Ana içeriğe atla
Radar Türkiye
Etkinlikleri uygulamada keşfet
Aç
Radar Türkiye

Akköprü'den Aynalı Köprü'ye Ankara'nın Taş Köprüleri

Ankara'yı denize ya da büyük bir nehre bağlamadan düşünmeye alışığız, ama şehir aslında suların buluştuğu bir düzlükte kuruldu.

Radar TürkiyeRadar Türkiye15 Ekim 2026
Henüz puan yok

Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Akköprü'den Aynalı Köprü'ye Ankara'nın Taş Köprüleri

Ankara'yı denize ya da büyük bir nehre bağlamadan düşünmeye alışığız, ama şehir aslında suların buluştuğu bir düzlükte kuruldu. Çankırı'nın Orta ilçesindeki Aydos Dağları'ndan doğan Çubuk Çayı ile Kalecik'teki İdris Dağı'ndan doğan Hatip Çayı, Etlik semtinde birleşerek Ankara Çayı'nı oluşturur. Güneyden gelen İncesu Deresi de bu suya katılır ve Ankara Çayı batıya akarak Sakarya Nehri'ne kavuşur. Bu sular eski yolların önünü kestiği için şehrin çevresinde yüzyıllar boyunca taş köprüler yapıldı. Bugün bu köprülerin bir kısmı metro duraklarının, bir kısmı mahalle aralarının içinde kaldı; bazıları ise yalnızca fotoğraflarda ve müzede saklanan bir kitabede yaşıyor. Bu yazı, şehrin merkezinden Kalecik'e, Sincan'dan Beypazarı'na uzanan taş köprüleri nasıl bulacağınızı ve neye bakacağınızı anlatıyor.

Akköprü, şehrin en eski köprüsü

Ankara'nın ayakta kalan en eski köprüsü, Yenimahalle'nin Varlık Mahallesi'ndeki Akköprü'dür. Batı cephesindeki Arapça kitabesine göre köprü 1222'de, Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad döneminde yapıldı. Kaynaklar yaptıranı farklı anlatır. TDV İslam Ansiklopedisi'nde Semavi Eyice köprünün sultan tarafından yaptırıldığını yazar. Kültür Envanteri ve Vikipedi ise sultan adına dönemin Ankara valisi Kızıl Bey'in yaptırdığını belirtir. Köprü İncesu, Hatip ve Çubuk sularının birleştiği noktadadır ve eski Bağdat ticaret yolunun Ankara kavşağında yer alır. TDV onu eski Ankara-İstanbul yolunun başındaki köprü olarak tanımlar. Osmanlı döneminde kervanların yanı sıra askere ve hacca gidenlerin de buradan uğurlandığı anlatılır.

Köprü muntazam yontulmuş taşla örülmüştür; TDV malzemeyi andezit olarak verir, Kültür Envanteri ise bazalt ve kemerlerde Ankara taşı der. İki kaynak da yapımda İlkçağ'dan kalma, üzeri işlemeli ya da yazılı devşirme taşların kullanıldığında birleşir. Sivri kemerli yedi gözü vardır; TDV'ye göre uzunluğu 77 metre, genişliği 7 metredir ve ortadaki en büyük gözün açıklığı 10 metredir. Gözler iki uca doğru alçalıp küçülür. Köprü 8 Ağustos 1959'da tescil edildi. 1960'larda yapılan onarımlarda beton dolgu ile yenilenip taşıt trafiğine kapatıldı; TDV, 1970'teki son tamirde eski görünümüne bir ölçüde döndürülmeye çalışıldığını yazar. Güney ucundaki iki gözün sonradan toprak dolgu altında kaldığı da kaydedilmiştir. Kültür Envanteri'ne göre 1927 ile 1937 arasında kullanılan beş liralık banknotun arka yüzündeki resim Akköprü'dür.

Bugün köprü yalnızca yayalara açıktır. Ankara metrosunun 1997'de açılan ilk hattının duraklarından biri onun adını taşır ve köprü bu durağın hemen önündedir. Durakta inip karşıya geçtiğinizde, modern yolların arasında kalan taş gövdeyi birkaç dakika içinde bulursunuz. Gözleri saymaya çalışın ve batı yüzde büyük ölçüde silinmiş iki kitabenin yerini arayın. Kemer taşları arasındaki farklı renkli, işlemeli devşirme parçalar dikkatli bakana kendini gösterir. Semtin bütününe adını veren bu yapı, Ankara'nın ulaşım ağının sekiz yüz yıllık bir düğüm noktası olduğunu hatırlatır.

