Ana içeriğe atla
Radar Türkiye
Etkinlikleri uygulamada keşfet
Aç

Cunda Adası ve Ayvalık Adaları Tabiat Parkı Rehberi

Cunda Adası'na genel bakış Ayvalık Belediyesi'nin kültür sayfası, Alibey (Cunda) Adası'nı doğal güzellikleri ve tarihi yapıları nedeniyle koruma altına alınmış bir ada olarak tanıtır.

Radar TürkiyeRadar Türkiye6 Kasım 20265
Henüz puan yok

Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Cunda Adası ve Ayvalık Adaları Tabiat Parkı Rehberi

Cunda Adası'na genel bakış

Ayvalık Belediyesi'nin kültür sayfası, Alibey (Cunda) Adası'nı doğal güzellikleri ve tarihi yapıları nedeniyle koruma altına alınmış bir ada olarak tanıtır. Aynı sayfa Cunda'nın yerli turizm merkezleri arasında olduğunu, denize girilecek sahilleri, yerel mutfağı, tarihi dokusu ve mübadeleyle korunan kültürel mirasıyla ziyaretçilerini karşıladığını yazar. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın tabiat parkı sayfasında Alibey Adası, parkın içindeki 21 adanın başında anılır. Yani Cunda hem yerleşik bir kent dokusudur hem de korunan bir adalar kümesinin parçasıdır.

Adanın kısa tarihi

TÜBA-KED dergisinde yayımlanan kentsel mimarlık envanteri makalesine göre ada ve çevresine orada yaşayan Rum nüfus, güzel kokulu ada anlamına gelen Moshonisia adını vermiştir. Osmanlılar ise adayı Cezire-i Yunda, yani Yunda Adası olarak anmıştır; bugünkü Cunda adı buradan gelir. Makale, adanın 15. yüzyılda Osmanlı yönetimine girdiğini ve Midilli Mutasarrıflığına bağlı bir ilçe olduğunu yazar. Cunda 1862'de Ayvalık'tan bağımsız bir belediye, 1908'de ise bucak olmuştur. Yirminci yüzyılın başındaki nüfus değişiminden sonra adaya Girit ve Midilli'den gelen mübadiller yerleştirilmiştir. Ada 1980'den beri Alibey Adası adıyla anılır, yine de Cunda adı günlük dilde yaşamayı sürdürür.

Tarihi kent dokusu

Cunda'yı bir gezi rotası yapan şey, tek bir yapı değil, bütün olarak korunmuş dokudur. Makaleye göre Cunda, evleri, dükkanları, değirmenleri ve homojen kent dokusuyla özgün niteliklerini koruyabilmiş tarihi yerleşmelerimizden biridir. Kentsel sit alanı adanın Ayvalık'a bakan güney kısmında, iki mahalle sınırları içinde yer alır. Yerleşmenin ilk kurulduğu yer olduğu düşünülen Aşıklar Tepesi'nde sokak düzeni organiktir. Güneydeki sahilde ve sahile inen yamaçlarda ise ızgara planlı bir sokak düzeni hakimdir. Tek ya da iki katlı, bitişik düzenli kagir dükkanlardan oluşan ticari merkez güneydeki sahil boyunca uzanır.

Makale, 18. yüzyıldan 20. yüzyılın ilk yıllarına kadar çoğunlukta olan Rum nüfusun oluşturduğu kent mimarisinin özellikle sahile yakın bölgede varlıklı sahiplerinin gücünü yansıtır biçimde görkemli olduğunu belirtir. Arnavut kaldırımlı sokakların kenarında bitişik düzenli, iki ya da üç katlı, taş duvarlı evler dizilir. En belirgin özellikleri niş içine alınmış anıtsal kapıları, balkonları, çıkmaları, metal destekleri ya da taş konsolları ve pembe renkli Sarımsak taşından yapılmış söveleridir. Evlerin planında genellikle iç sofa vardır. Makaleye göre evlerin iki giriş kapısından biri zeytinyağı depolarına, diğeri konuta açılır. Ondokuzuncu yüzyılın ortalarından itibaren inşa edilen eklektik üsluptaki evlerde antik mimarinin etkileri görülür.

Bu yüzden Cunda'yı gezerken sokaklara bakarak yürümek yeterlidir. Kapıların ve söve taşlarının rengine, balkon destek ayrıntılarına ve taş konsollara göz atın. Bu ayrıntılar adanın bir dönemki zenginliğini sessizce anlatır. Yamaçlardan inen sokaklardan sahile ulaşınca dükkanların sıralı düzenini de fark edeceksiniz.

Köprüler ve yollar

Ayvalık Belediyesi'ne göre Alibey Adası'nın anakaraya bağlantısı iki ayrı köprüyle sağlanır. Dolap Boğazı mevkiinde 1964 yılında inşa edilen köprü Alibey ve Lale adalarını birleştirir. Belediye sayfası bu yapıyı Türkiye'nin ilk boğaz köprüsü olarak tanıtır; bu üstünlük iddiasını başka bir kaynakta doğrulayamadığımız için yalnızca belediyeye göre diye aktarıyoruz. Lale Adası ise anakaraya 1817 yılında denizin doldurulmasıyla yapılan 700 metrelik hemzemin bir köprü-yolla bağlıdır. Böylece Cunda'ya yolculuk, iki küçük adayı geçerek yapılan kısa bir su ve kara geçişi olur. Köprüden geçerken yavaşlamak, iki yandaki deniz manzarasını görmeyi sağlar. Araçla geçiyorsanız durmak için güvenli bir yer seçin.

