Στην πορεία των ιστορικών εμπορικών δρομολογίων: Τα χάνια και η αγορά της Βουρσάς.

Ξεκινήστε τη διαδρομή σας από την Ιργάντι, μια γέφυρα που βρίσκεται στην κοιλάδα Γκιόκντερε, καθώς αυτό το κτίριο αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια που άφησε το εμπόριο της μεταξωτής οδού στην πόλη. Η γέφυρα χτίστηκε το 1442 από έναν έμπορο με το όνομα Χότσα Μουσλιντίν. Σύμφωνα με το Τμήμα Περιοχής, ο πλούτος του προήλθε από την πώληση μεταξιού που αγόραζε από το Αζερμπαϊτζάν σε Ιταλούς εμπόρους. Στις πηγές αναφέρεται ότι ο αρχιτέκτονας του έργου ήταν ο Τιμουντάς, γιος του Αμπντουλάχ. Έτσι, στα πρώτα βήματα της διαδρομής σας, βρίσκεστε πάνω από μια επένδυση που άφησε στην πόλη ένας ενδιάμεσος, που μετέφερε το μεταξί από την οδό του Ταμπρίζ προς τα λιμάνια της Μεσογείου. Αυτό που διακρίνει την Ιργάντι από μια απλή πέτρινη γέφυρα είναι το γεγονός ότι είναι μια "αράστα" γέφυρα, δηλαδή μια γέφυρα με καταστήματα και βιτρίνες. Οι πηγές την περιγράφουν ως την μοναδική αράστα γέφυρα που κατασκευάστηκε από τους Οθωμανούς. Ο Δήμος Οσμάνγκαζι την παρουσιάζει επίσης ως ένα από τα λίγα παραδείγματα του είδους της στον κόσμο. Σύμφωνα με το Τμήμα Περιοχής, η γέφυρα διέθετε συνολικά τριάντα δύο καταστήματα, ενώ τα έσοδα από πέντε καταστημάτων στην βορειοανατολική πλευρά προορίζονταν για τους λειτουργούς του ιδρύματος. Το Ισλαμικό Εγκυκλοπίδιο της Τουρκίας (TDV) αναφέρει ότι ο εγγονός του Μουσλιντίν, ο Αχμέτ Τσελέμπι, με μια διαθήκη που χρονολογείται το 1559, μετέτρεψε ένα από αυτά τα πέντε καταστήματα σε τζαμί. Ο Εβλιά Τσελέμπι γράφει ότι τον 17ο αιώνα υπήρχαν περίπου διακόσια μαγαζιά με χαλβαδόρους στη γέφυρα, ενώ ένα σχέδιο της πόλης του 1861-62 δείχνει μεταξύ τριάντα δύο και τριάντα πέντε καταστήματα. Η αγγλική έκδοση της Wikipedia σημειώνει ότι κατά την οθωμανική περίοδο, η γέφυρα έκλεινε τη νύχτα για να ελέγχεται η διέλευση μεταξύ των δύο συνοικιών. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε πόσο πρόσφατα είναι αυτά τα καταστήματα που βλέπετε. Ο σεισμός του 1855 προκάλεσε σοβαρές ζημιές στη γέφυρα. Το 1922, κατά τη διάρκεια της Ελληνικής εισβολής, ο Ελληνικός Από εδώ, κατευθυνθείτε προς τα δυτικά, προς το Heykel. Η δεύτερη στάση είναι το Δημοτικό Μουσείο της Βουρσάς, το οποίο βρίσκεται νότια του Μνημείου του Ατατούρκ, δίπλα στο κτίριο της Περιφέρειας. Πηγή: Διεύθυνση Περιοχής της Βουρσάς, Εγκυκλοπαίδεια του Ισλάμ της TDV, Γέφυρα Irgandı, Πύλη Πολιτισμού.

