Από το Αστεροσκοπείο στο Αστρολάβιο: Τα ίχνη της επιστήμης στην Κωνσταντινούπολη.

Η Γκιουλκιοϊ είναι γνωστή ως η γενέτειρα της τουρκικής αεροπορίας, και ο λόγος για τον οποίο το μουσείο της Πολεμικής Αεροπορίας μεταφέρθηκε εδώ είναι ακριβώς αυτός. Η ιδέα της προστασίας των αεροσκαφών προέκυψε τη δεκαετία του 1960, και το πρώτο μουσείο αεροπορίας ιδρύθηκε το 1971 στην περιοχή Τζουμαοβάσι της Σμύρνης. Λόγω δυσκολιών στις μεταφορές, η συλλογή μεταφέρθηκε δίπλα στην στρατιωτική αεροπορική βάση της Γκιουλκιοϊ. Το κτίριο, του οποίου η κατασκευή ξεκίνησε το 1977, ολοκληρώθηκε το 1983, και το μουσείο άνοιξε τις πόρτες του στο κοινό στις 16 Οκτωβρίου 1985. Η έκταση του μουσείου είναι περίπου 65.000 τετραγωνικά μέτρα, εκ των οποίων τα 12.000 είναι υπαίθριου χώρου και τα 2.365 τετραγωνικά μέτρα είναι εσωτερικών χώρων. Στον υπαίθριο χώρο εκτίθενται εκπαιδευτικά και μεταφορικά αεροσκάφη, μαχητικά αεροσκάφη και ελικόπτερα. Δύο από αυτά είναι ένα μεταφορικό αεροσκάφος C-47 κατασκευής 1943 και ένα Dornier κατασκευής 1970.

Στον εσωτερικό χώρο, εκτίθενται αερομοντέλα από τη δεκαετία του 1900 έως τη δεκαετία του 1980, καθώς και κινητήρες αεροσκαφών (με έμβολα και τουρμπίνες), μετάλλια και στολές από την εποχή των πρώτων Τούρκων αεροπόρων μέχρι σήμερα. Οι στολές των Σαμπιχά Γκιόκτσε και Βέτχι Χουρκούς είναι από τα πιο δημοφιλή εκθέματα. Υπάρχουν επίσης τμήματα αφιερωμένα στα σχέδια του Χουρκούς και στις ιστορίες των πειραματικών πτήσεων των Χεζάρφεν Αχμέτ Τσελεμπί και Λαγιάρι Χασάν Τσελεμπί. Ως πρώτη στάση της επιστημονικής διαδρομής, εδώ μπορείτε να εστιάσετε ιδιαίτερα στους κινητήρες: η παράλληλη θέαση ενός κινητήρα με έμβολα και ενός κινητήρα τουρμπίνας, δείχνει γρήγορα ότι η αεροπορία είναι πάνω απ' όλα ένας μηχανικός αγώνας. Ο υπαίθριος χώρος είναι μεγάλος και απαιτεί πολύ περπάτημα, οπότε φορέστε άνετα παπούτσια. Πριν την επίσκεψή σας, ελέγξτε τις ημέρες και τις ώρες λειτουργίας του μουσείου στην ιστοσελίδα της Πολεμικής Αεροπορίας.