Kaybolan köprüler

Şehrin içindeki taş köprülerin çoğu bugün yok. Hatip Çayı 1960'lardan itibaren kanalizasyon aktarımında kullanıldı ve büyük bölümü yer altına alındı; Ankara Çayı'nın da bazı kesimlerinin üstü kapatıldı. Su görünmez olunca onu geçen köprüler de ortadan kalktı. Çankırı yolu üzerindeki Çankırıkapı Köprüsü bunlardan biridir. Vikipedi'deki bilgiye göre köprü 1375'te Mehmed bin Laçin tarafından Hacı adlı bir mimara yaptırıldı. Yapının kalıntısı kalmamıştır, ama tarihini ve yaptıranını anlatan kitabesi Ankara Etnografya Müzesi'nde saklanır. Hacı Bayram Mahallesi'ndeki Tabakhane Köprüsü, Debbağhane Köprüsü adıyla da anılır. Kültür Envanteri onu kayıp kültür varlıkları arasında sayar ve köprüyü 1926, 1928 ve 1936 tarihli fotoğraflarla belgeler. Etnografya Müzesi'ni gezerken kitabeleri dikkatle okumak, yok olmuş bir köprüyle karşılaşmanın bugünkü tek yoludur.

Çubuk Çayı'nda Aynalı Köprü

Akköprü'nün Çubuk Çayı üzerindeki ikizi sayılan Aynalı Köprü şehrin kuzeyindedir. Vikipedi köprüyü Keçiören'de gösterir; Kültür Envanteri ise kaydını Altındağ'ın Yıldıztepe mahallesine bağlar. Bu fark, köprünün iki ilçenin sınır bölgesinde durmasından kaynaklanıyor olabilir. Kitabesi olmadığı için ne zaman ve kim tarafından yapıldığı bilinmez. Tasarımına bakılarak Osmanlı döneminde inşa edildiği düşünülür. Eskiden Çankırı'ya giden yol bu köprünün üzerinden geçerdi; yeni yollar açılınca köprü taşıt trafiğinden çekildi ve bugün yalnızca yayalar kullanır. Çubuk Çayı'nın kıyısında yürüyerek köprüye ulaşmak, kuzey Ankara'nın şehirleşmeden önceki bağlık halini hayal etmek için iyi bir fırsattır.

Sincan'da Zir Köprüsü

Batıda, Sincan'ın Yenikent bölgesinde Zir Deresi üzerinde Zir Köprüsü durur. Kültür Envanteri onun Zağar Köprüsü ve Yenikent Köprüsü adlarıyla da bilindiğini yazar. Köprü, eskiden ilçe merkezi olan Zir köyüne ulaşmak için kullanılırdı. Kesme taşla örülmüştür, dört kemeri ve iki yanında taş korkulukları vardır. Ortadaki kemerlerden biri ötekilerden yüksek olduğu için köprünün orta kısmı kenarlarından daha kabarıktır. Kitabesi yoktur. Kaynak, Evliya Çelebi'nin 1648'de İstanos'a geldiğinde köprüden söz etmediğini ve Ankara Valisi Hulusi Bey'in raporuna göre inşaatın 1913'te tamamlandığını aktarır. Sağlam durumdaki köprü hala kullanılmaktadır. Sincan'ın yeni konut alanları arasında, yüz yılı aşkın bir taş köprünün hala günlük yolun parçası olması bu yaşam ilçesinin sürprizlerinden biridir.

