Ankara'yı Yukarıdan Görmek
Ankara'nın ortalama rakımı 938 metre ve şehir düz bir ovadan çok, tepelerle yokuşların arasına kurulmuş bir yerleşim. Bu yüzden şehri anlamanın en kolay yolu bir tepeye çıkıp aşağı bakmak.
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Ankara'nın ortalama rakımı 938 metre ve şehir düz bir ovadan çok, tepelerle yokuşların arasına kurulmuş bir yerleşim. Bu yüzden şehri anlamanın en kolay yolu bir tepeye çıkıp aşağı bakmak. Kalenin burçlarından eski çarşının çatılarına, Çankaya sırtındaki kuleden kuzeydeki yeni kuleye, Keçiören'in parklarından teleferik hattına kadar başkentin tepeden görülebileceği yerleri bu yazıda tek tek dolaşıyoruz. Her durakta neye bakacağınızı, hangi saatte gitmenin mantıklı olduğunu ve gitmeden neyi kontrol etmeniz gerektiğini de yazdık.
Kalenin burçlarından eski Ankara
Şehre yukarıdan bakmanın en eski yolu Ankara Kalesi'ne çıkmak. Ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmiyor, ama Galatlar Ankara'ya yerleştiğinde kalenin var olduğu biliniyor. Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde defalarca onarıldı. Kale, tepenin yüksek bölümünü kaplayan iç kale ile onu çevreleyen dış kaleden oluşuyor. İç kalenin duvarları 14 ile 16 metre yüksekliğinde, üstlerinde çoğu beş köşeli 42 kule var. Kalenin en yüksek noktası iç kalenin güneydoğu köşesindeki Akkale. İç kale yaklaşık 43.000 metrekarelik bir alan kaplıyor; dış kalenin de yirmiye yakın kulesi var ve dış surlar eski Ankara şehrini çeviriyor. İç kalenin iki büyük kapısından biri dış kapı, diğeri hisar kapısı adını taşıyor; kapının üzerinde İlhanlılara ait bir kitabe, kuzeybatı kesiminde ise Selçuklu yapımı olduğunu gösteren bir yazı bulunuyor.
Kaleye çıkarken duvarlara da bakın. Kültür Envanteri'nin kaydına göre 7. yüzyılda yaşanan akınlardan sonra kale onarılırken Roma dönemi yapılarının parçaları ve Roma su hattının pişmiş toprak künkleri yapı malzemesi olarak kullanıldı. Vikipedi'ye göre 8. ve 9. yüzyıllardaki akınlar sırasında da kale hızla onarılırken yıkık Roma anıtlarının mermer blokları ve sütun başlıkları duvarlara yerleştirildi. Bugün surların üzerinde bu künkleri görmek mümkün; özellikle su hattına yakın olan doğu tarafında sık rastlanıyor. Yani kalede manzaraya varmadan önce taşların kendisi bile şehrin katmanlarını anlatıyor.
Burçlardan aşağı baktığınızda kırmızı kiremitli eski evler, yokuşlar ve onların ötesinde modern şehrin blokları üst üste biniyor. Ulus'a, Altındağ'ın sırtlarına ve uzakta Çankaya tepelerine doğru bakan bu görüntü, başkentin nasıl büyüdüğünü bir bakışta anlatıyor. Kaleye Ulus'tan yokuş yukarı yürüyerek ulaşılıyor. Taş basamaklar ve kenarları korunaksız surlar olduğu için rahat ayakkabı giyin, çocuklarla dikkatli olun.
Atakule ve Çankaya sırtı
Şehrin güneyinde, Çankaya'nın tepesinde duran Atakule başkentin simgelerinden biri. Mimar Ragıp Buluç'un tasarladığı kulenin yapımı 1987'de başladı ve kule 13 Ekim 1989'da, Ankara'nın başkent oluşunun yıl dönümünde açıldı. Adı halk arasında yapılan bir yarışmayla belirlendi. Seçilen ad, eski Türkçede baba ve ata anlamına gelen ve Atatürk için de kullanılan "ata" sözcüğüyle "kule" sözcüğünün birleşmesinden oluşuyor. Kule 125 metre yüksekliğinde ve Çankaya zaten bir tepe olduğu için açık günlerde şehrin hemen her yerinden görülebiliyor.