Πηγή: Τουρκική Εγκυκλοπαίδεια Τ

Το μουσείο, που βρίσκεται εντός του πάρκου Gülhane, δίπλα στα τείχη του Παλατιού του Τοπκαπί, στεγάζεται στο παλιό κτίριο των αλόγων και αποτελεί το αποτέλεσμα της μακρόχρονης εργασίας του ιστορικού της επιστήμης Fuat Sezgin. Ο Sezgin, στο Ινστιτούτο Ιστορίας της Αραβικής και Ισλαμικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Goethe στη Φρανκφούρτη, ανακατασκεύασε ως μοντέλα τα εργαλεία που περιγράφονταν από μουσουλμάνους επιστήμονες μεταξύ του 9ου και του 16ου αιώνα, βασιζόμενος στις περιγραφές και τα σχέδια που περιέχονταν σε κείμενα της εποχής. Το μουσείο στην Κωνσταντινούπολη άνοιξε τον Μάιο του 2008, φιλοξενώντας μια παρόμοια συλλογή, ενώ η συλλογή στη Φρανκφούρτη παραμένει μέχρι σήμερα στο ίδρυμα. Επομένως, τα περισσότερα από τα εκθέματα που βλέπετε δεν είναι πρωτότυπα, αλλά μοντέλα που κατασκευάστηκαν με βάση τις περιγραφές που περιέχονται σε χειρόγραφα. Δεν είναι γνωστό αν ορισμένα από αυτά τα αντικείμενα κατασκευάστηκαν πραγματικά στην εποχή τους. Αυτή η πληροφορία δεν μειώνει την αξία του μουσείου, αλλά σας επιτρέπει να το προσεγγίσετε με μια πιο σωστή οπτική.

Οι αίθουσες είναι διαχωρισμένες σε τμήματα όπως η αστρονομία, τα ρολόγια και η ναυτιλία, η τεχνολογία του πολέμου, η ιατρική, η φυσική, η χημεία και η οπτική, τα μαθηματικά και η γεωμετρία, η αρχιτεκτονική και ο πολεοδομικός σχεδιασμός, η μεταλλουργία και η γεωγραφία. Μην παραλείψετε να αφιερώσετε χρόνο στα αστρονομικά όργανα, τις σφαίρες του ουρανού και τα τηλεσκόπια που βρίσκονται στην αίθουσα της αστρονομίας, καθώς αυτά προετοιμάζουν το έδαφος για τις ιστορίες των επόμενων σταθμών. Ένα από τα πιο γνωστά εκθέματα του μουσείου είναι το μοντέλο του "ρολογιού των ελεφάντων" του Al-Jazari. Στην αίθουσα της φυσικής, εκτίθενται επίσης αντλίες και μηχανισμοί που περιγράφονται στο βιβλίο των μηχανών του Al-Jazari. Οι χάρτες στην αίθουσα της γεωγραφίας δείχνουν πώς η γνώση διαδόθηκε από την Ισπανία μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό. Το μουσείο είναι ανοιχτό καθημερινά και δέχεται την κάρτα μουσείων. Μπορείτε να το φτάσετε με το τραμ T1, κατεβαίνοντας στη στάση Gülhane και περπατώντας μέσα στο πάρκο.

Πηγή: Muze.gov.tr; Wikipedia.

Στην κεντρική πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης, στην πλατεία Μπεγιαζίτ, δίπλα στον ιστορικό Πύργο Μπεγιαζίτ, βρίσκεται ένα κτίριο με θόλο: το Αστεροσκοπείο του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης, το οποίο θεωρείται το πρώτο σύγχρονο αστεροσκοπείο της Τουρκίας. Το 1933, όταν ιδρύθηκε η Φυσική Σχολή στο πανεπιστήμιο, ο Γερμανός αστρονόμος Erwin Finlay-Freundlich, ο οποίος ανέλαβε την έδρα της αστρονομίας, πρότεινε την ίδρυση ενός αστεροσκοπείου. Τα θεμέλια του κτιρίου, σχεδιασμένου από τον αρχιτέκτονα Arif Hikmet Holtay, τοποθετήθηκαν τον Δεκέμβριο του 1935 και η κατασκευή ολοκληρώθηκε σε περίπου έξι μήνες. Ο αστρογράφος Carl Zeiss Jena διαμέτρου 30 εκατοστών, ο οποίος παραγγέλθηκε τον Δεκέμβριο του 1935, έφτασε τον Σεπτέμβριο του 1936 σε δώδεκα τμήματα, τοποθετήθηκε στον θόλο και το αστεροσκοπείο άρχισε να λειτουργεί στα τέλη του ίδιου έτους.

