Λουτρά της Ιστορικής Χερσονήσου κάτω από τους θόλους του Σινάν.

Ξεκινήστε την περιήγησή σας από αυτό το ζευγάρι χαμάμ στα στενά σοκάκια του Zeyrek, καθώς είναι ένα από τα σπάνια μέρη όπου μπορείτε να επισκεφθείτε ένα οθωμανικό χαμάμ τόσο ως μουσείο όσο και να κάνετε μπάνιο. Το χαμάμ χτίστηκε από τον Barbaros Hayreddin Paşa, ναύαρχο του οθωμανικού στόλου, με αρχιτέκτονα τον Mimar Sinan. Σύμφωνα με την Ισλαμική Εγκυκλοπαίδεια TDV, η κατασκευή του χρονολογείται πιθανώς μεταξύ των ετών 1540-1546, αν και ορισμένες πηγές αναφέρουν παλαιότερες ημερομηνίες. Τα τμήματα για άνδρες και γυναίκες έχουν συμμετρικό σχέδιο, με αποδυτήρια, δωμάτια με ήπια θερμοκρασία και δωμάτια με υψηλή θερμοκρασία σε σχήμα σταυρού. Στο δωμάτιο με υψηλή θερμοκρασία, υπάρχουν τέσσερις αψίδες και τέσσερα ιδιωτικά διαμερίσματα γύρω από μια οκτάγωνη πισίνα.

Τα περισσότερα από τα πλακάκια που έδωσαν το όνομά του στο χαμάμ βρίσκονται σήμερα σε άλλες πόλεις. Τα τοιχώματα ήταν κάποτε καλυμμένα με μπλε-λευκά πλακάκια İznik μέχρι ένα συγκεκριμένο ύψος. Τα πλακάκια που αφαιρέθηκαν από το κτίριο, το οποίο υπέστη ζημιές από πυρκαγιές και σεισμούς, πωλήθηκαν και διασκορπίστηκαν τον 19ο αιώνα, καταλήγοντας σε ευρωπαϊκές συλλογές, όπως το Μουσείο Victoria and Albert στο Λονδίνο. Σύμφωνα με το άρθρο της TDV που δημοσιεύτηκε το 1993, τα πλακάκια που είχαν απομείνει εκείνη την εποχή βρίσκονταν μόνο στο τμήμα των ανδρών.

Κατά τη διάρκεια της ανακαίνισης που διήρκεσε δεκατρία χρόνια, ανακαλύφθηκαν χιλιάδες θραύσματα πλακιδίων και τριάντα επτά διαφορετικά σχέδια. Επιπλέον, κάτω από τα τμήματα με χαμηλή θερμοκρασία, αποκαλύφθηκαν υπόγεια αποθηκευτικοί χώροι της Βυζαντινής περιόδου. Το κτίριο άνοιξε ξανά τον Σεπτέμβριο του 2023, μαζί με το μουσείο, ενώ η λειτουργία του χαμάμ ξεκίνησε το 2024. Στο μουσείο που βρίσκεται στο παρακείμενο κτίριο, μπορείτε να δείτε εκθέματα αφιερωμένα στην ιστορία των πλακιδίων και στο σύστημα ύδρευσης και θέρμανσης του χαμάμ. Τα εκθέματα θα σας βοηθήσουν να κατανοήσετε πώς έμοιαζαν τα άδεια τοιχώματα που θα δείτε κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης διαδρομής. Εάν σκοπεύετε να κάνετε μπάνιο, ενημερωθείτε εκ των προτέρων

Οι δρόμοι που ανηφορίζουν από το Zeyrek προς το Σουλεϊμανιγιέ οδηγούν σε αυτό το χαμάμ, που βρίσκεται στην νότια πλευρά του συγκροτήματος. Η κατασκευή του συγκροτήματος, που ιδρύθηκε προς τιμήν του Σουλτάνου Σουλεϊμάν, ξεκίνησε το 1550 και ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 1557. Το χαμάμ αποτελεί μέρος αυτού του μεγαλειώδους έργου, σχεδιασμένου από τον αρχιτέκτονα Σινάν. Λόγω των καταστημάτων που βρίσκονταν γύρω του, αρχικά ονομαζόταν "Χαμάμ των Καταστημάτων". Λαμβάνοντας υπόψη τα μεντρεσέ, το εστιατόριο και τα καταστήματα του συγκροτήματος, το χαμάμ εξυπηρετούσε μια από τις βασικές ανάγκες της περιοχής.