Ayvalık Adaları Tabiat Parkı

Tarım ve Orman Bakanlığı 2. Bölge Müdürlüğü'ne göre Ayvalık Adaları Tabiat Parkı, Marmara ve Ege coğrafi bölgelerinin kesişim noktasında konumlanır. Alan, 21.04.1995 tarihli ve 22265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile tabiat parkı statüsüne kavuşturulmuştur. Toplam 19.624 hektarlık büyüklüğe sahip parkın 1.432 hektarı orman alanı, 1.028 hektarı hazine arazisi, 1.195 hektarı özel mülkiyet ve 15.969 hektarı deniz alanıdır. Park içinde Alibey, Pınar, Çıplak, Yellice, Güneş, Kız, Yumurta, Balık, Balkan, Kara, Hasır, Küçükmaden, Büyükmaden, Güvercin, Taşlı, Yelken, Yalnız, Yuvarlak, Göz, Tavuk ve Kumru adaları yer alır.

Bu rakamı Ayvalık Belediyesi'nin verdiği 17.900 hektarla karıştırmamak gerekir. Belediye sayfası, 1976'da Ayvalık ve çevresindeki 17.900 hektarlık alanın doğal ve tarihi sit alanı olarak kabul edildiğini yazar. Yani sit alanı ve tabiat parkı iki ayrı koruma statüsüdür ve her biri kendi kaynağında kendi büyüklüğüyle verilir. Çelişki gibi okunmamalıdır.

Bakanlık sayfası parkın Ayvalık ilçe merkezine yaklaşık 8,5 kilometre, Balıkesir il merkezine 122 kilometre, İzmir'e 157 kilometre mesafede olduğunu bildirir. Karayolu ulaşımı E-87 (D-550) üzerinden sağlanır. Parka en yakın havalimanı Balıkesir Koca Seyit Havalimanı'dır ve yaklaşık 41 kilometre uzaklıktadır. En önemli nokta şudur: Tabiat parkı içinde herhangi bir tesis yoktur. Ziyaretçiler ormanlık ve makilik alanlarda doğa yürüyüşü yapabilir, alandaki bitki ve hayvan türlerini gözlemleyebilir ve manzara fotoğrafçılığı yapabilir. Bu yüzden kamp ya da tekne turu önerisi yapmıyoruz; yeme içme, su ve dinlenme ihtiyacınızı alana girmeden önce planlayın. Güncel kullanım kuralları için Bakanlığın sayfasına başvurun.

Şeytan Sofrası'ndan adalara bakmak

Kültür Portalı'na göre Şeytan Sofrası olarak anılan tepelik alan, Ayvalık ilçe merkezinin 8 kilometre güneyinde yer alır. Sönmüş bir volkandan artakalan lav birikintileriyle oluşan tepe, yuvarlak bir sofra biçimini andırır. Burada devasa bir ayak izine benzeyen şekil demir bir kafes içine alınmıştır ve halk arasında bu izle ilgili çeşitli söylenceler anlatılır. Tepeden bütün Ayvalık adaları ve Midilli Adası görünür. Aynı sayfa Şeytan Sofrası'nın gün batımı manzarasıyla etkileyici olduğunu da yazar.

Ulaşım için portal, Ayvalık-Sarımsaklı arasında deniz tarafında Şeytan Sofrası tabelalarını izlemenizi ve yaklaşık on dakikalık bir yolla tepeye ulaşmanızı önerir. Yol ağaçlarla çevrili, biraz virajlıdır. Portal ayrıca Ayvalık'ta Cumhuriyet Meydanı'ndan kalkan dolmuşlardan ve Sarımsaklı plajlarından kalkan dolmuş taksilerden söz eder. Sefer saatleri ve ücretler değiştiği için güncel bilgiyi yerel ulaşım kaynaklarından öğrenin. Gün batımına yakın saatlerde gitmek istiyorsanız dönüş ulaşımını önceden düşünün.

Nasıl gezilir

Cunda'da en iyi gezi yürüyerek yapılır. Sokaklar Arnavut kaldırımlı olduğundan rahat ayakkabı giyin. Tarihi dokunun ayrıntıları için sabah saatleri daha sakindir ve ışık taş yüzeylere yumuşak düşer. Yaz aylarında kalabalık artar ve sıcak yorucu olabilir; ilkbahar ve sonbahar yürüyüş için genellikle daha rahattır. Yoğun saatlerde dar sokaklarda yavaş ilerleyin ve konutların önünü kapatmamaya özen gösterin.

Tabiat parkına yönelik herhangi bir deniz ulaşımı ya da operatör önerisi yapmıyoruz. Güncel ulaşım ve ziyaret koşulları için Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ayvalık Belediyesi'nin resmi sayfalarına bakın. Adaya ve parka giderken su ve güneş koruyucu taşıyın, çünkü gölge ve tesis sınırlı olabilir.

Doğaya saygı notları

Tabiat parkında tesis olmadığı için çöp kutusu ve benzeri hizmetlere güvenemezsiniz. Ne getirdiyseniz geri götürün. Makilik ve ormanlık alanlarda belirlenmiş patikalardan çıkmayın, bitki toplamayın ve ağaç dallarını kırmayın. Hayvanları uzaktan, rahatsız etmeden gözlemleyin; yiyecek vermeyin. Ateş ve kamp kurallarını Bakanlığın sayfasından kontrol edin; kuru mevsimde açık alanda ateşle dikkatli olunması gerekir. Cunda'nın kentsel sit alanında da aynı özen geçerlidir: duvarlara yazı yazmayın, tarihi yapılara zarar vermeyin.

Kaynaklar

Yorumlar

0/1000

İlk yorumu sen yaz