Ana içeriğe atla
Radar Türkiye
Etkinlikleri uygulamada keşfet
Aç
Radar Türkiye

Ege Üniversitesi Kampüsünde Müze Günü

Bornova'yı çoğu İzmirli metro hattının doğu ucu, öğrenci kalabalığı ve hastane yolu olarak tanır.

Radar TürkiyeRadar Türkiye15 Ekim 2026
Henüz puan yok

Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Ege Üniversitesi Kampüsünde Müze Günü

Bornova'yı çoğu İzmirli metro hattının doğu ucu, öğrenci kalabalığı ve hastane yolu olarak tanır. Oysa Ege Üniversitesi'nin yerleşkesi ve yanından geçen Gençlik Caddesi, şehrin en yoğun müze kümelerinden birini barındırır. Fosillerden halk çalgılarına, dünyanın en küçük kitabı olarak tanıtılan minyatür baskıdan klasik dönem Anadolu halılarına kadar uzanan beş ayrı koleksiyon, birbirine yürüme mesafesinde durur. Bu yazı, o koleksiyonları tek bir hafta içi gününe sığdırmanın yolunu anlatıyor. Ücret ve saat rakamı vermiyoruz; ikisi de değişebiliyor ve her müzenin güncel bilgisi kendi sayfasında yayımlanıyor.

Neden hafta içi

Plan yapmadan önce bilinmesi gereken tek kural şu: üniversitenin müzeleri birer araştırma birimidir ve mesai düzeniyle çalışır. Tabiat Tarihi Müzesi'nin resmi sayfası cumartesi, pazar ve tatil günlerinde kapalı olduğunu yazar; Etnografya Müzesi ile Kağıt ve Kitap Sanatları Müzesi de hafta içi ziyaret edilir. Kampüsün hemen dışındaki Arkas Sanat Bornova ise kendi sayfasına göre yalnız pazartesi kapalıdır. Bu yüzden müze günü için en uygun gün salıdan cumaya herhangi bir gündür. Tabiat Tarihi Müzesi öğle saatlerinde ara verdiği için sabahı ona ayırmak, öğleden sonrayı köşklere bırakmak günü rahatlatır. Okul gezisi gibi kalabalık gruplar Tabiat Tarihi Müzesi'nden önceden randevu almalıdır; tek başına ya da aileyle gelen ziyaretçinin girişleri ise ücretlidir ve bazı gruplar için indirim uygulanır, güncel tarifeyi müzelerin sitesinden kontrol edin.

Kampüse varmak

Ege Üniversitesi 1955'te kurulan yasayla 1956'da eğitime başladı ve Ege Bölgesi'nin ilk, Türkiye'nin beşinci üniversitesi oldu. Bornova'daki yerleşkesi yaklaşık 3.450 dekarlık bir arazi üzerinde kurulu, yani yürüyerek gezilen ama küçük olmayan bir alan. En kolay geliş yolu İzmir Metrosu'nun M1 hattıdır. Yerleşkenin içinde kalan Ege Üniversitesi istasyonu 2012'de açıldı ve iki girişi var; bir önceki durak olan Bornova istasyonu ise Tıp Fakültesi ve hastanenin yakınına çıkar. Konak ya da Halkapınar'dan gelen biri metroyla kampüse doğrudan iner. Arkas Sanat Bornova'nın sayfası, köşke en yakın otobüs durağının Rektörlük durağı olduğunu belirtir; Evka 3 metro istasyonuna giden birkaç otobüs hattı bu duraktan geçer. Kampüs içindeki binaların yerini önceden üniversitenin yerleşke haritasından işaretlemek, geniş arazide yön kaybını önler.

Sabah, Tabiat Tarihi Müzesi

Günü fosillerle başlatın. Ege Üniversitesi Fen Fakültesi'ne bağlı bir doğa tarihi müzesi fikri 1963'te ortaya atıldı, 1967'de hayata geçti ve koleksiyon 1973'te Cumhuriyet'in ellinci yılı programı içinde ilk kez halka açıldı. Müze 1991'den beri Rektörlüğe bağlı Tabiat Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi olarak çalışıyor. Sergi altı galeriye ayrılır ve her galerinin sayfasında obje sayısı verilir. Giriş Galerisi'ni karşılayan en büyük parça, on iki metre uzunluğunda ve beş metre yüksekliğinde, polyesterden gerçek boyutlu bir Tyrannosaurus rex iskeletidir. Aynı galeride kılıç dişli kedi gibi Türkiye'de bulunmuş memeli fosilleri, kuşların atası sayılan Archaeopteryx ve Kütahya yöresine özgü kırmızı traverten sütunlar durur.

