Ana içeriğe atla
Radar Türkiye
Etkinlikleri uygulamada keşfet
Aç

Kastamonu Kalesi, Şehri Tepeden İzleyen Taş Gözcü

Kastamonu'nun hangi sokağında durursanız durun, başınızı kaldırdığınızda şehrin üstünde duran kaya kütlesini ve üzerindeki surları görürsünüz.

Radar TürkiyeRadar Türkiye6 Kasım 20268
Henüz puan yok

Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Kastamonu Kalesi, Şehri Tepeden İzleyen Taş Gözcü

Kastamonu'nun hangi sokağında durursanız durun, başınızı kaldırdığınızda şehrin üstünde duran kaya kütlesini ve üzerindeki surları görürsünüz. Kastamonu Kalesi, hem kentin siluetini belirleyen hem de ona adını veren anlatılarla anılan bir yapıdır. Bu rehber, kalenin tarihini, mimarisini ve ona nasıl çıkılacağını sade bir sırayla anlatıyor.

Şehrin tacı olan kaya tepe

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Kültür Portalı, kaleyi Kastamonu'nun ana simgelerinden biri olarak tanımlar ve kentin en yüksek noktasından şehrin tacı gibi durduğunu söyler. Aynı sayfaya göre kale şehrin batısında bir ana kaya kütlesi üzerindedir. Kastamonu Belediyesi'nin tanıtım sayfası da kalenin kentin en yüksek noktasında, batıda ana kaya kütlesi üzerinde bulunduğunu belirtir. Belediye sayfası, kalenin Cumhuriyet Meydanı'ndan ve şehrin birçok yerinden görülebildiğini de ekler. Bu yüzden kaleye çıkmadan önce meydandan bakmak iyi bir başlangıçtır. Saat kulesinin olduğu yönden bakıldığında kaya, surlar ve etraftaki yapılar tek bir kadraja girer. Sabah ışığında taşın rengi yumuşar, akşamüstü ise surların gölgesi uzar.

Komnenos kalesinden Kastamonu adına

Kültür Portalı, kalenin MS 12. yüzyılda Komnenoslar tarafından yaptırıldığını yazar. Ansiklopedik kaynaklarda ise kalenin 10. yüzyılda Bizanslı komutan Manuel Erotikos Komnenos'un egemenliği altındaki bölgede inşa edildiği anlatılır. Milli Eğitim Bakanlığı'nın okul dışı öğrenme sayfasında da aynı 10. yüzyıl anlatısı yer alır. İki anlatı arasındaki yüzyıl farkı nedeniyle yapım tarihini kesin bir yıl gibi vermek doğru olmaz. Ortak nokta, kalenin Komnenos adıyla anılan Bizans dönemi kökenli olmasıdır. Ansiklopedik anlatıya göre kale Kastra Komnenon, yani Komnenos'ların Kalesi diye anılmış ve bu adın zamanla bozulmuş biçimi şehrin adı olmuştur. Kastamonu Belediyesi de şehrin adının kökenine dair anlatıların bulunduğunu belirtir. Yani bugün Kastamonu diye andığımız şehrin adı, büyük olasılıkla bu kayanın üzerindeki yapıdan gelir.

El değiştiren kale

Ansiklopedik anlatıya göre şehir ve kale, Rum Selçukluları adına Çobanoğlu tarafından ele geçirilmiştir. Çobanoğlu'ndan sonra kale Candaroğulları'nın, en sonunda da Osmanlı İmparatorluğu'nun eline geçmiştir. Aynı kaynaklar, orijinal kalenin şehrin etrafında sur duvarları olduğunu, bugün ise yalnız iç kalenin kısmen ayakta kaldığını yazar. Kültür Portalı da orijinal yapıdan günümüze yalnızca iç kale bölümünün ulaştığını, dış surların ise 18. yüzyılın sonlarında yok olduğunu söyler. Bu yüzden bugünkü kale, bir zamanlar şehri çevreleyen büyük sistemin yalnızca çekirdeğidir. Çıkarken çevrenizdeki düzlüklere bakın. O düzlükler bir zamanlar dış surların koruduğu alandı.

Dört dönemin kalesi

Kale için kullanılan kültür dönemi etiketleri de bu çok katmanlı geçmişi doğrular. Kültür Envanteri kaydında yapı için Bizans, Anadolu Selçuklu, Candaroğlu ve Osmanlı kültürleri sıralanır. Bu sıra, kaleyi tek bir yönetimin eseri olarak değil, aynı kayanın birbirini izleyen dört ayrı yönetimce kullanılmış hali olarak okumayı önerir. Gezide bunun anlamı şudur: Aynı surda hem ilk yapımın hem sonraki onarımların izini aramak gerekir. Yönetimler değişse de kayanın üzerindeki konum değerini korumuştur, çünkü Kültür Portalı'nın da belirttiği gibi buradan Kastamonu panoramik olarak izlenebilir.

Bir Orta Çağ yapısından Türk mimarisine

Kültür Portalı, kalenin çeşitli dönemlerde geçirdiği değişikliklerin onu bir Orta Çağ Bizans yapısından çok Türk mimarisini yansıtan bir yapıya dönüştürdüğünü belirtir. Ansiklopedik kaynaklar iç kalenin Candaroğulları döneminde onarıldığını söyler. Bu sözler, kalenin tek bir çağın ürünü olmadığını gösterir. Duvarlarda farklı dönemlerin onarımlarını aramak kalede geçirilecek zamanın en verimli kullanımıdır. Taş işçiliğinin, harç dolgularının ve duvar kalınlıklarının her bölümde aynı olmadığına dikkat edin. Ansiklopedik kaynaklara göre kalenin kuzeyden güneye boyutu 155 metre, genişliği en dar yerde 30, en geniş yerde 50 metredir. Kalede 15 burç ve dış kaleye giden gizli bir geçit bulunduğu da aynı kaynaklarda yazılıdır. Bu ölçüler, yapının uzun ve dar bir kaya sırtına yayıldığını gösterir.

