Anamur'un Rüzgarlı Burnunda Anemurium ve Mamure Kalesi
Türkiye'nin Güney Ucunda Rüzgarlı Burun Anamur, Mersin'in en batısında, Akdeniz'e uzanan bir burnun çevresinde kurulmuş bir ilçedir.
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Türkiye'nin Güney Ucunda Rüzgarlı Burun
Anamur, Mersin'in en batısında, Akdeniz'e uzanan bir burnun çevresinde kurulmuş bir ilçedir. Mersin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre ilçe merkezi Mersin'e 230 kilometre, Antalya'ya 265 kilometre uzaklıktadır ve Mersin-Antalya karayolu üzerinde kurulmuştur. Aynı kaynak, Orta Toroslar'ın Akdeniz'e inen kollarının ilçe topraklarından geçtiğini, bu nedenle arazinin engebeli ve dağlık olduğunu yazar. Yüzölçümünün yaklaşık yüzde 60'ı ormanlıktır. Bir yanda deniz, diğer yanda yüksek dağlar olduğu için burası, gün içinde farklı manzaralara geçmeye uygun bir bölgedir.
Adın kökeni yer şeklinden gelir. Anamur Kaymakamlığı'nın tarih sayfasına göre ad, Anemurium antik kentinden gelir ve rüzgarlı burun anlamına karşılık gelir. Aynı sayfa, Anamur Burnu'nu Türkiye'nin güney ucu olarak tanıtır. Mersin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü de Anamur adının rüzgarlı burun anlamına geldiğini belirtir. Bu burunda iki ayrı çağdan iki büyük miras yan yana durur; sabah antik kente, öğleden sonra kaleye gitmek günü dengeli kılar.
İlçenin yakın tarihi de kaynaklarda anlatılır. Mersin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Anamur, 1228'de Selçuklu komutanı tarafından alınmış, sonra Karamanoğullarının idaresine geçmiş, 1471'de Osmanlı topraklarına katılmıştır. Ele geçirmelerin her biri bölgenin yapı stokuna katkı yapmıştır; bu yüzden aynı ilçede antik kent, ortaçağ kalesi ve Karamanlı köprüsü bir arada bulunur.
Anemurium'un Kuruluşu ve Liman Kenti Dönemi
Anemurium, Kültür Portalı'na göre antik dönemde Dağlık Kilikya'nın batı bölümündeki önemli liman yerleşimlerinden biridir. Doğu Akdeniz deniz ticaret yolu üzerindeki kent, Anadolu'nun iç bölgelerindeki yerleşimlerin denize erişimini de sağlamıştır. İlk yerleşimin ne zaman başladığı bilinmez; ancak bir liman listesinde adı geçtiği için MÖ 4. yüzyılda var olduğu söylenebilir. Kommagene Krallığı'nın bir parçası olduğu dönemde Kral 4. Antiokhos'un sikkeleri basılmıştır ve kenti çevreleyen, toplam 1,5 kilometre uzunluğundaki mavi kireç taşı surlar bu dönemde yapılmıştır.
Kıbrıs'a yakınlığı, kenti özellikle Roma döneminde bir ara istasyona dönüştürdü. Kent, Germaniopolis ile karayoluyla bağlantılıydı ve bölgenin doğal kaynaklarının ihraç edildiği bir ticaret limanıydı. Bugün ayakta olan yapıların çoğu bu dönemden kalmadır. Kültür Portalı, kentin bu parlak döneminin MS 260'ta Pers ordularının eline geçmesiyle sona erdiğini yazar. Sonraki yüzyıllarda kent yeniden toparlandı ve 6. yüzyıla kadar refah sürdü. 7. yüzyılda Arap akınlarına uğrayan kent bu tarihten sonra tamamen terk edildi.
Aşağı Şehirde Gezi
Anemurium'u anlamanın kolay yolu iki bölümü ayırmaktır. Kültür Portalı'na göre sahile yakın düzlükteki kuzey bölüm Aşağı Şehir olarak adlandırılabilir ve kentin görkemli kamusal yapıları buradadır. Odeon, tiyatro, bazilika, palaestra, beş hamam, su kemerleri ve sur bu bölümde yer alır. Gezi için buradan başlamak, hem yürüyüşü kolaylaştırır hem de kentin planını anlamanızı sağlar.
Tiyatro odeonun kuzeyindedir; yamaca dayalı oturma yerlerinden iz kalmamıştır, çevre duvarlarının bir kısmı görülebilir. Karşısındaki odeon dikdörtgen planlı ve iki girişlidir, yarım daire biçimindeki oturma yerleri yaklaşık 900 kişiliktir. Oturma grupları altındaki kapılar tonozlu ve mozaikli bir koridora açılır; yapı MS 2. yüzyıla tarihlenir. Halk hamamı tiyatronun batısındadır, ören yerindeki en büyük hamam yapısıdır ve iki katlıdır. Üç ısınma holü ile iki yüzme havuzu vardır; alt katta tonozlu mekanlar ve yatay künk su dağıtım sistemleri görülür.