Kalecik'te Kızılırmak'ı geçen yedi göz

Şehrin kuzeydoğusunda, Kalecik'te Kızılırmak'ın üzerindeki taş köprü Develioğlu Köprüsü, Kızılırmak Köprüsü ve Yedigözlü Köprü adlarıyla anılır. Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Develioğlu Köprüsü'nü Kalecik Kalesi ile birlikte ilçenin başlıca tarihi eserleri arasında sayar. Kitabesi olmadığı için yapım tarihi kesin değildir; Vikipedi mimarisine bakılarak Selçuklu döneminde yapılmış olabileceğini yazar. Köprü uçlardan ortaya doğru açıklığı artan yedi kemerden oluşur. Toplam uzunluğu 136 metre, en geniş açıklığı 14 metre olarak verilir. Yerel anlatılar köprüyü 1402 Ankara Savaşı'na bağlar. Bu anlatılara göre Osmanlı ordusu savaştan önce köprüden geçerek Çubuk Ovası'na indi, köprü daha sonra Timur'un kuvvetlerinin ilerlemesini zorlaştırmak için tahrip edildi. Köprü 19. yüzyılın son çeyreğinde Develioğlu Hacı İbrahim Ağa tarafından onarıldı ve adını da bu onarımdan aldı. Vikipedi, onarımın baş ustası Tirkuşlu'nun imzasının sol korkuluk duvarındaki bir çekiç kabartmasının altında durduğunu yazar. Köprü 1967 ve 1987'de iki kez daha bakımdan geçti ve Kırıkkale yolu ile Kalecik'in İncirlik yolunu birbirine bağlar. Basında Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yeni bir restorasyon başlattığı da duyuruldu; gitmeden önce çalışmanın durumunu kontrol edin. Korkuluk duvarında o küçük çekici aramak, bu köprüde yapılacak en güzel iştir.

Beypazarı'nda Hacılar Köprüsü

Batıda, Beypazarı'nın girişinde İnözü Deresi üzerinde tek gözlü Hacılar Köprüsü vardır. Köprüye ait kitabe ya da yazılı belge yoktur. Vikipedi, Beypazarı'nda ticaretin canlı olduğu 17. yüzyılda kervanların kasabadaki hanlara uğrayabilmesi için yüzyılın sonlarında yapılmış olabileceğini aktarır. Taş ve kireç harcıyla örülen köprünün sivri kemerinin açıklığı 6,60 metre, gövde boyu 26 metredir. Tabliyesi 1950'lerdeki onarımda betonarme bir yapıyla genişletildiği için üstünden geçerken fark etmek zordur; köprüyü görmek için dere kenarına inip kemere aşağıdan bakmak gerekir. Beypazarı'nın konaklarını gezmeye gelenler için kısa ama değerli bir sapaktır.

Kızılırmak'ın Selçuklu köprüleri

Ankara'nın komşu illerinde Kızılırmak'ın üzerinde iki büyük Selçuklu köprüsü daha vardır. Kültür Envanteri, Çeşnigir Köprüsü'nü Kırıkkale'nin Karakeçili ilçesinde, 13. yüzyıla ait bir Anadolu Selçuklu yapısı olarak kaydeder. Aynı kaynak Kesikköprü'nün 1248'de II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde Kırşehir ile Konya'yı bağlamak için yapıldığını, sivri kemerli on üç gözü olduğunu yazar. Kaynağa göre köprü adını 17. ve 18. yüzyıllarda kervan yollarını kesen eşkıyalardan almıştır. Bu iki köprüyü ve çevresini anlatan ayrı bir gezi yazımız da Keşfet'te yer alıyor.

Köprü gezisi için öneriler

Şehir içindeki rotaya Akköprü'den başlayın; metroyla ulaşmak kolaydır ve yarım saat yeter. Ardından Etnografya Müzesi'nde Çankırıkapı Köprüsü'nün kitabesini görmek, kaybolan köprüleri tamamlar. Aynalı Köprü ve Zir Köprüsü mahalle içlerinde olduğu için harita uygulamasıyla gitmek ve yaya yollarını kullanmak en doğrusudur. Kalecik ve Beypazarı ise ayrı günübirlik yolculuklardır ve araçla daha rahat gezilir. Köprülerin fotoğrafını çekmek için ışığın yandan geldiği sabah ve akşamüstü saatlerini seçin; kemerlerin suya düşen yansıması o saatlerde belirginleşir. Dere kenarlarına inerken kaygan zemine dikkat edin ve bahar taşkınlarında suya yaklaşmayın. Tarihi köprülerin üzerinde araç ve motosiklet kullanmayın; bu yapıların korunması da ziyaretçinin özenine bağlıdır.

Kaynaklar

Yorumlar

0/1000

İlk yorumu sen yaz