Αυτό που διακρίνει αυτό το κτίριο από τα υπόλοιπα χαμάμ είναι το γεγονός ότι είναι ένα ενιαίο χαμάμ, χωρίς ξεχωριστό τμήμα για γυναίκες. Στην "Ισλαμική Εγκυκλοπαίδεια" της TDV, ο Semavi Eyice αναφέρει ότι πιθανότατα προοριζόταν για τους υπαλλήλους του συγκροτήματος και τους φοιτητές που διέμεναν στα μεντρεσέ, και όχι ως ένα συνηθισμένο χαμάμ της αγοράς. Ο σχεδιασμός του αποκαλύπτει τις δοκιμές του Σινάν. Ένας μεγάλος θόλος υψώνεται πάνω από τον ψυχρό χώρο, ο οποίος έχει τετράγωνο σχέδιο και πλευρές 11,5 μέτρων. Στη συνέχεια, ακολουθεί ένας χώρος με τρία τμήματα, και τέλος, ο θερμός χώρος με τέσσερις αψίδες, όπου οι ιδιωτικές καμπίνες διαχωρίζονται με μαρμάρινες κολώνες. Το άρθρο για τα χαμάμ στην ίδια εγκυκλοπαίδεια τονίζει ότι ο Σινάν συνδύασε εδώ τον κλασικό τύπο χαμάμ με στοιχεία αρχιτεκτονικής ιαματικών πηγών, δημιουργώντας μια διακόσμηση με κολώνες.

Η ιστορία του χαμάμ τον επόμενο αιώνα ήταν γεμάτη ανακατατάξεις. Ήταν κλειστό το 1916-1917, μετατράπηκε σε εργαστήριο τη δεκαετία του 1930 και στη συνέχεια ανακαινίστηκε ως χαμάμ από τον ιδιοκτήτη του. Σύμφωνα με την Wikipedia, από την ανακαίνισή του το 2001, λειτουργεί κυρίως για τουρίστες. Επειδή οι κανόνες λειτουργίας μπορεί να διαφέρουν από τα υπόλοιπα χαμάμ, αν σκοπεύετε να κάνετε μπάνιο, επικοινωνήστε με την επιχείρηση πριν την επίσκεψή σας. Αν δεν σκοπεύετε να κάνετε μπάνιο, μπορείτε να θαυμάσετε τους θόλους και την επικάλυψη από μόλυβδο από το δρό

Αυτό το επιβλητικό συγκρότημα λουτρών, που βρίσκεται δίπλα στην οδό Ορντού, αποτελεί μέρος του συγκροτήματος του Βαγιαζίδ Β, που περιβάλλει την πλατεία Βαγιαζίδ. Σήμερα, είναι το Μουσείο Τουρκικής Λουτρικής Κουλτούρας Βαγιαζίδ Β του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης και είναι ανοιχτό για επισκέψεις. Η ακριβής ημερομηνία κατασκευής είναι αβέβαιη. Η "Ισλαμική Εγκυκλοπαίδεια TDV" αναφέρει την περίοδο 1500-1505, ενώ το αρχείο του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού αναφέρει την περίοδο 1507-1508. Τα έσοδα του λουτρού είχαν διατεθεί στο ίδρυμα της Γκιουλμπαχάρ Χατούν, της μητέρας του Σουλτάνου Γιαβούζ Σελίμ.

Το συγκρότημα αποτελείται από δύο τμήματα, τοποθετημένα δίπλα-δίπλα και με το ίδιο σχέδιο. Το τμήμα με το ζεστό νερό διαθέτει τέσσερις αψίδες και μικρούς χώρους στις γωνίες. Η θόλος του τμήματος με το κρύο νερό έχει διάμετρο περίπου 15 μέτρων, επιτρέποντας να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος που μπορούσε να έχει ένα λουτρό σε μια αγορά. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της κατασκευής βρίσκεται στα θεμέλια. Το λουτρό ανεγέρθηκε χρησιμοποιώντας ανάγλυφα κομμάτια από τη στήλη του Φωκάιου, που βρισκόταν σε αυτό το σημείο κατά την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Σύμφωνα με την TDV, ορισμένα από αυτά τα κομμάτια εξακολουθούν να βρίσκονται στα θεμέλια, ενώ άλλα έχουν μεταφερθεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης.