Seyir terasına iki cam asansörle çıkılıyor ve terasta 360 derecelik bir Ankara manzarası açılıyor. Kulenin hemen altında Ankara Botanik Parkı uzanıyor; yukarıdan bakınca parkın yeşilinin şehrin içine nasıl sokulduğu çok net görülüyor. Kuzeye döndüğünüzde Kızılay ve Ulus yönü, oradan da kalenin oturduğu tepe seçiliyor. Kulenin alt kısmındaki çarşı 2014'te yıkılıp yeniden yapıldı ve 2018'de açıldı; seyir katı ise kuleyi kule yapan asıl bölüm. Teras ziyaretinin koşullarını ve ücretini gitmeden güncel olarak kontrol edin.
Kuzeyin yeni kulesi
Keçiören'deki Atatürk Cumhuriyet Kulesi, Atakule'nin kuzeydeki karşılığı gibi. İlginç bir ayrıntı, iki kulenin de aynı mimarın elinden çıkması; Cumhuriyet Kulesi'ni de Ragıp Buluç tasarladı. Kule 197 metre yüksekliğinde, betonarme olarak inşa edildi ve tepesi Selçuklu yıldızıyla taçlandırıldı. Gece ışıklandırma ve led ekran sistemiyle uzaktan seçiliyor.
Kulenin yapım hikayesi uzun. Temeli 18 Temmuz 2003'te atıldı, ama inşaat bir dönem uçuş mania hattını aştığı gerekçesiyle durdu. Yıllar süren hukuki süreç, 2018'de yapılan imar değişikliği ve 2020'deki yeni ihalenin ardından kule 18 Mart 2024'te açıldı. Kulenin eksi birinci katında 2 Aralık 2024'te açılan Atatürk Cumhuriyet Kulesi 100. Yıl Halk Kütüphanesi var; Keçiören Belediyesi'ne göre yaklaşık 20.000 kitaplık bir koleksiyona ve 146 kişilik okuma alanına sahip. Açılışta kulede sanat galerisi, bilim merkezi ve uzay terası da duyurulmuştu.
Seyir katına çıkıp çıkamayacağınız konusunda ise gitmeden önce mutlaka belediyeden güncel bilgi alın; kulenin hangi bölümlerinin ziyarete açık olduğu zaman içinde değişebiliyor. Terasa çıkamasanız bile kulenin dibinden yukarı bakmak ve çevresindeki tepelerden kuleyi şehirle birlikte fotoğraflamak keyifli.
Esertepe'nin terasları
Keçiören'in asıl manzara noktası bir park. Muhammed Ali Esertepe Parkı, Etlik ile Esertepe mahalleleri arasında 18,3 hektarlık bir alanı kaplıyor. Parkın yüksekliği 985 ile 1.055 metre arasında değişiyor; bu da onu Ankara'nın en yüksek noktalarından biri yapıyor. Cumhuriyetin ilk yıllarında alan ordu tarafından açık hava atış alanı olarak kullanıldı. Şehir büyüyüp çevresi konutlarla sarılınca 1970'te bu kullanım bırakıldı ve alan uzun süre boş kaldı. Belediyenin 2013'te duyurduğu projeye göre alan, Dikmen Vadisi örneğinde olduğu gibi bir rekreasyon alanına dönüştürülmek üzere satın alındı; çevresindeki binaların iç içe olduğu bu bölgede yeşil alan açılabilecek başka bir boşluk yoktu.
Park 19 Mayıs 2015'te halka açıldı, 2016'da ünlü boksör Muhammed Ali'nin vefatının ardından onun adını aldı. Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne göre parka dört ayrı noktadan giriliyor ve her girişte farklı bir Türk devletini simgeleyen bir meydan ve kapı bulunuyor. Eğimli arazide gezmeyi kolaylaştırmak için yürüyen merdivenler ve üç diyagonal asansör yapılmış. Parkta ışıklı kenarlarıyla bir Türkiye haritası da var.
Esertepe'nin üst teraslarından baktığınızda şehri kuzeyden, güneye doğru görürsünüz. Bu, Atakule'den bakışın tam tersi: orada kuzeye, burada güneye bakıyorsunuz ve iki kuleyi aynı gün gezerseniz şehri iki yönden okumuş oluyorsunuz. Akşamüstü gelip şehrin ışıklarının yanmasını beklemek parkta geçirilecek en güzel saat. Kış günlerinde rüzgara karşı kalın giyinin; tepede hava aşağıdaki sokaklardan belirgin şekilde serttir.
Keçiören teleferiği
Keçiören'de şehri bir kabinden izleme imkanı da var, ya da en azından vardı. Keçiören Teleferiği 2008'de açılan, iki istasyonlu bir gondol hattı. Hat 1.653 metre uzunluğunda; güneyde Kavacık Subayevleri mahallesindeki Atatürk istasyonunu, kuzeyde Tepebaşı mahallesindeki Cumhuriyet istasyonuna bağlıyor. Sekizer kişilik on altı kabin saatte yaklaşık 384 kişi taşıyabiliyor ve yolculuk yaklaşık yirmi dakika sürüyor.