Η φωτορύπανση και η ατμοσφαιρική ρύπανση στο κέντρο της πόλης καθιστούν αδύνατη τη νυχτερινή παρατήρηση εδώ. Ως εκ τούτου, το τμήμα ίδρυσε ένα αστεροσκοπείο στην Τσανάκαλε το 2002 για μελέτες του νυχτερινού ουρανού. Στον θόλο του αστεροσκοπείου στη Μπεγιαζίτ υπάρχουν επίσης τηλεσκόπια για τη μελέτη των ηλιακών κηλίδων και της χρωσφαιρας, και το κτίριο ενισχύθηκε μεταξύ 2009 και 2013, διατηρώντας παράλληλα την αρχική του αρχιτεκτονική. Το Τμήμα Αστρονομίας και Διαστημικών Επιστημών δέχεται ατομικές και ομαδικές επισκέψεις τις καθημερινές: υπάρχουν δραστηριότητες όπως παραστάσεις στο πλανητάριο, επισκέψεις στον ιστορικό θόλο και παρατηρήσεις με τηλεσκόπιο, ενώ κάθε τελευταίο Παρασκευή του μήνα διοργανώνεται βραδιά παρατήρησης. Για την επίσκεψη απαιτείται ραντεβού. Μπορείτε να βρείτε τα στοιχεία επικοινωνίας του τμήματος στην ιστοσελίδα του και να κλείσετε ραντεβού εκ των προτέρων. Σε περίπτωση κακού καιρού, οι παρατηρήσεις με τηλεσκόπιο αναβάλλονται για μια άλλη ημέρα. Όταν στέκεστε κάτω από τον θόλο, σκεφτείτε ότι, τρία και μισό αιώνα μετά το αστεροσκοπείο του Τακίγουντίν, η παράδοση της παρατήρησης αναβί

Ο Πύργος της Γαλατάς δεν είναι γνωστός για τη θέα του, αλλά επειδή εκεί στεγάστηκε ένα επιστημονικό ίδρυμα. Ο Τακίεντίν, αστρονόμος και μαθηματικός που γεννήθηκε στη Δαμασκό, ξεκίνησε τις παρατηρησιακές του εργασίες στον Πύργο της Γαλατάς μετά την ανάληψη της θέσης του ως επικεφαλής των αστρολόγων το 1571. Το άρθρο του στην "Ισλαμική Εγκυκλοπαίδεια TDV" το αναφέρει ρητά, ενώ η επίσημη ιστορία του πύργου αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Μουράτ Γ', το κτίριο χρησιμοποιήθηκε ως αστεροσκοπείο. Ο Τακίεντίν, με την άδεια του Μουράτ Γ', και με την υποστήριξη του Μεχμέτ Πασά, Μεγάλου Βεζίρη, και του Χότζα Σαδεττίν Εφέντι, ίδρυσε το δικό του αστεροσκοπείο στις πλαγιές του Τοπχανέ. Αυτό το κτίριο, εξοπλισμένο με όργανα που είχε σχεδιάσει ο ίδιος και με μια βιβλιοθήκη, ήταν το μοναδικό αστεροσκοπείο στην ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Δυστυχώς, η ύπαρξή του ήταν σύντομη: στις 22 Ιανουαρίου 1580, κατεδαφίστηκε με ένα σουλτάνι και σήμερα δεν υπάρχουν ερείπια του.

Όταν ανεβαίνετε στον τελευταίο όροφο του πύργου, κοιτάξτε προς την περιοχή του Τοπχανέ και τις πλαγιές που οδηγούν στη θάλασσα, καθώς εκεί βρισκόταν το αστεροσκοπείο. Οι εργασίες του Τακίεντίν δεν περιορίζονταν στον ουρανό: χρησιμοποίησε τα δεκαδικά κλάσματα στην πράξη, δημιούργησε πίνακες τριγωνομετρίας, σχεδίασε μηχανικά ρολόγια που μπορούσαν να δείχνουν τα δευτερόλεπτα και έγραψε για την οπτική. Η επίσημη ιστορία του πύργου αναφέρει επίσης ότι κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Μουράτ Δ', ο Χεζάρφεν Αχμέτ Τσελεμπί πραγματοποίησε μια πτήση από εκεί προς την Ουζουντούρ, και μπορείτε να συνδέσετε αυτό το γεγονός με το μουσείο αεροπορίας που βλέπετε το πρωί. Ο πύργος χτίστηκε από τους Γενοβέζους το 1348, έγινε πύργος παρακολούθησης πυρκαγιών τον 18ο αιώνα και σήμερα λειτουργεί ως μουσείο από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού. Είναι ανοιχτός καθημερινά και δέχεται την κάρτα μουσείων. Λόγω της συνήθειας να υπάρχει κόσμος, είναι καλύτερα να το επισκεφθείτε νωρίς το πρωί ή το απόγευμα.

