Çakalburnu'ndan Kozak'a İzmir'de Dört Mevsim Doğa Yürüyüşü
İzmir'de doğa yürüyüşü için uzağa gitmek gerekmez.
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

İzmir'de doğa yürüyüşü için uzağa gitmek gerekmez. Körfezin güney kıyısındaki bir lagünden, termal bölgenin arkasındaki çam ormanına, antik çağda Olimpos diye anılan bir dağdan Bergama'nın fıstık çamlı yaylasına kadar şehrin her mevsime uyan bir patikası vardır. Bu yazı yılı dörde bölüyor ve her mevsim için o dönemde en iyi yaşanan yürüyüşü öneriyor. Hepsinin bilgisi okunmuş kaynaklara dayanıyor; ulaşım ve kurallar değişebildiği için yola çıkmadan önce işleten kurumların güncel duyurularına bakın. Dağ yürüyüşlerinde hava değişkenliğine karşı yanınıza katmanlı giysi, yeterli su ve haritalı bir telefon almayı ihmal etmeyin.
Kış, Çakalburnu kıyısında kuşlar
Kışın İzmir'de yürüyüş denince akla ilk gelecek yer dağ değil, deniz kıyısıdır. Çakalburnu Lagünü, Balçova'nın Bahçelerarası Mahallesi'nde, İnciraltı Kent Ormanı'nın batısında yer alan küçük bir sulak alandır ve birinci derece sit alanı statüsündedir. Lagünde bugüne kadar 121 kuş türü kaydedilmiştir. Kış aylarında çamurcunlar, kaşıkgagalar, sakarmekeler ve kızılbacaklar gibi su kuşları buraya gelir. Flamingolar ise yıl boyunca lagündeki deniz börülceleri ve sazlıkların arasında görülebilir. Burası Akdeniz havzasında geleneksel dalyancılığın eskiden yapıldığı bir yerdir ve kesin korunacak hassas alan ilan edilmiştir. Dokuz Eylül Üniversitesi'nden Prof. Dr. Doğan Yaşar, kuşların 1990'lara kadar Halkapınar'a gittiğini, orası kirlenince doğrudan bu lagüne yöneldiğini anlatıyor. Aynı uzman, körfezdeki kirliliğe bağlı olarak deniz marullarının artık yılın her ayında lagünü kaplayabildiği uyarısını da yapıyor.
Yürüyüş için en büyük kolaylık lagünün şehrin içinde olmasıdır. Birdingplaces sitesine göre buraya Konak'tan başlayan bisiklet yoluyla ya da İnciraltı adlı otobüs hattıyla ulaşılır. Arazi düzdür, yol kaplamalıdır ve tekerlekli sandalyeyle de gezilebilir. Dürbününüzü alın, sabah erken gelin ve kıyı boyunca yavaş yürüyün. Yaz aylarında aynı kıyıda uzunbacaklar, Akdeniz martıları ve mahmuzlu kızkuşları görülür; yani lagün her mevsim başka bir kuş topluluğuna ev sahipliği yapar. Kuşlara yaklaşmak için sazlığa girmeyin; korunan bir alandasınız. Aynı uzmana göre İzmir'in şanslı yanı, bir kentin içinde hem böyle bir dalyanın hem de Gediz Deltası'ndaki kuş cennetinin aynı anda bulunmasıdır; kuşlar bu iki sulak alan arasında beslenme yeri bulur. Yürüyüşü doğusundaki İnciraltı Kent Ormanı'nın gölgeli yollarıyla birleştirirseniz rahatlıkla yarım günlük bir gezi kurarsınız.
İlkbahar, Nif Dağı ve Karabel
Bahar geldiğinde İzmir'in doğusundaki Kemalpaşa canlanır. Visit İzmir'in tanıttığı gibi ilçede ilkbaharda sayısız meyve ağacı çiçek açar. Kemalpaşa'ya hakim olan Nif Dağı, Bozdağlar silsilesinin batıya uzanan ucudur ve 1.510 metre yüksekliğindedir. Dağ, antik çağda Olimpos adını taşımış on dokuz dağdan biridir. Vikipedi dağın Vişneli köyü sınırlarında yükseldiğini belirtir. Denize yakınlığı nedeniyle nemli bir iklime sahip olan Nif bol yağış alır; sonbahar ve kış aylarında zirveleri karla örtülür, baharda ise yamaçları yemyeşildir. Dağın eteklerinde geniş ormanlar vardır ve çevre köylerin kirazı ile çileği bölgede ünlüdür.