Μετά τη δεκαετία του 1930, το τμήμα με το κρύο νερό χρησιμοποιήθηκε ως αποθήκη δερμάτων, ενώ το τμήμα με το ζεστό νερό μετατράπηκε εν μέρει σε εργαστήριο σιδηρουργού. Το κτίριο παρέμεινε σε ερειπωμένη κατάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης ανέλαβε το λουτρό το 2000. Μετά την ανακαίνιση, το μουσείο άνοιξε τις πόρτες του στις 27 Μαΐου 2015. Στο εσωτερικό, εκτίθενται εθνογραφικά αντικείμενα, όπως πετσέτες, χάλκινα και μπρούτζινα σκεύη λουτρών, καθώς και βυζαντινά και οθωμανικά αρχιτεκτονικά στοιχεία που ανακαλύφθηκαν κατά τις ανασκαφές. Αυτό είναι το ιδανικό μέρος για να εξερευνήσετε όλες τις περιο

Αφού περάσετε από την περιοχή του Μπέγιαζίτ και διασχίσετε την Κλειστή Αγορά, και βγείτε από την Πύλη Μαχμούτπασα, σε λίγα λεπτά θα φτάσετε σε αυτό το χαμάμ. Σύμφωνα με την επιγραφή στην είσοδό του, χτίστηκε μεταξύ 1466 και 1467, ως μέρος του συγκροτήματος του Μαχμούτ Πασά, υπουργού του σουλτάνου Μπαγέζιτ Β', και είναι ένα από τα παλαιότερα χαμάμ που έχουν διατηρηθεί στην πόλη. Το Κουρκτσού Χαν, που ανήκει στο ίδιο συγκρότημα, βρίσκεται λίγα βήματα πιο πέρα.

Το χαμάμ ήταν αρχικά διπλό, δηλαδή είχε ξεχωριστούς χώρους για άνδρες και γυναίκες. Ο χώρος των γυναικών κατεδαφίστηκε με την πάροδο του χρόνου για να χρησιμοποιηθεί για εμπορικούς σκοπούς. Στο τμήμα που έχει διατηρηθεί, υπάρχουν τρεις μεγάλες, καλυμμένες με θόλους αίθουσες. Η αίθουσα ψύξης καλύπτεται από έναν θόλο διαμέτρου περίπου 17 μέτρων, με παράθυρα, και αυτός ο θόλος στηρίζεται στους τοίχους με διακοσμητικά στοιχεία. Σύμφωνα με τη Βικιπαίδεια, η αίθουσα αυτή φιλοξενεί το παλαιότερο παράδειγμα ημικυκλικού θόλου που έχει διατηρηθεί στην Κωνσταντινούπολη. Στην αίθουσα του ζεστού νερού, οι γωνιακές εσοχές, οι πλευρικοί εξώστης και οι γωνιακοί χώροι είναι τοποθετημένοι γύρω από την κεντρική δεξαμενή. Δείτε επίσης την διακοσμημένη εσοχή στην είσοδο και την πρόσοψη, όπου μπορείτε να θαυμάσετε τη λιτή αλλά επιβλητική διακόσμηση των οθωμανικών κτιρίων του 15ου αιώνα.

Η μεταγενέστερη ιστορία του κτιρίου δείχνει πώς ένα χαμάμ μπορεί να αλλάξει λειτουργία στην πόλη. Υπέστη ζημιές από μια πυρκαγιά το 1755, επισκευάστηκε το 1953 και χρησιμοποιήθηκε ξανά ως χαμάμ για ένα διάστημα, πριν μετατραπεί σε αποθήκη και, τη δεκαετία του 1990, σε εμπορικό κέντρο. Σήμερα, φιλοξενεί καταστήματα. Μπορείτε να περπατήσετε κάτω από τους θόλους και να θαυμάσετε το μέγεθος του χώρου. Δώστε προσοχή στα ράφια, καθώς οι θόλοι και τα διακοσμητικά στοιχεία που βρίσκονται πάνω από αυτά, διατηρούν ακόμα την αυθεντική ταυτότητα του κτιρίου. Η οδός Μαχμούτπασα είναι πολύ πολυσύχναστη τις καθημερινές, οπότε περπατήστε αργά και μην εμποδίζετε τη

Όταν ανεβαίνετε από την περιοχή του Μαχμούτπασα και φτάνετε στην οδό Divanyolu από την πλευρά του Νουρούοσμάνιε, βρίσκεστε μπροστά σε αυτό το χαμάμ, που βρίσκεται στη βάση της στήλης Τσέμπερλιτάς, με το σώμα της κατασκευασμένο από πορφυρή πέτρα. Το χαμάμ χτίστηκε το 1584 από τη Νουρμπάνου Σουλτάν, τη σύζυγο του Σελίμ Β' και μητέρα του Μουράτ Γ', και τα έσοδά του προορίζονταν για το συγκρότημα Ατίκ Βαλίντε στην Ουζούντου. Όσον αφορά τον αρχιτέκτονα, οι πηγές διαφέρουν. Συνήθως αποδίδεται στον Μιμάρ Σινάν, αλλά στην "Ισλαμική Εγκυκλοπαίδεια" της TDV, ο Σεμάβι Εϊίτσε σημειώνει ότι το όνομά του δεν αναφέρεται σε πηγές που απαριθμούν τα έργα του Σινάν.