Το Μουσείο της Πόλης είναι ένα εξαιρετικό σημείο για να ξεκινήσετε την εξερεύνηση, καθώς συγκεντρώνει την ιστορία της πόλης σε ένα κτίριο, πριν καν μπείτε στα χαράκια. Το μουσείο στεγάζεται σε ένα εντυπωσιακό κτίριο με συμμετρική πρόσοψη και μεγάλα αετώματα. Σύμφωνα με τις πηγές, ο αρχιτέκτονας του κτιρίου ήταν ο Kemalettin Bey, ενώ η κατασκευή του έγινε από τον Ekrem Hakkı Ayverdi. Το 1999, το δικαστήριο μεταφέρθηκε σε νέο κτίριο, και το κτίριο ανακαινίστηκε μεταξύ 2001 και 2004, ανοίγοντας τις πόρτες του ως μουσείο στις 14 Φεβρουαρίου 2004. Αφιερώστε ένα λεπτό για να θαυμάσετε την εξωτερική όψη, καθώς η έμφαση στον κεντρικό άξονα της εισόδου και ο συνδυασμός αψιδωτών και ορθογώνιων παραθύρων υποδηλώνουν την αρχιτεκτονική γλώσσα της δεκαετίας του 1920. Ξεκινήστε την περιήγησή σας από το ισόγειο, καθώς ακολουθεί μια χρονολογική σειρά. Η πρώτη αίθουσα εκτείνεται από την προϊστορία έως την Οθωμανική περίοδο και τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας. Στην ίδια αίθουσα, θα βρείτε πληροφορίες σχετικά με τις καταστροφές που υπέστη η πόλη στους 18ο και 19ο αιώνες. Δώστε ιδιαίτερη προσοχή σε αυτό το τμήμα, καθώς η σημερινή μορφή των χαρακιών και της αγοράς οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις ανακατασκευές μετά από σεισμούς και πυρκαγιές. Η δεύτερη αίθουσα αφηγείται την περίοδο της Δημοκρατίας, την ανάπτυξη της πόλης, τη μετανάστευση και το όρος Uludağ. Στο μουσείο υπάρχει επίσης ένα τοπογραφικό μοντέλο της πόλης. Αφιερώστε λίγα λεπτά για να δείτε τη θέση των χαρακιών, της κοιλάδας Gökdere και του βουνού. Ο πρώτος όροφος είναι θεματικός και περιγράφει την καθημερινή ζωή της πόλης, από τα λουτρά μέχρι την κουζίνα, και από την παράδοση του Karagöz και του Hacivat. Σύμφωνα με τη Wikipedia, στον πρώτο όροφο φιλοξενούνται επίσης περιοδικές εκθέσεις, οπότε το περιεχόμενο που θα δείτε μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την εποχή της επίσκεψής σας. Στο μουσείο εκτίθενται επίσης έξι κέρινα ομοιώματα Οθωμανών σουλτάνων. Το πιο σημαντικό τμήμα για αυτή τη διαδρομή είναι η Αγορά Χειροτεχνίας στο υπόγειο. Η αγορά έχει αναδημιουργηθεί με βάση την αγορά της Βουργασίας του 18ου αιώνα και, σύμφωνα με τη Wikipedia, αποτελείται από δεκαέξι καταστή Για τις ομαδικές επισκέψεις ισχύουν ειδικοί όροι και συνθήκες, και για τις ακριβείς ημερομηνίες και ώρες λειτουργίας, παρακαλείσθε να ελέγξετε την επίσημη ιστοσελίδα του μουσείου. Αφού βγείτε από το μουσείο, ακολουθήστε την οδό Ατατούρκ προς τα δυτικά. Το Koza Han βρίσκεται στη διαδρομή, είναι το τρίτο σημείο, βόρεια της Τζαμί Ορχάν και ανάμεσα στην Τζαμί Ορχάν και την Κεντρική Τζαμί. Πηγή: Μουσεία του Δήμου Μπούρσα, Διεύθυνση Μπούρσα, Κτίριο Δικαστηρίων, Wikipedia, Μουσείο της Πόλης της Μπούρσα.