Paleontoloji Galerisi müzenin en kalabalık bölümüdür. Burada fosiller jeolojik zamana ve evrime göre dizilmiştir; Karbonifer döneminden kalma eğreltiotu fosilleri, filler, gergedanlar ve zürafagillere ait memeli fosilleri sırayla izlenir. Bu galerinin iki parçası özellikle dikkat çeker: Salihli yöresinde yaklaşık on bin yıl önceki bir volkan patlamasından sonra oluşmuş insan ayak izi ile Kahramanmaraş'taki Gavur Gölü bataklığında bulunmuş bir Suriye filinin iskeleti. Kayaç ve Mineral Galerisi'nde mermer, perlit ve kömür örneklerinin yanında dev boyutlu kuvars kristalleri sergilenir ve volkanizma ses ile duman efektleriyle anlatılır. Kuşlar Galerisi Ege'de gözlenen 104 türü, Genel Zooloji Galerisi ise Selçuk yöresinden iki Anadolu panteri örneğini gösterir. Evrim ve Karşılaştırmalı Osteoloji Galerisi'nde balina, devekuşu ve kanguru iskeletleri ile Uşak'ta yaşamış Roma dönemine ait bir insanın iskeleti yan yana durur. Çocukla geliyorsanız sırayı dinozordan başlatın, kuşları sona bırakın; bu müze bir saati rahatça doldurur.

Öğle, Etnografya Müzesi

Tabiat Tarihi Müzesi öğle arasına girdiğinde Etnografya Müzesi'ne geçin. Müzenin binası bugün Sirkehane adıyla bilinir; 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başı arasında yapılmıştır ve ilk sahibi bilinmez. İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin kent rehberine göre bina 1943'te Hazine'ye geçti, 1960'larda arka bölümü Ziraat Fakültesi'nin sirke ve turşu üretim yeri, ön bölümü lojman olarak kullanıldı. 1990'da trampayla üniversiteye devredilen yapı, büyük bölümü yıkılmışken 2010'da yeniden ayağa kaldırıldı ve aynı yıl Kültür Bakanlığı'nın onayıyla özel müze oldu. Taş ve tuğla dokulu cephesi, kapak görselinde gördüğünüz gibi bahçenin içinde sakin bir köşe kurar.

İçeride Balkan ülkeleri ve Türk dünyasından 2.100 parça geleneksel giysi, 110 halk çalgısı, takı, silah, sandık ve dolap sergilenir. Toplam obje sayısı üniversitenin Türkçe sayfasında 2.499, İngilizce sayfasında 3.400 olarak geçer; fark muhtemelen sergideki ve depodaki parçaların ayrı sayılmasından gelir. Müzenin en çok konuşulan bölümü düğün evidir. Burada 19. yüzyıl İzmir evi ortamında kına gecesi, çeyiz sergisi, düğün yemeği hazırlığı ve çeyiz yazma geleneği canlandırılır. Bir başka bölümde ahşap işçiliği, kunduracılık, bakır işleme ve terzilik gibi geleneksel meslekler yaşatılır. Süreli sergi salonu ile söyleşi ve dinletilere açılan bir toplantı salonu da müzenin parçasıdır. Bahçede, tarım aletleriyle süslenmiş bir kafeterya bölümü bulunur; öğle molasını burada vermek günün akışına uyar.

Öğleden sonra, Kağıt ve Kitap Sanatları Müzesi

Etnografyadan sonra rotayı kampüsün eski köşklerine çevirin. Kağıt ve Kitap Sanatları Müzesi, üniversiteye bağlı Levanten köşklerinden 19. yüzyıla ait Ballian Konutu'nda 12 Aralık 2012'de kuruldu, 2013'te özel müze statüsü aldı ve Türkiye'nin bu alandaki ilk müzesi olarak tanıtılıyor. Koleksiyonun bine yakın objesi kişi, kurum ve sanatçıların bağışlarıyla toplandı. Giriş katında kağıdın hikayesi anlatılır: papirüs ve parşömen gibi organik yazı malzemeleri, kağıdın oluşum süreci, 15. yüzyıldan bugüne dünya renkli kağıtları ve çağdaş kağıt sanatı. Üst kat kitaba ayrılmıştır. Matbaa bölümünde Gutenberg Matbaası'nda basılmış özgün bir inkunabel sayfası ile İbrahim Müteferrika Matbaası'nda basılmış özgün Vankulu Lügatı bulunur.

Bu müzede acele etmeyin. Sanatçı kitapları bölümünde Andy Warhol'a ait üç boyutlu kitaplar, çocuk kitapları bölümünde Küçük Prens ve Alice Harikalar Diyarında gibi eserlerin üç boyutlu baskıları, kitaplardaki ustalar bölümünde Picasso, Chagall ve Matisse'in özgün baskı resimleri yer alır. Hat, tezhip, minyatür, katı ve ebru gibi geleneksel kitap sanatlarının özgün örnekleri iki kata yayılır. Müzenin en çok ilgi gören parçası ise ipek kağıda elle basılmış, 2,4 ile 2,9 milimetre ölçülerindeki minyatür kitaptır. Eserlerin bir kısmı karanlık odalarda sergilenir ve cilt ayrıntıları yakından incelenebilir. Müze her yıl Müzeler Haftası'nda koleksiyona uygun atölye ve söyleşiler düzenler; o hafta denk gelirseniz programı önceden takip edin.

