Raylarla Bursa, BursaRay ve T1 ile Tarihi Çekirdek
Bursa'yı gezmenin en rahat yolu arabayı hiç düşünmemektir. Şehrin tarihi çekirdeği, Uludağ'ın eteğinde doğu batı yönünde uzanan dar bir şerittir ve o şeridin altından bir metro hattı, üstünden iki tramvay hattı geçer.
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Bursa'yı gezmenin en rahat yolu arabayı hiç düşünmemektir. Şehrin tarihi çekirdeği, Uludağ'ın eteğinde doğu batı yönünde uzanan dar bir şerittir ve o şeridin altından bir metro hattı, üstünden iki tramvay hattı geçer. Hanlar bölgesi, Kültürpark, Merinos, Tophane yamacı ve Yeşil semti aynı raylı sisteme asılı duran duraklardır. Bu yazı Bursa'da yaşayan ve şehri raylarla dolaşan bir gözle, hangi hattın nereye götürdüğünü, hangi duraktan hangi müzeye yürüneceğini ve teleferiğe nasıl aktarılacağını anlatıyor. Ücret ve sefer bilgisi için her zaman işletmeci BURULAŞ'ın sitesine bakın; burada yalnızca güzergah ve yürüyüş var.
Şehrin omurgası BursaRay
BursaRay, Bursa'nın hafif raylı metrosudur. Vikipedi'nin aktardığına göre inşaat 8 Temmuz 1998'de başladı ve yolcu seferleri 23 Nisan 2002'de ilk etapla açıldı. Sonraki yirmi yılda hat doğuya Arabayatağı'na, batıda üniversiteye, kuzeyde Emek'e ve 2014'te doğuda Kestel'e kadar uzadı; sistem bugün yaklaşık 40 kilometre uzunluğunda ve kırk altı istasyonu olan bir ağa dönüştü. İki ana hat vardır. M1 batıdaki Geçit Balat ucundan doğudaki Arabayatağı'na, M2 Uludağ Üniversitesi'nden Kestel'e gider; ikisi Acemler ile Arabayatağı arasındaki ortak gövdeyi paylaşır. Gezgin için önemli olan tam da o ortak gövdedir, çünkü tarihi çekirdeğin bütün durakları orada sıralanır. BURULAŞ sistemi şehrin doğu, batı ve kuzey akslarını birbirine bağlayan omurga olarak tanımlar; şehirde yaşayan biri için bu, nerede olursanız olun merkeze tek aktarmayla inebilmek demektir.
Batıdan doğuya dört durak, dört ayrı Bursa
Acemler'den sonra doğuya doğru giderken duraklar birbirinden farklı dört Bursa'yı açar. Kültürpark istasyonu, Reşat Oyal Kültür Parkı'nın ve onun içindeki Bursa Arkeoloji Müzesi'nin kapısıdır. 1972'den beri park içinde olan müzede Prusa ve Bitinya buluntuları, bahçede lahitler ve mezar anıtları sizi bekler; istasyondan müzeye parkın ağaçlı yolları boyunca yürürsünüz. Bir sonraki durak Merinos'tur. Buradan çıkınca Cumhuriyet'in yünlü fabrikasının dönüştüğü park, kongre merkezi ve Tekstil Sanayi Müzesi karşınızdadır; aynı duraktan T1 ve T2 tramvaylarına aktarma yapılır. Osmangazi istasyonu şehrin yeni merkezine, Kent Meydanı çevresine açılır. Sonra en önemli durak gelir. Şehreküstü istasyonunun adı yanında Ulucami Hanlar Bölgesi yazar ve bu bir abartı değildir; merdivenlerden çıkınca birkaç dakikada Ulu Cami'nin önündesiniz, hemen arkasında Koza Han, Bedesten ve Emir Han'ın çarşı dokusu başlar. Demirtaşpaşa durağı aynı çarşının doğu ucuna, Gökdere durağı ise şehri ikiye bölen derenin vadisine iner. Vikipedi'ye göre Şehreküstü'de T1 ve T3 tramvaylarıyla da bağlantı vardır.