Εισέλθετε στο Koza Han από την πόρτα που βρίσκεται κοντά στο τζαμί Orhan. Σύμφωνα με το Κέντρο Πολιτισμού, μια πόρτα στο κάτω επίπεδο οδηγεί στο τζαμί Orhan, ενώ η άλλη οδηγεί βόρεια προς την αγορά. Έτσι, το χανούμι χρησίμευε ως γέφυρα μεταξύ δύο εμπορικών κόσμων της πόλης. Το χανούμι χτίστηκε από τον Βαγιαζίδ Β' και, σύμφωνα με την Ισλαμική Εγκυκλοπαίδεια TDV, η κατασκευή ξεκίνησε τον Μάρτιο του 1490 και το χανούμι άνοιξε στις 29 Σεπτεμβρίου του 1491. Ο αρχιτέκτονας ήταν ο Abdülula bin Pulad Şah, ενώ ο Şuca bin Karaca ήταν υπεύθυνος για τα έργα. Οι περισσότερες πηγές αναφέρουν ότι το χανούμι χτίστηκε για να παράσχει έσοδα για το συγκρότημα του Βαγιαζίδ Β' στην Κωνσταντινούπολη, ενώ η TDV σημειώνει ότι αυτός ο ισχυρισμός είναι αμφιλεγόμενος. Σε άλλα έγγραφα, το χανούμι αναφέρεται με ονόματα όπως Yeni Han, Beylik Han και Simkeş Han, ενώ το σημερινό του όνομα προέρχεται από τον μεταξοσκώληκα, που σχετίζεται με το εμπόριο. Σε αυτό το σημείο, θα πρέπει να το αντιμετωπίσετε όχι ως αρχιτεκτονικό έργο, αλλά ως μηχανή εμπορίου. Σύμφωνα με την Περιφερειακή Διοίκηση της Βουρσάς, το εσωτερικό του είναι περίπου 46 μέτρα επί 38 μέτρα και περιβάλλεται από κιονοστοιχίες πλάτους περίπου 3,5 μέτρων σε δύο επίπεδα. Οι περισσότερες πηγές αναφέρουν πενήντα δωμάτια στο κάτω επίπεδο και πενήντα ένα στο πάνω, αν και αυτά τα νούμερα διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με την πηγή. Σύμφωνα με τη Βικιπαίδεια, οι έμποροι νοίκιαζαν δωμάτια σε ζευγάρια, με το πάνω δωμάτιο να χρησιμοποιείται για εργασία και διαμονή και το κάτω ως αποθήκη. Κάθε δωμάτιο στον πάνω όροφο έχει δύο παράθυρα που βλέπουν προς τα έξω, γεγονός που υποδηλώνει ότι αυτά τα δωμάτια προορίζονταν για κατοικία και εργασία. Αυτό που έκανε το χανούμι κέντρο του εμπορίου μεταξιού ήταν οι άνθρωποι που ζούσαν εκεί. Η Ισλαμική Εγκυκλοπαίδεια TDV αναφέρει ότι φιλοξενούσε εμπόρους από την Αζερμπαϊτζάν και την Ιράν, και ότι εκεί βρισκόταν το γραφείο του "μεταξιού εμίρη", ο οποίος συνέβαλλε στη συλλογή δασμών για το μεταξί. Έτσι, ο έλεγχος του εμπορίου, όπου η πρώτη ύλη του μεταξιού από την οδό Τεμπρίζ συναντού Εάν θέλετε να αγοράσετε μεταξωτά υφάσματα, μην βιαστείτε. Επισκεφθείτε μερικά καταστήματα και συγκρίνετε τις υφές και τα σχέδια. Για μια φωτογραφία, μια ευρεία λήψη από μια γωνία του επάνω πατώματος, που να περιλαμβάνει το εσωτερικό κτήμα και το τζαμί, θα δώσει ένα καλό αποτέλεσμα. Βγείτε από την βόρεια πύλη του χάνι και κατευθυνθείτε προς την αγορά. Το επόμενο σημείο ενδιαφέροντος, το Bedesten, βρίσκεται πολύ κοντά.