Το πιο ιδιαίτερο στοιχείο του κτιρίου είναι το τμήμα με το "gobek taşı" (κεντρική λίμνη). Εδώ, υπάρχει ένα δωδεκάγωνο σχέδιο, γύρω από το οποίο τοποθετείται ένας δακτύλιος με δώδεκα κολώνες, ενώ στις γωνίες υπάρχουν ημικυκλικά δωμάτια. Δώστε προσοχή στις γεωμετρικές διακοσμήσεις από μάρμαρο στο δάπεδο και στους τοίχους. Η πρόσβαση στα μεγάλα θόλους που καλύπτουν τα αποδυτήρια γίνεται μέσω γωνιακών αψίδων.

Η σημερινή μορφή του χαμάμ φέρει τα σημάδια των αστικών αναδιαμορφώσεων του 19ου αιώνα. Το 1868, κατά τη διεύρυνση της οδού Divanyolu, ένα τμήμα του τμήματος "soğukluk" (ψυχρού τμήματος) αφαιρέθηκε. Το τμήμα των γυναικών σταμάτησε να λειτουργεί ως χαμάμ και μετατράπηκε πρώτα σε εστιατόριο και στη συνέχεια σε κατάστημα χαλιών. Το κτίριο υπέστη πυρκαγιά το 1916-1917, ενώ το τμήμα των ανδρών ανακαινίστηκε το 1972-1973. Τα σκαλοπάτια στην είσοδο προστέθηκαν λόγω της αλλαγής του επιπέδου του δρόμου.

Σήμερα, το χαμάμ λειτουργεί και οι περισσότεροι πελάτες του είναι τουρίστες. Εάν σκοπεύετε να κάνετε μπάνιο, πρώτα ιδρώστε στο "gobek taşı", στη συνέχεια περιμένετε το "tellağı" για το "kese" (απολέπιση) και τον αφρό. Μετά το μπάνιο, καθίστε για λίγο στο "soğukluk" για να δροσιστείτε. Ρωτήστε στην είσοδο ποιο τμήμα (ανδρών ή γυναικών) είναι ανοιχτό και σε

Από την περιοχή Τσέμπερλιτάς, περπατώντας κατά μήκος της οδού Ντιβανιγιούλη προς τα ανατολικά και στρίβοντας προς την περιοχή Καγιαλογλού, θα φτάσετε σε αυτό το χαμάμ. Το κτίριο ολοκληρώθηκε το 1741, με σκοπό να χρηματοδοτήσει τη βιβλιοθήκη που ιδρύθηκε από τον Σουλτάνο Μωάμετ Α' στην Αγία Σοφία. Όσον αφορά τον αρχιτέκτονα, οι πηγές δίνουν διαφορετικά ονόματα. Η Εγκυκλοπαίδεια του Ισλάμ TDV αναφέρει με επιφυλακτικότητα έναν αρχιτέκτονα ονόματι Χουσρέβ, ενώ άλλες πηγές αποδίδουν το έργο στους Σουλεϊμάν Αγκά και Αμπντουλά Αγκά.

Το χαμάμ του Καγιαλογλού είναι ένα από τα τελευταία μεγάλα χαμάμ της Κωνσταντινούπολης. Επειδή ο Μωάμετ Γ' απαγόρευσε την κατασκευή νέων χαμάμ στην πόλη το 1768, ένα τέτοιο μεγάλο κτίριο δεν κατασκευάστηκε ξανά. Γι' αυτό, το χαμάμ αυτό είναι ένα καλό μέρος για να συγκρίνετε με τα χαμάμ του Σινάν του 16ου αιώνα. Η διάταξη παραμένει κλασική: ψυχροθάλαμος, θερμοθάλαμος και ένας θερμός χώρος με τέσσερις αψίδες και τέσσερις ιδιωτικούς χώρους. Αυτό που άλλαξε είναι η διακόσμηση. Στις λεπτομέρειες, μπορείτε να δείτε την επιρροή της Δυτικής τέχνης της εποχής, συγκεκριμένα του Μπαρόκ. Η TDV θεωρεί αυτό το κτίριο ως ένα παράδειγμα των ξένων καλλιτεχνικών επιρροών στην τουρκική αρχιτεκτονική. Συγκρίνετε τις αυστηρές κλασικές γραμμές που βλέπετε στις περιοχές Ζεϊρέκ και Τσέμπερλιτάς με την καμπυλωτή γλώσσα που υπάρχει εδώ, και θα παρατηρήσετε την αλλαγή των γούστων μέσα σε δύο αιώνες.