Şehreküstü'den Tophane yamacına
Osmanlı'nın ilk başkentini hissetmek için Şehreküstü'de inin. Ulu Cami'nin batı kapısından çıkıp Atatürk Caddesi boyunca batıya yürüyün, sonra sağdaki yokuşlardan birine sapın; on beş dakikalık bir tırmanışla kendinizi surların üstündeki Tophane'de, Osman Gazi ve Orhan Gazi türbelerinin olduğu parkta bulursunuz. Buradan ovaya bakan manzara, metroyla gelen bir gezginin alabileceği en iyi ödüldür. Dönüşte aynı yoldan Heykel'e inmek yerine Hisar içindeki dar sokaklardan Kent Müzesi'ne inebilirsiniz; müze Heykel Meydanı'ndaki 1926 tarihli eski adliye binasındadır ve 2004'ten beri şehrin yakın tarihini anlatır. Heykel aynı zamanda T1 tramvayının durağıdır, yani çıkış da raylarladır.
T1, çarşının çevresinde bir halka
T1 tramvayı 12 Ekim 2013'te yolcu taşımaya başladı. Vikipedi on altı duraklı, altı kilometrelik bir hat olarak tanımlar; İngilizce Vikipedi hattın bir halka biçiminde döndüğünü yazar. Duraklar tarihi çekirdeği neredeyse eksiksiz çevreler. Heykel ve Ulucami çarşının güney kenarında, Kayhan ve Timurtaşpaşa Cumhuriyet Caddesi'nin doğusunda, Demirtaşpaşa ve Çatalfırın çarşının doğu çıkışında, Gazcılar, Altıparmak ve SGK batıya giden caddede, Kültürpark Millet Bahçesi parkın kapısında, Adliye, Darmstadt ve Uluyol yeni şehirde, Çarşamba Merinos ve Kent Meydanı ise Merinos yerleşkesinin yanındadır. Osmangazi durağında BursaRay'a ve T2'ye, Demirtaşpaşa'da yine BursaRay'a aktarma yapılır. Bursa'da yaşayan biri için T1'in güzelliği şudur: Heykel'de çarşıya girip Merinos'ta müzeye çıkan, sonra Kültürpark'ta parka inen bir gün, tek tramvayla ve birkaç yüz metre yürüyüşle kurulur. Çarşıdan Merinos'a tramvayla gidip BursaRay'la dönmek, iki hattı aynı günde denemenin en kolay yoludur. Hat üstündeki ek bilgi olarak, T2 tramvayı 2 Temmuz 2022'den beri Kent Meydanı'nı şehirlerarası otobüs terminaline bağlar; otobüsle gelen gezgin için tarihi çekirdeğe ilk adım odur.
T3, Cumhuriyet Caddesi'nde nostaljik tramvay
Bursa'nın en sevimli raylı aracı T3'tür. Cumhuriyet Caddesi, İngilizce Vikipedi'ye göre 1906'da açılmış, 1926'da bugünkü adını almış ve 2004'te araç trafiğine kapatılmış bir çarşı caddesidir; cam eşya, halı ve perde satan yüzlerce dükkanla tarihi hanların tam ortasından geçer. Trafik kapanınca caddeye bir tramvay yakışır fikri doğdu. Temel 2 Ocak 2011'de atıldı; dönemin haberine göre hatta 1952'de Almanya'da üretilmiş, daha önce İstanbul'un Moda hattında çalışmış üç eski araç bakımdan geçirilerek konuldu. Vikipedi'ye göre ilk etap 28 Mayıs 2011'de, Gökdere'den Çınarönü'ne uzanan ikinci etap 5 Kasım 2011'de açıldı. Hat dar hatlıdır ve dokuz duraklıdır; Zafer Meydanı ucundan Kozahan, Tuzpazarı ve Çancılar'ı geçip Gökdere Panorama'da vadiyi aşar, Meydancık ve İncirlik Pazarı'ndan Emirsultan Mezarlığı durağına ve Çınarönü'ne varır. Çancılar'da Şehreküstü metrosuna, Gökdere'de BursaRay'a yakınsınız. T3'ün asıl değeri hızı değil, yavaşlığıdır. Kozahan durağında inip Koza Han'ın avlusuna girmek, sonra aynı tramvayla Yeşil semtine doğru devam etmek, çarşıyı ayak değiştirmeden iki ayrı ölçekte görmek demektir. Çınarönü ucundan Emir Sultan ve Yeşil Camii ile Yeşil Türbe'ye yokuş yukarı kısa bir yürüyüş vardır. Hat zaman zaman bakım ve altyapı çalışmaları nedeniyle kısmen işletilir; BURULAŞ duyurularına bakın.