Πηγή: TDV Ισλαμική Εγκυκλοπαίδεια, Koza Hanı; Διεύθυνση Περιοχής Μπούρσα; Πολιτιστικό Πρόγραμμα; Δήμος Osmangazi.

Το Bedesten είναι ένα στιβαρό κτίριο, τοποθετημένο ανάμεσα σε χαράκια και ανοιχτές αγορές, με πόρτες που μπορούν να κλείσουν. Θεωρήθηκε ως το "ταμείο" της περιοχής. Σύμφωνα με την Περιφερειακή Διοίκηση της Βουρσάς, κατά την περίοδο κατασκευής του, αποτέλεσε τον πυρήνα της τραπεζικής και χρηματιστηριακής δραστηριότητας, και τα πιο πολύτιμα αγαθά της χώρας αποθηκεύονταν, αγοράζονταν και πωλούνταν εδώ. Ο Γιλντιρίμ Μπαγέζιντ διέταξε την κατασκευή του στα τέλη του 14ου αιώνα, και σύμφωνα με τα αρχεία του Ιδρύματος TDV, η ημερομηνία κατασκευής είναι το 1400. Οι πηγές το αναφέρουν ως το πρώτο Bedesten της Οθωμανικής περιόδου. Επίσης, ονομάστηκε "Bezzazistan-ı Cedid", δηλαδή "Νέο Bedesten", επειδή ο Εμίρ Χαν του Ορχάν είχε ήδη εκτελέσει παρόμοια λειτουργία. Προσέξτε την είσοδο. Στο κέντρο κάθε πλευράς του κτιρίου υπάρχει μια πόρτα, και σύμφωνα με το TDV, ο Εβλιά Τσελεμπί περιγράφει το Bedesten ως ένα μεγάλο κτίριο με τέσσερις σιδερένιες πόρτες τον 17ο αιώνα. Το Κέντρο Πολιτισμού αναφέρει ότι πάνω από την κύρια είσοδο υπάρχει μια επιγραφή που συνδυάζει τα γραφήματα Kufi και Naskh, ενώ στην επιγραφή της δυτικής πλευράς αναφέρεται ότι το όνομα του κτιρίου είναι "Bazestan". Στο εσωτερικό, ο ορθογώνιος χώρος χωρίζεται σε δεκατέσσερις ενότητες με έξι παχείς τοίχους, και σύμφωνα με το TDV, κάθε ενότητα καλύπτεται από μια τρούλο. Για να δείτε τη διάταξη των τρούλων, περπατήστε αργά κατά μήκος του μακρού άξονα του εσωτερικού χώρου και κοιτάξτε προς τα πάνω. Θα κατανοήσετε καλύτερα πώς οι τοίχοι υποστηρίζουν τους τρούλους κατά τη διάρκεια αυτής της διαδρομής. Τα καταστήματα βρίσκονται ενσωματωμένα στους τοίχους, οπότε ο διάδρομος στο κέντρο παραμένει ανοιχτός. Σύμφωνα με τις πηγές, υπάρχουν τριάντα δύο καταστήματα στο εσωτερικό και εξήντα οκτώ στο εξωτερικό. Σύμφωνα με τη Μεγάλη Πόλη της Βουρσάς, τα έσοδα δώδεκα από τα εξωτερικά καταστήματα προορίζονταν για το Ίδρυμα του Ορχάν Γκαζί, ενώ τα υπόλοιπα για το Ίδρυμα του Γιλντιρίμ. Δηλαδή, δύο διαφορετικές περιόδους είχαν τα δικά τους ιδρύματα που συλλέγουν χρήματα στην ίδια αγορά. Βγείτε από το Bedesten και κατευθυνθείτε προς το Ulu Cami. Η στάση του λεωφορείου Emir Han βρίσκεται στη βορειοανατολική γωνία του τζαμιού. Πηγή: TDV Ισλαμική Εγκυκλοπαίδεια, Bedesten και Büyük Çarşı; Διεύθυνση Περιοχής Μπούρσα; Πολιτιστικό Πρόγραμμα; Δήμος Μπούρσα.