Gymnasion odeonun güneybatısındadır. Tabanının tamamı geometrik desenli mozaiklerle kaplıdır, üç tarafı stoalarla çevrilidir ve yaklaşık bin metrekarelik bir alanı kaplar. Kentin kuzeyinde doğu-batı yönlü, iki sıra halinde yapılmış su kemerleri bulunur; üst sıradaki daha basit bir tarzda inşa edilmiştir. Kemerlerin gölgesinde dinlenip fotoğraf çekmek için iyi bir duraktır.
Nekropol ve Akropol
Anemurium'un nekropolü, Kültür Portalı'nın ifadesiyle Elaiussa-Sebaste gibi bölgenin iyi korunmuş alanlarından biridir. Kenti batıda sınırlayan dağın yamaçlarında birçok mezar tipi bir arada görülür; farklı tiplerde, çoğu çatısına kadar korunmuş yaklaşık 350 mezar vardır. Mezarların arasında dolaşırken yamaç eğimlidir, adımlarınıza dikkat edin.
Akropolün kalıntıları antik kentin güney ucunda, denize doğru çıkıntı yapan burunda yer alır. Sarp ve tepelik bir arazi üzerine kurulduğu için burası kentin yüksek ve çevreye hakim bölümüdür. Akropolde Helenistik ve Orta Çağ'a ait sur duvarlarının yanı sıra olasılıkla sarnıç ve hamama ait birçok yapı kalıntısı bulunur. Anamur Kaymakamlığı, antik kentin Kargagedik Dağı'nın yamacında deniz kıyısında kurulduğunu belirtir.
Ulaşım için Kültür Portalı şunu söyler: Anamur-Gazipaşa karayolunun 4. kilometresinden sonra deniz tarafındaki 2 kilometrelik yoldan antik kente ulaşılır; taksi, kiralık ya da özel araç kullanılabilir. Anamur Kaymakamlığı ise karayolunun 7. kilometresinden denize doğru ayrılan asfalt yolu tarif eder. Kaynaklara göre mesafe değişir; yola çıkmadan önce ören yerinin yönünü resmi kaynaklardan kontrol etmek yeterlidir.
Kazıların Hikayesi
Anemurium, 19. yüzyılda İngiliz donanmasından Albay Francis Beaufort'un bu kıyılarda yaptığı keşif gezisiyle tanındı. Kültür Portalı'na göre 1960'lı yıllarda Toronto Üniversitesi'nden Elisabeth Alföldi'nin başlattığı yüzey araştırmaları, sonra Kanada'daki British Columbia Üniversitesi'nden Prof. James Russell başkanlığında kazı ve restorasyon çalışmalarına dönüştü. Bu çalışmalar 1998 yılı sonuna kadar sürdü.
Kazılarda balıkçı aletleri, inşaat, terzi ve çömlekçi aletleri, sikkeler, kurşun mühür, kantar ağırlığı, dokuma aletleri, anahtar ve kilit, oyun aletleri, usturalar, makyaj malzemeleri, kolye, küpe, bilezik ve altın kemer tokaları gibi eşyalar ele geçti. Bu liste kentte gündelik yaşamın zenginliğini anlatır. Kentin ticaretle geçinen bir liman olduğunu, buluntuların çeşitliliği de doğrular.
Mamure Kalesi'nin Mimarisi
Anemurium'dan sonra sıra Mamure Kalesi'ne gelir. Kültür Portalı, kalenin günümüze oldukça sağlam ulaşmış Türk kalelerinden biri olduğunu yazar. Yüksek kayalıklar ve düzlükler üzerinde, birçok Anadolu kalesi gibi antik temeller üstüne kurulmuştur; bu temellerin hangi tarihte ve kimler tarafından yapıldığı tam saptanamamıştır. Kale, yüksek duvarlarla ayrılmış doğudaki iç avlu, batıdaki dış kale ve bunların güneyinde kayalıklar üzerine kurulu iç kaleden oluşur. Mersin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kalenin oturum alanının 23.500 metrekare olduğunu yazar.
Kalenin 39 kulesi, su sarnıçları ve dışında bir hamamı vardır; etrafı 10 metre genişliğinde savunma amaçlı bir hendekle çevrilidir. Mersin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre kulelerin 35'i normal, 4'ü büyüktür. Duvarların alt kısımları geniş, üst kısımları daralır. Yapımda çeşitli taşlar ve Horasan harcı kullanılmış, giriş kapıları, bazı pencere kemerleri ve köşelerde kesme taş tercih edilmiştir; daha geç onarımlarda tuğla görülür. İki katlı duvarların içinde birbirine bağlı galeriler vardır ve üst kattaki burçlara merdivenlerle çıkılır. Kalenin su ihtiyacı, hendek üzerinde iki sivri kemerle geçişi sağlayan bir su yoluyla karşılanmıştır.