Πηγή: Ισλαμική Εγκυκ

Το Μουσείο Rahmi M. Koç στην περιοχή Hasköy ιδρύθηκε το 1994 με τη στήριξη του επιχειρηματία Rahmi Koç και είναι το πρώτο μεγάλο μουσείο στην Τουρκία που είναι αφιερωμένο στην ιστορία της βιομηχανίας, των μεταφορών και των επικοινωνιών. Τα ίδια τα κτίρια αποτελούν ένα βιομηχανικό μνημείο: το τμήμα Lengerhane είναι ένα οθωμανικό κτίριο του 18ου αιώνα, χτισμένο πάνω στα βυζαντινά θεμέλια, κατά τη διάρκεια της εποχής του Σουλτάνου Αχμέτ Γ'. Το τμήμα Tersane, από την άλλη πλευρά, βρίσκεται σε εγκαταστάσεις που ιδρύθηκαν το 1861 από την εταιρεία Şirket-i Hayriye για τη συντήρηση των πλοίων. Το μουσείο μπορεί εύκολα να καταλάβει ένα μισό της ημέρας, οπότε κατά τη διάρκεια αυτής της σύντομης επίσκεψης, επικεντρωθείτε στην επιστημονική ενότητα.

Ξεκινήστε από το Lengerhane: εδώ εκτίθενται εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν στις έρευνες του Αστεροσκοπείου Kandilli του Πανεπιστημίου Boğaziçi. Οι ρίζες του Kandilli ανήκουν στο Αστεροσκοπείο-i Amire, που ιδρύθηκε το 1868. Το αστεροσκοπείο μεταφέρθηκε στο Kandilli το 1911 και ασχολήθηκε με την αστρονομία, τη μετεωρολογία και τις γεωεπιστήμες. Επειδή το Ίδρυμα σήμερα δέχεται μόνο προγραμματισμένες επισκέψεις σχολικών ομάδων, μπορείτε να δείτε αυτά τα εργαλεία πιο άνετα εδώ, μπροστά από τις βιτρίνες, χωρίς να βιάζεστε. Στο ίδιο τμήμα υπάρχουν επίσης συσκευές επικοινωνίας και μηχανές εκτύπωσης, οι οποίες μπορούν να θεωρηθούν ως συνέχεια της περιέργειας για τη μέτρηση και τη μετάδοση, που ξεκίνησε με τα ρολόγια του Takiyüddin. Στη συνέχεια, επισκεφθείτε το τμήμα της ιστορίας των υπολογιστών στο τμήμα Tersane. Τα τμήματα για τη ναυτιλία, τα αυτοκίνητα και τον σιδηρόδρομο μπορείτε να τα αφήσετε για μια επόμενη επίσκεψη. Το μουσείο είναι κλειστό τη Δευτέρα και κλείνει νωρίτερα τις καθημερινές σε σύγκριση με τα Σαββατοκύριακα. Ελέγξτε τις τρέχουσες ώρες λειτουργίας στον επίσημο ιστότοπο. Κατά την επιστροφή σας, μπορείτε εύκολα να συνδεθείτε με τα μέσα μαζικής μεταφοράς κατά μήκος της ακτής του Κεράτιου Κόλπου προς τις περιοχές Karaköy ή Eminönü.

Πηγή: Μουσείο Rahmi M. Koç, Αστεροσκοπείο Kandilli, Wikipedia.