Η τελευταία στάση της διαδρομής είναι το Emir Han, το πρώτο οθωμανικό χάνι που χτίστηκε στην Προύσα. Το χάνι χτίστηκε από τον Ορχάν Μπέι μετά την κατάκτηση της Προύσας, για να εξασφαλίσει έσοδα για το συγκρότημά του. Η επιγραφή στο τζαμί του ίδιου συγκροτήματος αναφέρει την ημερομηνία 1339-40. Δηλαδή, βρίσκεστε σε ένα εσωτερικό χώρο όπου λειτουργούσε ένα εμπορικό σύστημα που ιδρύθηκε περισσότερο από έναν αιώνα πριν από το Koza Han. Στις πηγές αναφέρεται με ονόματα όπως Bezzaz-ı Atik, Eski Bezzazistan, Bey Hanı και Sultan Hanı. Σύμφωνα με το Kültür Portalı, το όνομα Emir Bey Han καθιερώθηκε μετά το 1522. Όταν ο Γιλντιρίμ Μπαγιεζίντ έχτισε ένα νέο παζάρι, για κάποιο διάστημα αυτό το μέρος ονομαζόταν Eski Bedesten (Παλιό Παζάρι). Άρα, το κτίριο που είδατε πριν, είχε αναλάβει μέρος των δραστηριοτήτων αυτού του χάνι.

Μόλις μπείτε στο χάνι, παρατηρήστε πρώτα το μέγεθος του εσωτερικού χώρου. Σύμφωνα με την Bursa Alan Başkanlığı, ο εσωτερικός χώρος είναι 46 μέτρα επί 50 μέτρα. Η Bursa Alan Başkanlığı αναφέρει 36 μονάδες στο κάτω επίπεδο και 38 στο πάνω, ενώ το Kültür Portalı αναφέρει 37 δωμάτια στο πάνω επίπεδο. Τα δωμάτια στο κάτω επίπεδο χρησιμοποιούνταν ως αποθήκες, ενώ τα δωμάτια στο πάνω επίπεδο, με παράθυρα και τζάκια, χρησιμοποιούνταν για τη διαμονή και την εργασία των εμπόρων. Η Bursa Alan Başkanlığı αναφέρει ότι το χάνι εξυπηρετούσε το εμπόριο μεταξιού και μεταξωτών υφασμάτων, και ότι υπήρχε επίσης ένας χώρος για τα ζώα των εμπόρων.

Συγκρίνετε αυτή τη διάταξη με αυτά που είδατε στο Koza Han: και στα δύο, η διάκριση μεταξύ του εσωτερικού χώρου με τις διώροφες στοές και των αποθηκών στο κάτω επίπεδο και των δωματίων διαμονής στο πάνω επίπεδο είναι η ίδια. Αναζητήστε τις διαφορές στα υλικά και στις λεπτομέρειες. Το Emir Han είναι κατασκευασμένο από λαξευμένη πέτρα και τούβλα, και οι τοξωτές αψίδες στηρίζονται σε παχείς τοίχους από πέτρα και τούβλα. Παρατηρήστε ότι οι τέσσερις γωνίες των στοών του πρώτου ορόφου καλύπτονται με θόλους.

Η ιστορία του Emir Han είναι μια σειρά από πυρκαγιές και ανακαινίσεις. Σύμφωνα με τη Wikipedia, το κτίριο υπέστη πυρκαγιές το 1544, το 1788 και το 1958, και