Asıl giriş kapısı iç avlunun kuzeyinde, dört köşe planlı, iki kule arasındaki bölümdür. Üzerindeki altı satırlık kitabede Karamanoğlu Sultan İbrahim'in adı geçer. Kitabenin tarihi için Kültür Portalı hicri 854 yılını, Mersin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ise 1450'yi verir; bu nedenle kitabeyi 15. yüzyılın ortasına tarihlemek yeterlidir. Dış kalede merkezi planlı, tek kubbeli bir cami ile çeşme, depolar ve sarnıçlar bulunur. Kale 16. yüzyıl ortasında ve 18. yüzyıl sonunda onarılmış, 1960'larda Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarılmıştır. Kültür Portalı'na göre işçiliği Alanya Kalesi'ni hatırlatır.
Kalede Roma Dönemi İzleri ve Çevre
Mamure Kalesi'nin kuzeyinde, 1988'de Anamur Müze Müdürlüğü'nce yapılan kurtarma kazılarında moloz taştan, araları Horasan harçlı, tabanları mozaik döşeli bir hamam ve konut olduğu sanılan mekanlar ortaya çıkarılmıştır. Bu kalıntıların Rigmonai Antik Kenti'ne ait olduğu düşünülür. Kalenin kuzeyinde, yolun karşısında ayrıca Mamure Hamamı vardır. Mersin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre hamamın soğukluk, ılıklık ve sıcaklık bölümleri sağlam olarak günümüze gelmiştir ve kubbeye geçiş üçgen pandantiflerle sağlanmıştır.
Kalenin ilçe merkezine uzaklığı için kaynaklar farklı rakamlar verir. Mersin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Anamur'un 6 kilometre güneydoğusunda olduğunu yazar. Kültür Portalı ise şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşılabildiğini söyler. Mamure Kalesi 2012'den beri UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ndedir; Kültür Portalı'na göre Roma, Bizans, Selçuklu, Karamanlı ve Osmanlı dönemlerine ait izler taşıması nedeniyle benzerlerinden ayrışır.
Kale surlarının üzerinde yürürken denize bakan taraf, kıyı ve Akdeniz manzarası için iyi bir noktadır. Dış kale güneydeki kıyıya kadar uzanır; sahil kenarında baş kale olarak anılan kalın ve yüksek gözetleme kulesi vardır. Yanında üstü tamamen yıkılmış Fener Kulesi durur.
Anamur'da Bir Gün Planı
Bir günlük plan için önce Anemurium'u, ardından Mamure Kalesi'ni deneyebilirsiniz. Anemurium açık arazide ve yamaçta olduğu için sabahın serin saatleri yürüyüşe elverişlidir. Kale ise kuleleri, galerileri ve merdivenleriyle öğleden sonra da gezilebilir. İki yerin saat ve ücret bilgisini muze.gov.tr adresindeki ilgili örenyeri sayfalarından kontrol edin.
Zamanınız kalırsa ilçenin diğer yapılarına bakın. Mersin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Ala Köprü, Anamur-Ermenek karayolunun 13. kilometresinde Dragon Çayı üzerinde yer alır; 19,65 metre açıklığında tek gözlü, 54 metre uzunluğunda, traverten malzemeyle yapılmış bir köprüdür, 14. yüzyılda Karamanoğulları tarafından yaptırılmıştır ve halen kullanılmaktadır. Anamur evleri ise zemin katta ahır, üstünde iki kat ve balkonlu köşk biçimiyle yöreye özgü sivil mimari örnekleridir. Deniz feneri 1911'de Fransızlar tarafından yapılmıştır ve hala faaldir.
Anamur'un kumsalları Caretta caretta'lara da yuva olur. Mersin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kaplumbağa popülasyonunun yoğun olduğu kumsallarda yaklaşık 500 yuvadan 45.000 yavrunun yumurtadan çıkarak denize ulaştığını yazar. Kumsalda yuva alanlarına yaklaşmayın ve çevreye zarar vermeyin.
Kaynaklar
- Kültür Portalı, Anemurium Antik Kenti, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/mersin/gezilecekyer/anemurium-antik-kenti
- Kültür Portalı, Mamure Kalesi, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/mersin/gezilecekyer/mamure-kalesi
- Mersin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Anamur, https://mersin.ktb.gov.tr/TR-73139/anamur.html
- Anamur Kaymakamlığı, Anamur'un Tarihi, https://www.anamur.gov.tr/anamurun-tarihi
- Vikipedi, Anemurium, https://en.wikipedia.org/wiki/Anemurium
Yorumlar
İlk yorumu sen yaz