Köşkler arasında, La Fontaine Köşkü

Üniversite, Bornova'nın Levanten köşklerinden sekizini aslına bağlı kalarak restore ettiğini ve her birine yeni bir işlev verdiğini yazar. Rektörlük binası olarak kullanılan Büyük Ev bunların en ünlüsüdür; 1836'da Charlton Whittall tarafından satın alındığı kaydedilir. Bu köşklerin çoğu ofis olarak çalıştığı için içleri gezilmez, ama biri müzedir. La Fontaine Köşkü, Murat Köşkü'nün yanında durur ve adını kayıtlardaki ilk sahibi James La Fontaine'den alır. Köşk 1963'te üniversitenin bina ihtiyacı için satın alındı; sonraki yıllarda Körler Okulu, jandarma ve topçu birlikleri ile Halk Sağlığı Enstitüsü'ne ev sahipliği yaptı, 1996'da yeniden üniversiteye döndü. 2010'daki restorasyondan sonra Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi ve müzesi olarak kullanılıyor.

Bodrum ve iki kattan oluşan yapının cephesi sadedir; kemerli giriş kapısı ve ana caddeye bakan dökme demir balkon en belirgin öğeleridir. Vikipedi maddesi, freskler ve alçı tavanlar gibi özgün iç süslemenin büyük bölümünün zamanla kaybolduğunu not eder. Bu yüzden köşkte asıl bakılacak şey dışarıdan okunan mimaridir; caddenin karşısından balkonu ve kapı kemerini birlikte kadraja almak en iyi fotoğrafı verir. Müzenin ziyaret düzeni üniversitenin birim sayfalarından takip edilmelidir.

Günün sonu, Arkas Sanat Bornova

Günü kampüsün hemen dışında, Gençlik Caddesi'ndeki Mattheys Köşkü'nde kapatın. Köşkün yapım tarihi tartışmalıdır: Vikipedi 1780 tahminini ve bazı kaynaklardaki 1860 tarihini birlikte verir, restorasyonu yürüten mimara göre yapı farklı dönemlerde eklentilerle büyümüştür. Köşk uzun süre Wood-Paterson Evi diye anıldı. Ressam ve besteci Hortense Wood 1924'teki ölümüne kadar burada yaşadı; Franz Liszt'ten piyano dersi aldığı ve Liszt'in köşkün Kahire Odası denen bölümündeki piyanoyu çaldığı aktarılır. Yapı 2018'de satın alınıp beş yıl süren bir restorasyondan geçti ve 2023'te ziyarete açıldı.

Bugün köşkte Arkas Halı Koleksiyonu'ndan bir seçki sergileniyor. Kurumun sayfasına göre seçki ağırlıkla Batı Anadolu'da 15. ve 19. yüzyıllar arasında dokunmuş halılardan oluşur; Holbein, Lotto, Yıldızlı Uşak ve Madalyonlu Uşak gibi adlarla bilinen Uşak halılarının yanında Gördes, Bergama, Kula, Milas ve Konya yörelerinin halıları yer alır. Vikipedi'ye göre on salonda yetmiş beşe yakın halı, ayrıca dokuma tezgahı, iplik ve aletlerin bulunduğu bir salon ile kısa bir belgeselin gösterildiği bir oda vardır. Bahçede, 1970'te kapanan Bornova Golf Kulübü'nün anısına yapılmış dokuz parkurlu mini golf alanında her parkura bir Bornova köşkünün seramik maketi yerleştirilmiştir; köşk turunu küçük ölçekte tekrarlamak için güzel bir kapanış.

Pratik notlar

  • Gün salıdan cumaya kurulmalı; üniversite müzeleri hafta sonu, Arkas Sanat Bornova pazartesi kapalıdır.
  • Sabah Tabiat Tarihi, öğlen Etnografya, öğleden sonra Kağıt ve Kitap Sanatları ile La Fontaine, kapanışta Mattheys Köşkü sırası, öğle arasını ve kapanış saatlerini en iyi karşılayan düzendir.
  • Okul ya da kalabalık grupla gelenler Tabiat Tarihi Müzesi'nden ve Arkas Sanat'tan randevu almalıdır.
  • Kampüs bir eğitim alanıdır; sınav dönemlerinde fakülte binalarının çevresinde sessiz kalın ve yalnız ziyarete açık birimlere girin.
  • Bu yazıdaki köşklerin tarihini daha geniş anlatan Levanten İzmir yazımızla birlikte okuyabilirsiniz.

Kaynaklar

Yorumlar

0/1000

İlk yorumu sen yaz