğinizde kısa sürede Derinkuyu'ya varırsınız. İlçenin adı, Türkçe Vikipedi'ye göre halkın içme suyunu altmış yetmiş metre derinlikteki kuyulardan çekmesinden gelir. İlçe deniz seviyesinden ortalama 1354 metre yüksektedir ve Erciyes, Hasan Dağı ve Melendiz Dağları arasında volkanik bir çanak gibi duran Misli Ovası'nın içindedir. Yer altının bu kadar derine inebilmesi de bu jeolojiyle ilgilidir.

Derinkuyu'nun yeniden keşfi 20. yüzyılın ikinci yarısına denk gelir. İngilizce Vikipedi, bölgede yaşayan birinin 1963'te evini onarırken bodrum duvarını delip arkasında bir oda bulduğunu ve kazının ardından tünel ağına ulaşıldığını aktarır. Açılış tarihi kaynaklarda farklıdır: bakanlığın müze sayfası 1965, Türkçe Vikipedi 1967 yılını verir. Her durumda şehir 1960'ların ortasından beri ziyaret edilebilmektedir.

Derinkuyu'yu Kaymaklı'dan ayıran ilk şey derinliktir. Bakanlığın sayfası şehrin derinliğini yaklaşık seksen beş metre olarak verir. Derinkuyu Belediyesi ise ziyaretçinin elli beş metre derinlikteki sekizinci kata kadar inebildiğini yazar. Türkçe Vikipedi de bugün temizlenmiş sekiz katın tamamı açıldığında toplam derinliğin seksen beş metreye, kat sayısının on iki on üç civarına çıkabileceğini öngörür. Bakanlık sayfası şehrin yalnızca yüzde onunun ziyaret edilebildiğini belirtir. Bu sayılar arasındaki farkı, şehrin henüz tamamen açılmamış olmasıyla açıklamak en doğrusudur.

İçeride ahırlar, kilerler, yemekhaneler, mutfaklar ve depolar görürsünüz. İngilizce Vikipedi mutfakların bugün Kapadokya köylerinde hala kullanılan tandır ocaklarıyla donatıldığını yazar. İkinci katta beşik tonozla örtülü geniş bir salon vardır; bakanlık sayfası bu tür bir tonozun yeraltı şehirlerinde nadir görüldüğünü belirtir. Bu yolculuğun asıl konusu, yerin altında sürdürülen gündelik hayatın izleridir.

Derinkuyu'nun en etkileyici öğesi havalandırma sistemidir. Bakanlığın sayfasına göre elli beş metre derinliğe inen bir havalandırma bacası aynı zamanda su kuyusu olarak kullanılmıştır. İngilizce Vikipedi ana bacanın yaklaşık üç metreye iki metre sekiz santim ölçüldüğünü ve farklı katlardaki açıklıklarının hiçbir zaman üst üste gelmediğini, bu düzenin hava akışını artırmak için bilinçli kurulmuş göründüğünü aktarır. Her katın ayrı ayrı kapatılabilmesi, şehrin büyük yuvarlak taş kapılarla içeriden mühürlenebilmesi de savunma düşüncesini gösterir. Derinkuyu Belediyesi ve İngilizce Vikipedi şehrin yaklaşık yirmi bin kişiyi barındırabileceğini tahmin eder.

İki şehri karşılaştırmak

Günü bitirirken iki şehri zihninizde yan yana koyun. Derinkuyu Belediyesi'ne göre Derinkuyu'nun toplam alanı Kaymaklı'nın yaklaşık iki katıdır; Kaymaklı onun aşağı yukarı yarısı kadardır. Kaymaklı'nın gezilebilen bölümü yaklaşık yirmi metre derinlikteki dördüncü kata kadar iner, Derinkuyu'da ise çok daha derine inersiniz. Kaymaklı'nın tünelleri daha alçak ve dardır, köyle iç içe geçmiş dokusu daha belirgindir; Derinkuyu ise dikey bir şehirdir, bacaları ve merdivenleriyle sizi derine çeker. Kaymaklı'da andezit taşı ve kat kat depolar, Derinkuyu'da baca sistemi ve tonozlu salon öne çıkar. İngilizce Vikipedi iki şehrin sekiz dokuz kilometrelik bir tünelle bağlı olduğunu da yazar; bu bilgi gezi güzergahında görebileceğiniz bir şey değil, okurken akılda tutulacak bir ayrıntıdır.

Bir günlük akış önerisi

Sabah erken saatte Kaymaklı'ya girmek, iki şehri rahat gezmenin en iyi yoludur. Kaymaklı bölgede en çok ziyaret edilen noktalardandır; Türkçe Vikipedi 2023'te yarım milyonu aşan ziyaretçiyle Kapadokya'da en çok ziyaret edilen yer olduğunu aktarır. Bu yüzden kalabalık gelmeden önceki saatler daha sakindir. Kaymaklı için bir buçuk saat ayırmak yeterlidir. Ardından Derinkuyu'ya geçin, kasabada öğle arası verin ve yeraltı şehrine öğleden sonra girin. Derinkuyu daha derin olduğu ve merdivenleri daha uzun olduğu için iki saate yakın bir süre ayırın. Gün sonunda isterseniz Nevşehir'e dönerken kasabaların yer üstündeki taş evlerine bakarak yürüyebilirsiniz.

Pratik notlar

Her iki yer de Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı ören yerleridir. Açılış saatleri yaz ve kış dönemine göre değişir; güncel saatleri ve giriş ücretini resmi müze sayfasından kontrol edin. Bakanlığın sitesine göre Nevşehir ve Aksaray'daki bakanlığa bağlı müze ve ören yerlerini kapsayan bir Kapadokya müze kartı uygulaması vardır; geçerliliğini gitmeden önce teyit edin.

Koridorlar dar, alçak ve yer yer diktir. Rahat ve kaymayan ayakkabı giyin, büyük sırt çantalarını yanınıza almayın ve başınızı korumak için eğilmeye hazır olun. Kapalı alanlarda rahatsızlık hisseden ziyaretçiler için Kaymaklı'nın son katına inen dar tünel ve Derinkuyu'nun alt katlarına uzanan merdivenler zorlayıcı olabilir; kendinizi zorlamadan üst katlarda kalmak da gezinin tadını bozmaz. Yön levhalarını izleyin ve ışıklandırılmamış bölümlere girmeyin. Derinkuyu Belediyesi de girişten itibaren yön levhalarının izlenmesi gerektiğini hatırlatır.

Son olarak, bu yapıların hassas olduğunu unutmayın. Nevşehir Valiliği'nin yeraltı şehirleri sayfası bu yapıların yoğun ziyaret ve çevresel etkiler karşısında dikkatli bir koruma yaklaşımı gerektirdiğini vurgular. Duvarlara dokunmamak, yazı yazmamak ve kayayı aşındırmamak, bu şehirlerin bir sonraki kuşağa da aynı biçimde ulaşmasının tek yoludur.

Kaynaklar

Konum - Bir Günde Kaymaklı ve Derinkuyu Yeraltı Şehirleri

Gezi Bilgisi
ŞehirDerinkuyu, Nevşehir
TürTarihi Mekanlar
Tarih19 Ekim 2026
KaynakRadar Editör
Radar TürkiyeYazarRadar TürkiyeKaynağı Ziyaret EtYol Tarifi Al