Hat Eylül 2021'de bakım için durdurulup Aralık 2022'de yeniden açıldı, 22 Nisan 2024'te ise geçici olarak kapatıldı. Bu yüzden teleferiği planınıza koymadan önce hattın çalışıp çalışmadığını mutlaka Keçiören Belediyesi'nden öğrenin. Hat çalışıyorsa kabin, şehrin kuzey yamaçlarını yavaşça izlemenin en rahat yolu.
Bir gün, iki yön
Bütün bu noktaları tek günde gezmek mümkün ama yorucu; iki yarım güne bölmek daha keyifli. Bir öneri şöyle: sabah kaleye çıkın, eski şehrin çatılarını sabah ışığında görün. Öğleden sonra Çankaya'ya geçip Atakule'nin terasından şehre güneyden bakın. Ertesi gün öğleden sonra Keçiören'e gidin, Cumhuriyet Kulesi'nin çevresini dolaşın, akşamüstü de Esertepe'nin teraslarında gün batımını ve şehrin ışıklarını bekleyin.
Ulaşımda raylı sistem işinizi kolaylaştırır. Kaleye Ulus'tan yürüyerek çıkılır. Keçiören'e Kızılay ile Şehitler arasında çalışan M4 metro hattıyla gidebilirsiniz; kuleye ve parka en yakın istasyonu ve aktarma otobüslerini EGO'nun güncel hat bilgisinden kontrol edin. Atakule'ye giden otobüs hatlarını da yine EGO'nun güncel bilgisinden öğrenebilirsiniz.
Manzara için pratik notlar
Açık bir günde şehir uzaklara kadar seçilir; puslu günlerde manzara çabuk kaybolur, bu yüzden gitmeden hava durumuna bakın. Fotoğraf için güneşin arkanızda kaldığı saatleri seçin; sabah ışığı batıya bakan manzaralarda, akşam ışığı doğuya bakanlarda daha iyi sonuç verir. Kulelerin teraslarında ve parkların üst seviyelerinde rüzgar sert olabilir, yanınıza bir kat fazla giysi alın. Açılış saatleri, ücretler ve hangi bölümlerin açık olduğu sık değişiyor; her durak için güncel bilgiyi işleten kurumun resmi sitesinden kontrol edin.
Ankara aşağıdan bakınca yokuşları, kavşakları ve kalabalığıyla yorucu görünebilir. Yukarıdan bakınca ise tepeler arasına yayılmış, kalesiyle kuleleri arasında üç bin yıllık bir hikaye taşıyan bir başkent çıkıyor ortaya.
Kaynaklar
- Kültür Envanteri, Ankara Kalesi, https://kulturenvanteri.com/yer/ankara-kalesi/
- Keçiören Belediyesi, Atatürk Cumhuriyet Kulesi 100. Yıl Kütüphanesi, https://www.kecioren.bel.tr/ataturk_cumhuriyet_kulesi_100._yil_kutuphanesi-103-sosyal-tesis.html
- TRT Haber, Başkentteki Atatürk Cumhuriyet Kulesi açılıyor, https://www.trthaber.com/haber/turkiye/baskentteki-ataturk-cumhuriyet-kulesi-aciliyor-844574.html
- Ankara Büyükşehir Belediyesi, Ankara'daki dev parka Muhammed Ali adı verildi, https://www.ankara.bel.tr/haberler/ankaradaki-dev-parka-muhammed-ali-adi-verildi-8821
- Ankara Büyükşehir Belediyesi, Esertepe'ye dev rekreasyon alanı, https://www.ankara.bel.tr/haberler/esertepe-ye-dev-rekreasyon-alani-3288
- Vikipedi, Ankara Kalesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ankara_Kalesi
- Vikipedi, Atakule, https://tr.wikipedia.org/wiki/Atakule
- Vikipedi, Atatürk Cumhuriyet Kulesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Atatürk_Cumhuriyet_Kulesi
- Vikipedi, Muhammed Ali Esertepe Parkı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Muhammed_Ali_Esertepe_Parkı
- Vikipedi, Keçiören Teleferiği, https://tr.wikipedia.org/wiki/Keçiören_Teleferiği
- Vikipedi, Ankara, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ankara
- Vikipedi, M4 (Ankara Metrosu), https://tr.wikipedia.org/wiki/M4_(Ankara_Metrosu)
- Wikipedia, Atakule, https://en.wikipedia.org/wiki/Atakule
Yorumlar
İlk yorumu sen yaz
