Kekova ve Simena, Denizden Girilen Likya Kıyısı
Kekova, Antalya kıyısında bir kentin değil, bir kıyı alanının adıdır. Adalar, koylar, batık kalıntılar, kaya mezarları ve küçük limanlar bu alanda birbirine karışır.
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Kekova, Antalya kıyısında bir kentin değil, bir kıyı alanının adıdır. Adalar, koylar, batık kalıntılar, kaya mezarları ve küçük limanlar bu alanda birbirine karışır. Bu yazı, Kaş ile Demre arasında uzanan bu kıyıyı resmi kaynaklara dayanarak tanıtır ve bölgeye tekneyle gitmeden önce bilinmesi gerekenleri toplar.
Bir Kent Değil Bir Kıyı Alanının Adı
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Kültür Portalı, Kekova'nın bir şehir ya da antik kentten çok bir alanın adı olduğunu vurgular. Bölgeye adını veren Kekova Adası, alan içindeki en büyük adadır ve kıyıya yapışık bir boğaz oluşturacak biçimde uzanır. Alanda ayrıca İç Ada, Toprak Ada, Aşırlı Ada ve Kişnali Ada bulunur. Kekova, pitoresk adalar ve çok sayıda koydan oluşan bir topluluktur. Bölge Likya döneminden kalma antik kalıntılarla doludur.
Simena Örenyeri'ne ilişkin bilgilere göre ada, Simena'nın tam karşısındadır, 7,4 kilometre uzunluğundadır ve kıyıya en yakın yeri 500 metredir. Aynı kaynak Kekova adının, adanın yanı sıra Simena, Teimiussa (Üçağız), Aperlai (Sıcak) İskelesi, Akvaryum Koyu ve Gökkaya Koyu'nu içine alan bölgenin genel adı olduğunu söyler. Bu yüzden Kekova'yı haritada tek bir nokta olarak aramak yerine bir bölge olarak düşünmek gerekir. Kültür Portalı yerleşimi Demre ilçesi içinde gösterir, koruma bölgesinin adı ise Kaş-Kekova'dır. Biz bu yüzden bölgeyi Kaş ve Demre arasında diye tarif ediyoruz.
Likya Kıyısında Küçük Limanlar
Bölgenin merkezinde iki küçük yerleşme durur. Bunlardan biri bugün Kaleköy olarak anılan antik Simena, öteki antik dönemde Teimiussa adıyla bilinen Üçağız'dır. Simena Örenyeri sayfasına göre Simena, MÖ 4. yüzyıldan günümüze kadar iskan görmüş küçük bir Likya kıyı kentidir ve stratejik bir noktadır. Adı ilk kez MS 1. yüzyılda Plinius tarafından anılmıştır, ama Likya yazısıyla yazılmış bir kitabe ve Aperlai'de bulunan gümüş bir sikke, tarihinin MÖ 4. yüzyıla kadar indiğini gösterir.
Kaynakta Simena'nın, Aperlai başkanlığında Apollonia ve İsinda'nın da dahil olduğu bir federasyona üye olduğu, Likya birliğinde Aperlai tarafından temsil edildiği yazılıdır. Bölge Roma İmparatorluğu'na katıldıktan sonra Simena'nın bağımsız bir şehir olarak yaşamını sürdürdüğü anlaşılmaktadır. Üçağız ise Kekova bölgesine karadan ilk giriş yeri olarak tanıtılır. Antik dönemde Teimiussa liman kenti olarak bilinen bu yer, Akdeniz'in en şiddetli dalgalarına karşı denizcileri koruyan güvenilir bir köşe olarak anlatılır.
Simena Kalesi ve Kaleköy'ün Üstünden Bakmak
Simena, Türkiye'de yalnızca denizden ulaşılabilen nadir yerleşimlerden biridir. Simena Örenyeri sayfasına göre bu yerleşim Kekova Adası'nın karşısındaki yarımada üzerinde konumludur. Kıyıya yanaşıldığında gözünüze çarpan ilk yapı, Roma dönemine ait bir hamam kompleksinin kalıntılarıdır. Kitabesinde Aperlai halkı ve meclisi ile birliğin diğer şehirleri tarafından İmparator Titus'a armağan edildiği yazılı olan bu yapı, bölgenin federasyon ilişkilerinin taşa yazılmış bir izi sayılabilir.