Nif Dağı yalnız bir doğa alanı değil, aynı zamanda bir arkeoloji sahasıdır. 1999'dan bu yana süren araştırmalarda dağın doğu kesiminde oda mezarlar, Lidya ve Helenistik dönemlere ait kale kalıntıları ve Bizans'ın Laskarisler dönemine ait bir sarayın izleri bulunmuştur. Karamattepe kazı alanında ise bronz döküm ve demir işlemeye ait işlikler ortaya çıkarılmıştır. İlk evre MÖ 7. yüzyıl civarına, ikinci evre ise MÖ 546 sonrasına, yani Pers ordusuna mühimmat üretilen döneme tarihlenir. Dağ, Kemalpaşa, Torbalı, Buca ve Bornova ilçelerinin ortak sınırları çevresinde uzanır ve İzmir'e doğudan girerken geçilen Belkahve Geçidi de onun bir koludur. Yürüyüşte bir kalıntıyla karşılaşırsanız ona dokunmadan bakın; dağda kaçak kazı sorunu uzun süredir devam ediyor.
Dağın doğusundaki Karabel Geçidi'nde ise Ege'nin en eski anıtlarından biri durur. Kemalpaşa ile Torbalı arasındaki yolun kenarında, kayaya oyulmuş Karabel kabartması MÖ 13. yüzyıla tarihlenir ve bölgede hüküm süren Hitit-Luvi beyliği Mira'nın bir hükümdarını gösterir. Kabartmanın çevresindeki mesire alanında çamların gölgesinde mola verebilirsiniz. Kemalpaşa İzmir'e yirmi dokuz kilometre uzaklıktadır ve ilçenin tarihteki adı Nif'tir. Girişte sizi karşılayan Nymphaion-Laskaris Sarayı, Bizans döneminde 1206 ile 1222 arasında inşa edilmiştir ve ilçenin simgesidir. Mayıs sonu ile haziran başında Kemalpaşa'ya gelirseniz 1936'dan beri düzenlenen ve 2010'dan bu yana dokuz gün süren Altın Kiraz Kültür ve Sanat Festivali'ne de denk gelebilirsiniz. İlçenin merkezine altı kilometre uzaklıktaki Nazarköy ise Türkiye'de nazar boncuğu üretilen son yerlerden biridir.
Yaz, Kozak Yaylası ve Karagöl
Yazın İzmir'in sıcağından kaçmanın en kolay yolu yükseğe çıkmaktır. Kozak Yaylası, Bergama ile Ayvalık arasında, Bergama'ya yaklaşık yirmi kilometre mesafeden başlayan ve deniz seviyesinden beş yüz ile bin metre arasında değişen bir yayladır. Madra Dağı'nın eteklerinde uzanan yayla adını çam kozalağından alır. Burası fıstık çamı ormanlarıyla tanınır ve yayla köylerinin en önemli geçim kaynağı çam fıstığıdır. Kozak tek bir turistik noktadan oluşmaz; yayla boyunca uzanan köyler, ormanlık alanlar, piknik noktaları ve manzara durakları birlikte gezilir. Yukarıbey çevresinde kısa bir mola verip köy yaşamını izleyebilirsiniz. Yöre, fıstığından yapılan helvası ve içine kavrulmuş çam fıstığı atılan cilveli çayıyla da bilinir.
Cumhuriyet'teki bir gezi yazısı Kozak'ı Ayvalık'ın oksijen kaynağı olarak tanımlar ve Madra Dağı'nın Kuzey Ege için en az Kaz Dağları kadar önemli olduğunu vurgular. Çam ormanları birçok hayvana ve kuş türüne de ev sahipliği yapar, bu yüzden yürürken sessiz kalmak ve gözlerinizi ağaçların tepesine çevirmek ödüllendirir. İzmir'den Bergama'ya özel araçla ulaşılır; Bergama'dan yaylaya toplu taşıma araçlarıyla ya da taksiyle çıkmak mümkündür. Daha uzun bir hafta sonu planlayanlar Kozak'ı Ayvalık rotasıyla birleştirebilir.
Kozak'ta yürüyüşü uzun bir parkur olarak düşünmeyin; fıstık çamlarının arasında kısa yürüyüşler ve piknik molalarıyla bir gün geçirin. Yeni Asır'ın önerisine göre yayla genelinde yoğun bir işletme ağı bulunmadığından yiyecek, su ve çocuklar için gerekli malzemeyi Bergama'dan almak akıllıcadır. Sabah Bergama'daki tarihi yerleri gezip öğleden sonra yaylaya çıkmak da mümkündür.
Yazın bir başka serin adresi şehrin kuzeyindeki Yamanlar Dağı'dır. Büyük ölçüde volkanik kayalardan oluşan 1.076 metrelik dağın zirvesine yakın bir düzlükte Karagöl krater gölü yer alır. Göl mitolojide Tantalos efsanesiyle ilişkilendirilir. Göl ve çevresi, Doğa Koruma ve Milli Parklar teşkilatının yönettiği 18,92 hektarlık bir tabiat parkıdır ve yaklaşık 850 metre yükseklikte bulunur. Şehir merkezine otuz beş kilometre uzaklıktaki parka çıkan yol virajlıdır ama körfeze geniş bir manzara sunar. Gölün çevresini yürüyerek dolaşmak, yaz akşamüstlerinin en sakin planlarından biridir.
