Yıldız Dağları'nın Yeraltı Galerisi, Dupnisa Mağarası
Kırklareli denince akla önce Trakya'nın düz tarlaları, taş köprüler ve longoz ormanları gelir.
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Kırklareli denince akla önce Trakya'nın düz tarlaları, taş köprüler ve longoz ormanları gelir. Oysa ilin kuzeyinde, Bulgaristan sınırına yaklaştıkça manzara değişir; Yıldız ya da Istranca adıyla bilinen dağlar yükselir, vadiler derinleşir ve yerin altında başka bir dünya saklanır. Dupnisa Mağarası, bu yeraltı dünyasının turizme açılan kapısıdır. Bu yazı, mağaranın nerede olduğunu, nasıl oluştuğunu, içinde nelerin yaşadığını ve gezi öncesinde nelere hazırlanmak gerektiğini resmi kaynaklara dayanarak anlatıyor.
Sarpdere'den mağara ağzına
Mağara, Demirköy ilçesine bağlı Sarpdere Köyü'nün güneybatısında yer alır. Kültür Portalı'ndaki bilgiye göre Kırklareli merkezine yaklaşık 60 kilometre, Demirköy'e 26 kilometre, Sarpdere Köyü'ne ise 6 kilometre uzaklıktadır. Bu mesafeler, mağarayı kent merkezinden günü birlik gidilebilecek bir durak yapar; yine de yolun son bölümü dağlık ve virajlı olduğundan acele etmemek gerekir. Güzergah boyunca ormanlık yamaçlar ve derin vadiler eşlik eder.
Bölge, Rezve Deresi'nin Istranca Dağları'nı yararak açtığı vadilerle tanınır. TAY Projesi kaydına göre mağara sisteminden çıkan kaynak, Türkiye ile Bulgaristan arasındaki sınırı oluşturan Rezve Deresi'ni besler. Yani bu mağara hem yerin altında hem sınır coğrafyasının hemen yanında bir su hikayesinin parçasıdır. Valilik sayfası mağarayı, il genelinde mağara turizmi denince ilk akla gelen yer olarak tanıtır.
Dört milyon yılın hikayesi
Dupnisa'nın kayası mermer ve kireçtaşıdır. Kültür Portalı, sistemin mermerler içinde birbirine bağlı iki kat ve üç mağaradan oluştuğunu, bu yüzden tek bir mağara yerine mağara sistemi diye anıldığını yazar. TAY kaydı da Istranca Dağları'ndaki kireçtaşında gelişmiş yatay bir mağaradan söz eder. Yağmur ve yer altı suları, karbonat içeren kayayı binlerce yıl boyunca çözerek boşluklar açar; buna karstik gelişim denir.
Resmi portal oluşumun yaklaşık dört milyon yıllık bir geçmişe uzandığını belirtir. Bu süre, insan ölçeğinde kavranması zor bir zamandır; ama mağaranın içindeki damla taşları bunu görünür kılar. Tavandan sarkan her sarkıt, aşağıda yükselen her dikit, suyun çok yavaş ve sabırlı çalışmasının sonucudur. Gezerken bu yavaşlığı akılda tutmak, oluşumlara dokunmama alışkanlığını da kolaylaştırır.
Kuru, Kız ve Sulu mağara
Sistemin üç bölümü birbirinden farklı karakter taşır. Kültür Portalı'na göre üst katı Kuru Mağara ve Kız Mağara oluşturur. Bunların 50-60 metre aşağısında, içinden yer altı nehri akan Sulu Mağara yer alır. Adlar bölümlerin yapısını da anlatır; kuru galeriler damla taşı oluşumlarıyla, sulu bölüm ise akan suyla öne çıkar.
Resmi portal Sulu Mağara'nın giriş ağzının deniz seviyesinden 345 metre yükseklikte olduğunu belirtir; TAY kaydı da mağara için aynı rakımı verir. TAY kaydına göre yeni ağız, çöken bir dolin nedeniyle eski ağızdan 20 metre geridedir ve eski ağzın bulunduğu yerde doğal bir köprü uzanır. Sistemin toplam uzunluğu kaynaklara göre değişir; resmi portal 2720 metre, TAY kaydı ise 3150 metre verir. Sulu Mağara için resmi portal 1977 metrelik bir uzunluktan söz eder. Ziyaretçi için önemli olan, yer altında uzun ve çok katlı bir sistemin bulunduğunu bilmesidir.
Damla taşlarının dili
Kültür Portalı, mağarada sarkıt, dikit, sütun, perde ve damla taşı havuzları gibi oluşumlar bulunduğunu yazar. Bir sarkıt tavandan aşağı uzanır, bir dikit zeminden yukarı büyür; ikisi birleştiğinde sütun ortaya çıkar. Perde ve bayrak biçimli oluşumlar ise suyun duvar boyunca ince bir çizgi halinde akmasıyla gelişir. Havuzlar, damlayan suyun zeminde kenarları yükselen küçük göletler oluşturmasıyla şekillenir.
Oluşumların renkleri, suyla taşınan minerallerin türüne ve oranına göre değişir. Aydınlatmalı iskele boyunca yürürken aynı galeride beyazdan koyu tonlara uzanan geçişleri görmek mümkündür. Fotoğraf çekecekler için ışığın zayıf ve nemin yüksek olduğunu hatırlatmak gerekir; sabit bir tutuş ve yüksek hassasiyet ayarı iyi sonuç verir. Flaşı yarasaların bulunduğu bölümlerde kullanmamak ise hem canlılara hem diğer ziyaretçilere saygının gereğidir.