Τα δύο εισόδου του διπλού χαμάμ είναι ξεχωριστά. Η είσοδος για τους άνδρες βρίσκεται από το δρόμο και οδηγεί σε μια σκάλα, ενώ η είσοδος για τις γυναίκες βρίσκεται σε έναν παράλληλο δρόμο. Αυτό είναι ένα τυπικό παράδειγμα της παλιάς οθωμανικής συνήθειας, όπου οι πόρτες των δύο τμημάτων δεν έβγαιναν στον ίδιο δρόμο. Το χαμάμ λειτουργεί ακόμα και σήμερα, και οι περισσότεροι πελάτες του είναι τουρίστες. Ακόμα και αν δεν θέλετε να κάνετε μπάνιο, μπορείτε να βρείτε τις δύο ξεχωριστές εισόδους από έξω και να παρατηρήσετε τη διάταξη του διπλού χαμάμ, και στη συνέχεια, με μια σύντομη βόλτα, να φτάσετε στην Αγία Σοφία

Το τελευταίο σημείο της διαδρομής είναι αυτό το επιβλητικό κτίριο με την μακριά, επικαλυμμένη με μόλυβδο, τρούλο, που εκτείνεται κατά μήκος της πλατείας μεταξύ του Αγίου Σοφού και του Τζαμιού Σουλταναχμέτ. Κατασκευάστηκε από τον Μιμάρ Σινάν μεταξύ 1556 και 1557, με σκοπό να εξασφαλίσει έσοδα για τα δώρα της Χουρέμ Σουλτάν, συζύγου του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, και προοριζόταν να εξυπηρετήσει την κοινότητα του Αγίου Σοφού. Στο υπόγειο του χαμαμ υπάρχουν ερείπια των Ρωμαϊκών Λουτρών του Ζευξίππου, γεγονός που υποδηλώνει ότι η παράδοση του μπάνιου σε αυτό το σημείο χρονολογείται πολύ πιο παλιά.

Αυτό που κάνει το χαμαμ ξεχωριστό στην Οθωμανική αρχιτεκτονική είναι η διάταξη των δύο τμημάτων του. Για πρώτη φορά στην τουρκική αρχιτεκτονική των χαμαμ, τα τμήματα για τις γυναίκες και τους άνδρες τοποθετήθηκαν το ένα δίπλα στο άλλο, πάνω στον ίδιο άξονα. Το κτίριο, με μήκος περίπου 75 μέτρα, έχει την είσοδο του τμήματος των ανδρών να βλέπει προς το βορρά και την είσοδο του τμήματος των γυναικών προς τη δύση. Στο τμήμα των ανδρών, οι χώροι διατάσσονται διαδοχικά: ψυχροθέρμο, θερμόθέρμο και θερμόθέρμο, ενώ στο τμήμα των γυναικών ακολουθεί η ίδια σειρά. Στο κέντρο κάθε θερμού χώρου βρίσκεται ένας οκτάγωνος, μαρμάρινος βρύση. Δώστε προσοχή στην επενδεδυμένη πρόσοψη της εισόδου του τμήματος των ανδρών, μια λύση που δεν συναντάται συχνά στα χαμαμ της εποχής.

Το χαμαμ λειτούργησε μέχρι το 1910, στη συνέχεια παρέμεινε κλειστό για μεγάλο χρονικό διάστημα και χρησιμοποιήθηκε ως αποθήκη σε διάφορες περιόδους. Μετά την ανακαίνιση μεταξύ 1957 και 1958, μετατράπηκε σε κατάστημα πώλησης χαλιών που λειτουργούσε υπό την κυβέρνηση. Μετά την εκτεταμένη αναστήλωση μεταξύ 2008 και 2011, άνοιξε ξανά ως χαμαμ τον Μάιο του 2011. Είναι μια καλή ιδέα να ολοκληρώσετε τη διαδρομή σας εδώ, κάνοντας μπάνιο. Κάντε κράτηση εκ των προτέρων και μάθετε λεπτομέρειες σχετικά με τα τμήματα και τις υπηρεσίες απευθείας από την επιχείρηση. Όταν βγείτε, καθίστε λίγο στην πλατεία στο φως του απογεύματος και θαυμάστε ξανά αυτή τη μακρά σειρά από τρούλους,