Sahilden dik bir patika ve yer yer antik basamaklar yardımıyla kaleye çıkılır. Yolda iki lahit dikkat çeker; birinin küçük bir eksedrası vardır, ötekinin ise İdargus oğlu Mentor'a adandığına dair bir kitabesi bulunur. Kaleye ulaşıldığında ilk görülen kalıntı, doğal kayaya oyularak yapılmış tiyatrodur. Kaynak tiyatronun yedi oturma sıralı olduğunu ve üç yüz kişi kapasitesi taşıdığını belirtir. Kalenin diğer kalıntıları arasında su sarnıçları ve kaya mezarları vardır. Yukarıdan bakıldığında Kekova ve çevresinin en iyi manzaralarından biri izlenir. Ziyaret koşulları, açılış saatleri ve ücretler için Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Muze.gov.tr ve Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü sayfalarına bakın.
Suya Gömülen Kıyı, Batık Kalıntıların Hikayesi
Bölgenin en çok konuşulan özelliği suyun içinde ya da kıyıda kalmış kalıntılardır. Kültür Portalı, Kekova Adası'nın etrafını çok sayıda batık kentin çevrelediğini yazar. Simena Örenyeri sayfası, adanın Simena'ya bakan kuzey kıyılarında denizin dört ila beş metre derinliğine kadar uzanan, yarısı suyun içinde yarısı dışında taş merdivenler, ev kalıntıları ve iskele kalıntıları bulunduğunu söyler. Bu izlerin antik çağlardaki depremlerde kısmen suya gömülmüş bir uygarlığa ait olduğu da aynı kaynakta yazılıdır.
Kaleköy ile Üçağız arasında, özellikle lahitler için taş ocağı olarak kullanılmış küçük adacıklar vardır. Bu adacıklar arasından kıyıya doğru su altında kalmış yol ve rıhtım kalıntıları izlenebilir. Kıyıda su içinde duran Likya tipi lahitler, mendirek ve yapı kalıntıları ise durgun havalarda rahatlıkla görülebilir. Bu kalıntılara yalnızca uzaktan bakmak, onları gelecek kuşaklara taşımanın en güvenli yoludur. Batık kalıntılara dokunma, yüzme, dalış, tekne ve demirleme gibi konularda Özel Çevre Koruma Bölgesi kurallarına ve yetkili kurumların duyurularına uyulur.
Likya Mezarları ve Lahitler
Kekova çevresinin bir başka kimliği mezar mimarisidir. Kültür Portalı bölgede Likya yazısıyla yazılmış kitabeli mezarlar bulunduğunu, kıyıda su içinde Likya tipi lahitler yer aldığını ve kuzeyde lahitlerden ile az sayıda kaya mezarından oluşan bir nekropol sahası uzandığını belirtir. Simena Örenyeri sayfası, kalenin kuzeydoğusunda lahitler ve kaya mezarlarından oluşan geniş bir nekropol alanının uzandığını yazar. Bir ev tipi mezarda Likya dilinde bir yazıt dikkat çekicidir.
Bu mezarlar, yerleşme ile kıyının nasıl birlikte tasarlandığını gösterir. Lahitlerin suya yakın durması ve nekropolün kalenin gerisinde yer alması, kentin yaşam alanı ile ölü gömme geleneğinin aynı peyzaj içinde kurgulandığını düşündürür. Bu bölümdeki lahit ve kitabe yorumları yalnızca kaynaklarda yazılanlarla sınırlıdır; ayrıntılı çalışma için kazı ve araştırma yayınlarına bakılmalıdır.
Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi ve Doğa
Kekova yalnızca arkeolojik bir alan değildir. Kültür Portalı, bölgenin çok önemli jeolojik oluşumlara, oluklu bir kıyı hattına, hidrobiyolojik özelliklere ve zengin bir bitki örtüsüne sahip olduğunu belirtir. Simena Örenyeri sayfasına göre Kekova adası ve çevresindeki kıyılarda doğal, kültürel ve coğrafi değerlerin korunması amacıyla oluşturulmuş Kekova Özel Çevre Koruma Alanı 260 kilometrekarelik bir alanı kaplar ve Simena antik kenti bu alan içinde birinci derece arkeolojik sit alanı olarak tescillidir.