Raydan teleferiğe, Uludağ'a aktarma
Bursa'nın raylı sistemi dağda biter. Türkiye'nin ilk teleferiği olan Bursa Teleferik 29 Ekim 1963'te açıldı; Kültür Portalı'na göre 2012'ye kadar aynı teknolojiyle çalıştı ve 7 Haziran 2014'te altyapısı, istasyonları ve kabinleriyle tümüyle yenilendi. Hat Yıldırım ilçesindeki Teferrüç'ten başlar, 1.231 metredeki Kadıyayla'ya, 1.635 metredeki Sarıalan'a ve 1.810 metredeki Oteller Bölgesi'ne çıkar. Kabinler sekiz kişiliktir ve yolculuk, otuz altı kilometrelik ve üç yüzden fazla virajlı dağ yolunun yerine birkaç dakikalık bir uçuş sunar. Teferrüç istasyonu Piremir Mahallesi'nde, Teleferik Caddesi'ndedir. Buraya ray doğrudan gitmez; Kültür Portalı merkezden Teferrüç'e otobüsle ulaşıldığını yazar. Pratik aktarma Heykel ya da Demirtaşpaşa çevresinden Teferrüç otobüsüne binmektir; durak ve hat numarası için BURULAŞ'ın yol bulma sayfasına bakın. Sarıalan'da kayın ve köknar ormanında yürümek, dönüşte Kadıyayla'da piknik alanlarına uğramak bir yarım gün eder. Aynı gün sabah Şehreküstü'de çarşıyı, öğleden sonra teleferikle dağı görmek Bursa'da yaşayanların tanıdık bir hafta sonu düzenidir.
Küçük öneriler
Bursa'nın bütün raylı hatları ve otobüsleri tek kart sistemiyle çalışır; kartı istasyonlardaki noktalardan alıp doldurabilirsiniz, güncel ücret ve çalışma saatleri BURULAŞ'ın sitesindedir. Hafta sonu sabahları çarşı sakindir, Şehreküstü'den erken girin. Tramvaylar ve metro aynı kartla aktarma yapılacak biçimde kurulmuştur; Merinos, Osmangazi ve Demirtaşpaşa aktarma noktalarıdır. Cumalıkızık'a gitmek isteyenler M2 ile Cumalıkızık Değirmenönü istasyonuna kadar rayla gelip oradan köye çıkan otobüse geçebilir. Yürüyüşlerin çoğu yokuştur; Tophane ve Yeşil için rahat ayakkabı alın. Raylarla gezilen bir Bursa, otoparkla uğraşmadan, çarşıdan dağa aynı günde uzanan bir şehir sunar.
Kaynaklar
- BURULAŞ, BursaRay, https://www.burulas.com.tr/hizmetler/bursaray
- BURULAŞ, BurTram T1, https://www.burulas.com.tr/hizmetler/bursaray/burtram/hareket-saatleri/burtram-t1
- Kültür Portalı, Teleferik, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/bursa/gezilecekyer/teleferik
- Vikipedi, BursaRay, https://tr.wikipedia.org/wiki/BursaRay
- Vikipedi, Bursa tramvayı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bursa_tramvayı
- Wikipedia, Trams in Bursa, https://en.wikipedia.org/wiki/Trams_in_Bursa
- Wikipedia, Cumhuriyet Caddesi, https://en.wikipedia.org/wiki/Cumhuriyet_Caddesi
- Timeturk, Bursa'da nostaljik tramvayın temeli atıldı (2 Ocak 2011), https://www.timeturk.com/tr/2011/01/02/bursa-da-nostaljik-tramvay-in-temeli-atildi.html
- Vikipedi, Bursa Kent Müzesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bursa_Kent_Müzesi
Yorumlar
İlk yorumu sen yaz