Sonbahar, Behzat Tepe ve Balçova Barajı
Sonbaharda İzmir'in kendi içindeki dağ yürüyüşleri yeniden keyifli hale gelir. Balçova'daki Behzat Tepe ve Balçova Barajı parkurları, termal bölgenin arkasından başlayıp çam ormanının içinden yukarı tırmanır. 740 metre yüksekliğindeki Behzat Tepe'ye gidiş dönüş yaklaşık üç saat süren yürüyüş zorlayıcıdır, ama tepeye ulaşanlar kenti kuşbakışı izler ve baraj gölünün manzarasıyla karşılaşır. Parkur toprak yoldur ve çam kokusu eşliğinde ilerler. DHA'nın haberinde yürüyüşçüler, yolda birbirini tanımayan insanların selamlaşmasını bu parkurun en güzel yanı olarak anlatıyor.
Yolun sonundaki Balçova Barajı, Ilıca Deresi üzerinde içme suyu sağlamak amacıyla 1970 ile 1980 arasında inşa edilmiştir. Kaya dolgu tipindeki barajın akarsu yatağından yüksekliği 73 metredir. Baraj gölünü, Balçova Teleferiği ile çıkılan Dededağı'ndan da izlemek mümkündür; yürümek istemeyenler manzarayı teleferikle görebilir. Yürüyüşe sabah erken başlayın; DHA'nın haberinde de parkura gelenlerin sabahın erken saatlerinde yola çıktığı anlatılıyor.
Yola çıkmadan önce
Dört yürüyüşün ortak kuralı aynıdır: doğaya geldiğiniz gibi bırakın. Çakalburnu ve Karagöl korunan alanlardır, işaretli yollardan ayrılmayın. Nif Dağı ve Behzat Tepe'de patikalar yokuşludur; bilekleri koruyan ayakkabı giyin. Kozak'a giderken suyunuzu ve yiyeceğinizi Bergama'da tamamlayın. Yaz aylarında orman yangını riskine karşı ateş yakmayın ve sigara izmariti bırakmayın. Kısacası takvim şöyle kurulabilir: kışın lagün kıyısında kuş izleyin, baharda Kemalpaşa'nın çiçek açan bahçeleri arasından Nif Dağı'na yürüyün, yazın Kozak'ın ya da Karagöl'ün serin havasına çıkın, sonbaharda ise Balçova'nın çam ormanından Behzat Tepe'ye tırmanın. Hangi mevsimde giderseniz gidin, İzmir'in bu yürüyüşleri şehrin denizle dağ arasında kurulmuş olduğunu ayaklarınızla anlamanızı sağlar.
Kaynaklar
- Birdingplaces, Çakalburnu Dalyanı, https://www.birdingplaces.eu/birdingplaces/turkey/cakalburnu-dalyank
- Türkgün, İzmir Körfezi'nin doğa harikası Çakalburnu Lagünü, https://www.turkgun.com/foto-galeri/yasam/izmir-korfezinin-doga-harikasi-cakalburnu-lagunu/245564
- DHA, Çakalburnu Lagünü deniz marulları ile kaplandı, https://www.dha.com.tr/foto-galeri/cakalburnu-lagunu-deniz-marullari-ile-kaplandi-kus-cenneti-icin-uyari-2385228
- Visit İzmir, Kemalpaşa, https://www.visitizmir.org/en/Content/132
- Milliyet, Kozak Yaylası İzmir ilinde nerededir ve nasıl gidilir, https://www.milliyet.com.tr/tatil/kozak-yaylasi-izmir-ilinde-nerededir-ve-nasil-gidilir-rakim-bilgileri-ve-ozellikleri-6315361
- Yeni Asır, Kozak Yaylası hafta sonu rotası, https://www.yeniasir.com.tr/izmir/2026/09/26/izmirliler-hafta-sonu-buraya-akin-ediyor-cocuklu-aileler-icin-uygun-fiyatli-doga-rotasi
- Cumhuriyet, Nilay Küçük, Madra Dağı'nın fıstık cenneti Kozak Yaylası, https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/nilay-kucuk/madra-daginin-fistik-cenneti-kozak-yaylasi-2110452
- DHA, İzmir'de terapi gibi yürüyüş yolu (Son Dakika), https://www.sondakika.com/guncel/haber-dha-yurt-bulteni-2-11380502/
- Vikipedi, Çakalburnu Lagünü, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87akalburnu_Lag%C3%BCn%C3%BC
- Vikipedi, Nif Dağı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Nif_Da%C4%9F%C4%B1
- Vikipedi, Kozak Yaylası, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kozak_Yaylas%C4%B1
- Vikipedi, Yamanlar Dağı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yamanlar_Da%C4%9F%C4%B1
- Wikipedia, Karagöl Nature Park, https://en.wikipedia.org/wiki/Karag%C3%B6l_Nature_Park
- Vikipedi, Balçova Barajı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bal%C3%A7ova_Baraj%C4%B1
Yorumlar
İlk yorumu sen yaz
