Kuzguncuk'tan Balat'a Çok Kültürlü Mahalleler
İstanbul'un bir mahallesinde aynı sokakta cami, kilise ve sinagog görmek şaşırtıcı değil, olağandır. Osmanlı İstanbul'unda Rumlar, Ermeniler, Yahudiler ve Müslümanlar ayrı mahallelerde ama iç içe yaşadı; 20.
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

İstanbul'un bir mahallesinde aynı sokakta cami, kilise ve sinagog görmek şaşırtıcı değil, olağandır. Osmanlı İstanbul'unda Rumlar, Ermeniler, Yahudiler ve Müslümanlar ayrı mahallelerde ama iç içe yaşadı; 20. yüzyılın göçleri bu dokuyu inceltti ama silmedi. Bugün birkaç mahalle o geçmişi hala taşıyor ve yürüyerek okunabiliyor.
Kuzguncuk, Üsküdar'ın kuzeyinde, Boğaz'a inen tek bir caddeden oluşur. İcadiye Caddesi boyunca yürürken sırasıyla Ermeni kilisesi, Rum Ortodoks kilisesi, iki sinagog ve caminin duvarlarını geçersiniz; bazıları birbirine bitişiktir. 19. yüzyılda mahallenin çoğunluğu Yahudi ve Rum'du; bugün ahşap evleri, mahalle bostanı ve fırınlarıyla sakin bir semt, dizi setlerinin de gözdesi.
Balat ve Fener, Haliç'in batı kıyısında yan yana iki mahalle, iki ayrı hikaye. Fener, Bizans'tan beri Rum mahallesi; Patrikhane hala burada, tepesindeki kırmızı tuğlalı Rum Lisesi hala okul. Balat ise Osmanlı'nın büyük Yahudi mahallesiydi; 1492'de İspanya'dan gelen Sefaradlar ve daha önce Balkanlar'dan gelenler burada yerleşti. Ahrida Sinagogu 15. yüzyıldan bugüne ayakta ve gemi pruvası biçimli kürsüsüyle benzersiz. Bulgar Ortodoks cemaatinin Demir Kilisesi sahildedir. 1950'lerden sonra boşalan mahalle son on yılda kafeler ve restorasyonlarla yeniden doldu; rengarenk evler fotoğrafçıları çekiyor, ama sokaklardaki eski yazılar ve kapı üstlerindeki İbranice, Yunanca harfler asıl hikayeyi anlatıyor.
Galata ve Karaköy, Cenevizlilerin ticaret kolonisiydi ve Beyoğlu'nun Levanten çağını başlattı. Galata Kulesi Ceneviz surlarının kalıntısıdır; Neve Şalom Sinagogu, Sent Antuan Kilisesi ve İstiklal'in çevresindeki Rum, Ermeni ve Katolik kiliseleri aynı yüzyılın izleridir. Bankalar Caddesi'nde Osmanlı Bankası'nın binası ve Kamondo Merdivenleri, Yahudi bankerlerin şehri nasıl biçimlendirdiğini gösterir.
Bu mahalleleri gezerken birkaç şeye dikkat edin. Sinagoglar güvenlik nedeniyle yalnızca randevuyla açılır, birkaç gün önceden başvurun. Kiliseler genellikle gündüz açıktır ama ayin saatlerinde sessizlik beklenir. Yerel halk fotoğraf çekilmesine alışık ama evlerin içini ve insanları izinsiz çekmeyin. Ve mahallelerin bugün de yaşayan yerler olduğunu unutmayın: Kuzguncuk'un fırını, Balat'ın bakkalı, Fener'in okulu bir dekor değil, hayat.
Bu mahallelerin ortak dersi şudur: İstanbul'un çok kültürlülüğü bir müzede sergilenmez, sokakta yürür. Bir caminin gölgesinde bir kilisenin çanı, bir sinagogun kapısında bir bakkalın kedisi — şehir tarihini böyle taşır.
Bu mahalleleri gezmenin en iyi yolu bir rehber kitap değil, yavaş yürümektir. Kuzguncuk'ta caddeyi denize doğru inin ve yukarı çıkarken yan sokaklara sapın; Balat'ta sahilden tepeye tırmanın ve her merdivende dönüp Haliç'e bakın; Galata'da Bankalar Caddesi'nden kuleye çıkan merdivenleri sayın. Her mahallenin bir fırını, bir kahvesi ve bir bakkalı vardır; oturun, çay isteyin ve mahallenin kendi hikayesini anlatmasına izin verin. Tarih burada duvarlarda değil, kapı eşiklerinde durur.
Yorumlar
İlk yorumu sen yaz