Bu koruma statüsü, ziyaretçiye de sorumluluk yükler. Kültür Portalı alanın Kaş-Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilerek koruma altına alındığını yazar. Bölgenin kaynak sayfalarında kıyı çizgisi, deniz yaşamı ve bitki örtüsü bir bütün olarak anılır; yani batık kalıntıya bakarken aynı anda hassas bir deniz ve kıyı ortamının içinde olduğunuzu unutmamak gerekir. Çöp bırakmamak, bitkilere ve kayalara zarar vermemek, bölgede duyurulan kurallara uymak temel ilkelerdir.
UNESCO Geçici Listesi'nde Kekova
Kekova hakkında sık karıştırılan bir nokta, bölgenin Dünya Mirası olup olmadığıdır. Kültür Portalı'na göre Kekova, tarihi, kültürel ve doğal özellikleriyle dünya mirası olarak önerilmektedir ve 2000 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer almaktadır. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün sayfası bölgeyi karma kategoride gösterir; kriterler kültürel olarak (ii) ve (iii), doğal olarak ise (vii) ve (ix) şeklinde yazılmıştır. Aynı sayfa Kekova Adası, arkeolojik Üçağız ve Kaleköy yerleşmeleri ve adayı çevreleyen batık kentin UNESCO Dünya Miras Listesi'ne önerilecek adaylar arasında olduğunu söyler.
Bu ifadeler, Kekova'nın henüz Dünya Mirası Listesi'ne girmediğini, geçici listede aday olarak beklediğini anlatır. Dolayısıyla bölge için Dünya Mirası alanı demek doğru olmaz; doğrusu, 2000'den beri geçici listede yer aldığını söylemektir. Aynı sayfa Kekova'nın yaşayan kültürel varlığın yanı sıra kültürel devamlılığın da önemli bir örneği olduğunu belirtir.
Tekneyle Gezmenin Pratiği
Kültür Portalı, karadan ulaşım imkanlarının kısıtlı olduğu bölge kıyılarına denizden ulaşımın teknelerle sağlandığını yazar. Simena, yalnızca denizden ulaşılabilen bir yerleşimdir. Üçağız ise Kekova bölgesine karadan ilk giriş yeri olarak tanıtılır. Dolayısıyla gezi planı yaparken önce Üçağız ve Kaleköy iskelelerini, sonra deniz koşullarını göz önünde bulundurmak gerekir.
Tekne seferleri, mevsim ve deniz durumuna göre değişir. Durgun havalarda su altı kalıntıları daha rahat seçilir; dalgalı günlerde ise görüş kısıtlanır. Sezon, saat ve ücret bilgisi değişkendir; bu nedenle güncel bilgiyi Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile ilgili belediyelerin duyurularından kontrol edin. Tekne işletmesi seçerken belgeli ve yetkili işletmeleri tercih etmek, İl Müdürlüğü'nün yayımladığı belgeli işletme ve deniz turizmi araçları listelerine bakmak güvenlidir.
Geziden önce Kaş-Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi kurallarını ve yetkili kurumların güncel duyurularını okuyun. Kalıntılara uzaktan bakın, çevreye zarar vermeyin ve bölgede belirtilen sınırlamalara uyun. Şapka, güneş koruyucu ve su yanınızda bulunsun; kaleye çıkış dik patikadan ve antik basamaklardan geçtiği için rahat, kaymayan ayakkabı önerilir. Işık açısından sabah ve ikindi saatleri hem kalıntıları hem de adanın silüetini daha yumuşak gösterir.
Kaynaklar
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Portalı, Kekova, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/antalya/gezilecekyer/kekova
- Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Kekova (Antalya) UNESCO Geçici Liste, https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-44418/kekova-antalya.html
- Turkish Museums, Antalya Demre Simena Örenyeri, https://www.turkishmuseums.com/museum/detail/1972-antalya-simena-orenyeri/1972/1
- Vikipedi, Kekova, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kekova
Yorumlar
İlk yorumu sen yaz