Resmi portal ayrıca üst kat ile ana galeri arasında belirgin bir sıcaklık ve nem farkı olduğunu anlatır. Mağaranın bir katından diğerine geçerken hava hareketini ve serinliği hissetmek bu yüzden olağandır. Yazın dışarısı sıcakken içerisi ferahlatıcı gelir; ama uzun süre kalındığında nem ve serinlik üşütebilir. Üzerinize ince bir kat almak akıllıca olur.
Karanlığın sakinleri
Dupnisa yalnızca taşın değil, canlıların da yurdudur. TAY kaydına göre Kuru ve Kız mağaralarında yarasa yoğunluğu yüksektir ve 2001 yılındaki sayımda sekiz türden 30.000'in üzerinde yarasa kaydedilmiştir. Valilik sayfası mağarayı sulak alan niteliğinde bir mağara ekosistemi olarak tanımlar. Böyle bir ekosistemde yarasalar, böcekler ve su yaşamı birbirine bağlıdır; birinin rahatsız edilmesi diğerlerini de etkiler.
Yarasa kolonileri nedeniyle bazı bölümlerin mevsimlik olarak kapanabileceğini bilmek, ziyaret planı yapanlar için yararlıdır. Hangi bölümlerin ne zaman gezilebildiği güncel bilgidir; bunun için İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Valilik sayfalarına bakmak gerekir. Mağaraya girdiğinizde sessiz konuşmak, ışığı tavana tutmamak ve hiçbir şeye dokunmamak, canlıların rahatını korumanın en basit yoludur. Duvarlara dokunmamak damla taşlarını da korur, çünkü elin yağı oluşumun büyümesini durdurabilir.
Keşiften turizme
Mağaranın bilimsel tanınması yeni değildir. TAY kaydına göre BİMAK, 1979-1980 yıllarında burada bir speleolojik rapor hazırlamıştır. Speleoloji, mağaraların oluşumunu, yapısını ve yaşamını inceleyen bilim dalıdır.
Kültür Portalı, mağaranın turizme Haziran 2003'te açıldığını bildirir ve Trakya'nın turizme açılan ilk ve tek mağarası olarak tanıtır. Aynı sayfaya göre Kuru Mağara'nın 250 metresi ile Sulu Mağara'nın 200 metresi turizme açıktır. Bu bölümlerde yürüyüş iskelesi ve aydınlatma bulunur. İskele sayesinde nemli zemine basmadan ilerlenir; böylece hem ziyaretçi güvenliği hem de zeminin korunması sağlanır. Valilik sayfası da mağaranın 2003'te turizme açıldığını doğrular.
Gezi rehberi
Ayakkabı seçimi bu gezinin en önemli hazırlığıdır. Kaymaz tabanlı, kapalı ve rahat bir ayakkabı giyin; ıslak ve eğimli yerlerde sandalet ya da düz tabanlı ayakkabı sorun çıkarır. Mağara içi serin olduğundan mevsim yaz da olsa üzerinize bir hırka ya da ince mont almanız yerinde olur. Yanınıza büyük çanta almak yerine küçük bir çanta ve su şişesi yeterlidir.
Giriş ücreti, ziyaret saatleri ve tur uzunluğu gibi değişken bilgileri güncel haliyle öğrenmek için İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Valilik sayfalarına bakın. Hava koşulları, yol durumu ve bölümlerin açık olup olmadığı da yola çıkmadan önce sorulması gereken konulardır. Yağışlı dönemlerde yer altı suyu ve zemin durumu değişebilir; bu nedenle önceden teyit etmek iyi bir alışkanlıktır.
Ziyareti Demirköy ve çevresindeki doğa yürüyüşleriyle birleştirmek, günü doldurur. Sarpdere çevresindeki ormanlık yamaçlar, dere vadileri ve kırsal yollar, mağaradan çıkınca ışığa dönmek için güzel bir fon sunar. Kırklareli merkezinden gidecekseniz dönüş yolculuğunu da hesaba katın ve karanlık basmadan dağ yolunu geride bırakmaya çalışın.
Adı nereden geliyor
Dupnisa adı Bulgarcada delik anlamına gelir. Bu küçük ayrıntı, mağaranın sınır coğrafyasında, farklı dillerin iç içe geçtiği bir bölgede yer aldığını hatırlatır. Mağaranın bugünkü kimliği ise Kırklareli'nin doğa ve jeoloji mirasını anlatan yer altı galerisidir.
Kapanış
Dupnisa Mağarası, Trakya'nın bilinen manzarasına bambaşka bir boyut ekler. Mermerin içinde yavaşça şekillenen galeriler, yer altından akan su ve karanlığı yurt edinmiş yarasalar bir arada düşünüldüğünde, ziyaret yalnızca bir manzara gezisi olmaktan çıkar ve doğanın zaman ölçeğine bir bakışa dönüşür. Hazırlıklı gidin, güncel bilgiyi resmi sayfalardan alın ve mağarayı bulduğunuz gibi bırakın.
Kaynaklar
- Kültür Portalı, Dupnisa Mağarası, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/kirklareli/gezilecekyer/dupnisa-magarasi
- Kırklareli Valiliği, Dupnisa Mağarası, https://www.kirklareli.gov.tr/dupnisa-magarasi
- TAY Projesi, Dupnisa Mağarası kaydı, http://www.tayproject.org/Magara.fm$Retrieve?MagaraNo=10690&html=cave_detail_t.html&layout=web
- Vikipedi, Dupnisa Mağarası, https://tr.wikipedia.org/wiki/Dupnisa_Ma%C4%9Faras%C4%B1
Yorumlar
İlk yorumu sen yaz