Sarnıçlar, zindan ve kaçış tünelleri

Kültür Portalı, kale içinde sarnıçlar, zindan ve kaçış tünelleri bulunduğunu yazar. Sarnıç, su baskısına ve kuşatmaya karşı kalenin içindeki en önemli hazırlıktır. Yüksek bir kayanın üstünde su kaynağı olmadığı için yağmur suyunu biriktirmek yaşam kaynağıdır. Zindan, kalenin yönetim ve güvenlik işlevini hatırlatır. Kaçış tünelleri ise kuşatma sırasında dışarıyla bağlantıyı sürdürmek için düşünülmüş savunma önlemleridir. Ansiklopedik kaynaklarda dış kaleye giden gizli bir geçitten söz edilmesi, bugün yok olmuş dış surların bir zamanlar iç kaleyle bağlantılı bir savunma düzeninin parçası olduğuna işaret eder. Bu bölümlerin hangilerinin ziyarete açık olduğu ve nasıl gezilebileceği konusunda güncel bilgiyi Kültür Portalı ve Kastamonu Belediyesi sayfalarından öğrenmek gerekir. Ziyaretten önce kalenin açık olup olmadığını da aynı kaynaklardan kontrol edin.

1943 depremi ve restorasyon

Ansiklopedik kaynaklara göre Cumhuriyet döneminde, 1943 yılındaki Tosya-Ladik depremi sonucunda kalenin bir bölümü yıkılmıştır. Aynı kaynaklar, Kastamonu Belediyesi'nin kaleyi 2005 yılında kısmen restore ettiğini yazar. Bu iki tarih, bugünkü görünümü anlamak için önemlidir. Kalenin bazı bölümlerinin yenilenmiş, bazı bölümlerinin ise yıpranmış olması bundan kaynaklanır. Taş yüzeylerde yeni ve eski işçiliği ayırt etmeye çalışın. Restorasyonun kısmi olduğu bilgisi, her yerin eşit durumda olmadığını hatırlatır. Bu yüzden izin verilen yerlerde yürüyün ve güvenlik uyarılarına uyun.

Panoramik bakış

Kültür Portalı, kalenin şehirden yaklaşık 120 metre yüksekte olduğunu ve Kastamonu'yu panoramik olarak izlemek için en iyi yer olduğunu söyler. Ansiklopedik kaynaklarda kalenin yüksekliği deniz seviyesinden yaklaşık 860 metre olarak verilir. Bu iki değer farklı şeyleri ölçer ve birbirini tam olarak karşılamaz, bu yüzden kesin bir sayı olarak değil, kabaca bir ölçü olarak okumak gerekir. Önemli olan, yukarıdan şehrin bütününü görmenizdir. Cumhuriyet Meydanı ve saat kulesi yönüne bakın, çatıları, sokak dokusunu ve çevredeki dağları ayırt etmeye çalışın. Güneşin batıya yaklaştığı saatler fotoğraf için en güzel ışığı verir. Rüzgarlı günlerde kaya üzerinde ince giyinmeyin.

Ziyaret öncesi hazırlık

Milli Eğitim Bakanlığı'nın okul dışı öğrenme sayfasında kalenin adresi Atabeygazi Mahallesi, Kale Yolu Sokağı olarak verilir. Aynı sayfadaki ziyaret notları, yağışlı havalarda zeminin kaygan olabileceğini ve rahat ayakkabı giyilmesi gerektiğini söyler. Güneşli havalarda şapka alınması da bu notlar arasındadır. Yakınlarda market bulunmadığı için gerekli ihtiyaçları önceden hazırlamak da aynı sayfada öğüt olarak yer alır. Sayfada kale, öğrencilere tarihi mekanı yerinde tanıma imkanı sunan bir öğrenme alanı olarak anılır ve hayat bilgisi ile sosyal bilgiler kazanımlarıyla ilişkilendirilir. Bu nedenle okul gruplarıyla ya da çocuklu ailelerle gelenler için kale, şehrin tarihini yerinde anlatmak adına uygun bir duraktır.

Nasıl gidilir, nasıl gezilir

Kültür Portalı'na göre kaleye Kastamonu merkezde bulunan Sinanbey Parkı'ndan giden yoldan ulaşılır. Sayfa, çok sık olmamakla birlikte dolmuşların da geçtiğini yazar. Kaleye ulaşım yönünden oldukça kolay olduğu da aynı sayfada belirtilir. Yürüyerek çıkmak isterseniz park çevresinden başlayıp yolu izleyin. Rahat ayakkabı seçin, çünkü zemin taşlıktır ve eğimlidir. Saat, ücret ve açık olma durumu gibi değişken bilgileri resmi sitelerden kontrol edin. Gün batımından önce yukarıda olmak, hem ışık hem de dönüş yolu için iyi bir plandır.

Kale ile birlikte planlanacaklar

Kale, şehir merkezindeki yürüyüşle kolayca birleştirilir. Meydandan kaleye bakıp çıkmak, tepeden meydana bakıp inmek, ikisini birbirine bağlayan en doğal kurgudur. Hava açıksa kalede bir saat, şehir merkezinde birkaç saat ayırmak iyi bir denge verir. Çocuklarla geziyorsanız kayalık bölümlerde dikkatli olun. Kale, Kastamonu'nun hikayesini yukarıdan okumanın en açık yoludur.

Kaynaklar

Yorumlar

0/1000

İlk yorumu sen yaz